Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği

Eğer radyasyon (taşınan enerji) atomlarda iyonlaşmaya sebep olmuyorsa iyonlaştırıcı olmayan radyasyon olarak adlandırılır.

💡 İyonlaştırıcı olmayan tüm radyasyon çeşitleri elektromanyetik dalga radyasyondur.

LAZER = Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation

Işık enerjisinin ısıya dönüşmesiyle etki gösterir. Lazerlerin gücü Watt cinsinden ifade edilir.

Sınıf Tanımı Kullanım Alanları İnsan Sağlığına Etkisi Alınması Gereken Önlemler Sınıf 1 Normal kullanımda tamamen güvenlidir. Işın zararsız seviyededir. CD/DVD oynatıcılar, Blu-ray, yazıcılar, fiber optik Göz ve cilt için tehlike yok Normal kullanım yeterli. Koruyucu gözlük gerekmez. Cihaz muhafazası açılmamalı. Sınıf 1M Geniş çaplı veya dağılmış ışın. Optik aletle tehlikeli. Fiber optik sistemler, telekomünikasyon Optik cihazla bakıldığında retina hasarı Optik cihazlarla ışına bakılmamalı. Eğitim verilmeli. Sınıf 2 Görünür ışık (400-700 nm). Kırpma refleksi korur. Barkod okuyucu, sunum kalemi, hizalama Uzun süre bakışta göz hasarı Doğrudan ışına bakılmamalı. Gereksiz maruziyet önlenmeli. Sınıf 2M Geniş ışın demeti. Optik aletle tehlikeli. Ölçüm sistemleri, optik hizalama Optik cihazla retina hasarı Dürbün/mercek kullanılmamalı. Uyarı işareti ve eğitim. Sınıf 3R Düşük güçlü, doğrudan bakış tehlikeli. Laboratuvar, eğitim, ölçüm cihazları Göz yaralanması riski Uyarı levhası, doğrudan bakma yasağı, gerektiğinde koruyucu gözlük. Sınıf 3B Doğrudan ışın göz için çok tehlikeli. Difüz yansıma güvenli. Tıbbi lazerler, araştırma, endüstriyel ölçüm Kalıcı retina hasarı, cilt yanıkları Koruyucu gözlük zorunlu. Kontrollü alan, anahtarlı sistem, erişim kontrolü, eğitim. Sınıf 4 En yüksek risk. Direkt ve yansıyan ışın tehlikeli. Yangın riski. Lazer kesim/kaynak, cerrahi, askeri Kalıcı körlük, ciddi yanıklar, yangın Koruyucu gözlük zorunlu. Kapalı alan, erişim kontrolü, ışın perdesi, acil durdurma, eğitim, yangın önlemleri.

Sınıf 2 ve daha üzeri lazerler kullanıldığında mutlaka uygun işaretleme yapılmalıdır. Lazer uyarı işaretleri, çalışma alanının girişinde ve lazerin bulunduğu bölgede görünür şekilde asılmalıdır.

📷 Radyasyon Birimleri Şeması

Radyasyonun varlığını ve yoğunluğunu tespit eder.

Örnek: GM (Geiger-Müller) dedektörü, Sintilasyon dedektörü, Yarı iletken dedektör.

Maruz kalınan radyasyon dozunu ölçer ve kaydeder.

Örnek: Termolüminesans dozimetre (TLD), Optiksel uyarmalı lüminesans dozimetre (OSL), Filigrama dozimetre.

Yüzeylerdeki radyoaktif bulaşmayı tespit eder.

Anlık radyasyon doz hızını ölçer.

Çalışma alanındaki radyasyon seviyesini sürekli izler.

Radyasyonun enerji spektrumunu analiz eder ve radyonüklid tayini yapar.

Çalışanların maruz kaldığı bireysel dozu ölçer ve kaydeder.

ALT Müdahale Düzeyi Alt Türleri

TABLO Yıllık Doz Sınırları Radyasyon Görevlileri Stajyerler Toplum Üyesi Kişiler Herhangi bir yılda (etkin doz) 50 mSv 6 mSv 5 mSv Ardışık beş yılın ortalaması (etkin doz) 20 mSv - 1 mSv El ve ayak veya cilt için (eşdeğer doz) 500 mSv 150 mSv 50 mSv Göz merceği için (eşdeğer doz) 150 mSv 50 mSv 15 mSv

KURAL Yıllık etkin dozun beş katından fazla radyasyon dozu almış radyasyon görevlileri ile çocuk doğurma çağındaki radyasyon görevlileri özel bir durum için planlanmış ışınlanmalarda görevlendirilemezler.

ALAN Maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSv değerini geçme olasılığı bulunan alanlar radyasyon alanı olarak nitelendirilir ve radyasyon alanları radyasyon düzeylerine göre:

Yıllık etkin dozun beş katından fazla radyasyon dozu almış radyasyon görevlileri ile çocuk doğurma çağındaki radyasyon görevlileri özel bir durum için planlanmış ışınlanmalarda görevlendirilemezler.

🎓 Öğrenciler ve Ziyaretçiler

Görevleri gereği radyasyona maruz kalan kişilerin çalışma koşulları aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:

📊 Kişisel Dozimetre Zorunluluğu

🛡️ Koruyucu Giysi ve Tıbbi Gözetim

Tanı ve tedavi amacıyla yapılan radyasyon uygulamalarının amacına ulaşması öncelikli olmak üzere, hastanın radyasyondan korunmasını sağlamak için Lisans Sahibi tarafından aşağıdaki hususların yerine getirilmesi sağlanır.

📊 Rehber Düzeyler ve Araştırma Amaçlı Işınlanmalar

🚪 Gönüllüler ve Ziyaretçiler

Gerek görülen hallerde tıbbi tanı ve tedavi altındaki hastalara gönüllü ve bilinçli olmak koşuluyla yardım etmek isteyen veya hasta ziyareti için gelen kişilerin alacakları etkin doz, tanı ve tedavi süresince 5 mSv değerini aşamaz.

🏠 Hastaların Taburcu Edilebilecekleri En Yüksek Radyoaktivite Düzeyleri

☢️ I-131 Radyoaktif Maddesi Verilen Hastaların Taburcu Koşulları Bent Verilen Aktivite Taburcu Koşulu Ek Koşullar a > 800 MBq Vücut aktivitesi 600 MBq altına, doz hızı 30 µSv/saat altına düşünceye kadar izolasyonlu ayrı odada bekletilir. (e) bendi koşulları sağlanır. Kurum onaylı sıvı atık/oda projesi b ≤ 800 MBq Vücut aktivitesi 600 MBq altına, doz hızı 30 µSv/saat altına düşünceye kadar ayrı odada bekletilir. (e) bendi koşulları sağlanır. c ≤ 600 MBq (e) bendi koşulları sağlanmak suretiyle doğrudan taburcu edilir. (e) bendi koşulları sağlanır. d Özel Talimatlar Hastada kalan radyoaktivite ve hastanın fiziksel, sosyoekonomik ve yaşam koşulları göz önüne alınarak özel talimatlar belirlenir. Ek-V koşullarına uyulur. Ek-VI formatında sözlü/yazılı talimat, imza karşılığı verilir.

Hasta bilgileri, verilen aktivite miktarı, taburcu edilen hastada kalan aktivite miktarı ve hastadan 1 m mesafedeki doz hızının saati ve tarihi belirtilecek şekilde kayıtları tutulur.

⚠️ Hastaların Hatalı Işınlanmaları

Hastada kalan aktivite miktarının ve 1 metre mesafedeki doz hızının müsaade edilen seviyeleri aşmadığından emin olmalı

Ölçüm sonuçlarını kaydetmeli

Hasta ve yakınlarına sözlü ve yazılı talimatlar vermeli

Hastanın yaşam koşullarını değerlendirerek özel talimatlar belirlemeli

Talimatların anlaşıldığından emin olmalı ve güvence almalı

Tüm bilgiler tıbbi kayıtlara işlenmeli

⚠️ Hastanın yanlış bilgi vermesi durumunda hekim sorumlu değildir.

Çevreye radyoaktif madde verilmesini gerektiren uygulamalar için lisans sahibi tarafından Kurumdan önceden izin alınması zorunludur.

Maruz kalınan doğal radyasyon seviyesinin yapı malzemeleri nedeniyle artmasının önlenmesi ve toplum üyelerinin alacağı radyasyonun mümkün olan en düşük seviyede tutulması amacıyla bu malzemelerdeki radyoaktivitenin kontrolü esastır.

Görevi gereği radyasyon kaynaklarıyla çalışmamakla birlikte yaptığı iş nedeniyle doğal radyasyona maruz kalan uçuş personeli ile maden ocaklarında çalışan kişiler radyasyon görevlisi sayılmazlar.

Bu madde kapsamındaki faaliyetlerde çalışanlar, görevleri gereği aldıkları radyasyon ve sağlık riskine ilişkin bilgilendirilirler.

RADYASYON GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, Muafiyet Amaç

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Muafiyetler

(Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600)Radyasyondan korunmada kullanılan, doz sınırlama sisteminin üç temel ilkesi aşağıda verilmiştir:

a) Uygulamaların Gerekliliği: Işınlanmanın zararlı sonuçları gözönünde bulundurularak, net bir fayda sağlamayan hiçbir radyasyon uygulamasına izin verilemez.

b) (Değişik:RG-3/6/2010-27600) Optimizasyon: Radyasyona maruz kalmaya sebep olan uygulamalarda, olası tüm ışınlanmalar için bireysel dozların büyüklüğü, ışınlanacak kişilerin sayısı, ekonomik ve sosyal faktörler göz önünde bulundurularak mümkün olan en düşük dozun alınması sağlanır.

c) (Değişik:RG-3/6/2010-27600) Doz Sınırlaması:Tıbbi ışınlamalar hariç, izin verilen tüm ışınlamaların neden olduğu ilgili organ veya dokudaki eşdeğer doz ve etkin doz, bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen yıllık doz sınırlarını aşamaz. İKİNCİ BÖLÜM Doz Sınırları Doz sınırları ile ilgili kavramlar

İyonlaştırıcı olmayan tüm radyasyon çeşitleri elektromanyetik dalga radyasyondur.

LAZER = Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Işık enerjisinin ısıya dönüşmesiyle etki gösterir. Lazerlerin gücü Watt cinsinden ifade edilir. 📌 EN 60825-1:2007 - TS EN 60825-1:2008.

EN 60825-1:2007 - TS EN 60825-1:2008.

KURAL Yıllık etkin dozun beş katından fazla radyasyon dozu almış radyasyon görevlileri ile çocuk doğurma çağındaki radyasyon görevlileri özel bir durum için planlanmış ışınlanmalarda görevlendirilemezler.

Görevlendirme Yasağı Yıllık etkin dozun beş katından fazla radyasyon dozu almış radyasyon görevlileri ile çocuk doğurma çağındaki radyasyon görevlileri özel bir durum için planlanmış ışınlanmalarda görevlendirilemezler.

Gerek görülen hallerde tıbbi tanı ve tedavi altındaki hastalara gönüllü ve bilinçli olmak koşuluyla yardım etmek isteyen veya hasta ziyareti için gelen kişilerin alacakları etkin doz, tanı ve tedavi süresince 5 mSv değerini aşamaz. 📌 Maksimum 5 mSv.

Kayıt Zorunluluğu Hasta bilgileri, verilen aktivite miktarı, taburcu edilen hastada kalan aktivite miktarı ve hastadan 1 m mesafedeki doz hızının saati ve tarihi belirtilecek şekilde kayıtları tutulur.

Hastanın yanlış bilgi vermesi durumunda hekim sorumlu değildir.

Özel Durumlarda Daha Özenli Talimatlar: Kendine bakamayacak durumdaki hastalar İşbirliğine açık olmayan hastalar İdrarını tutamayan hastalar Kusmaya eğilimli hastalar.

Taburcu Sonrası Alınacak Önlemler (22 Madde).

Toplum Üyesi Kişilerin Yıllık Doz Sınırları.

Maruz kalınan doğal radyasyon seviyesinin yapı malzemeleri nedeniyle artmasının önlenmesi ve toplum üyelerinin alacağı radyasyonun mümkün olan en düşük seviyede tutulması amacıyla bu malzemelerdeki radyoaktivitenin kontrolü esastır.

Doğal Radyasyon Nedeniyle Işınlanmaların Arttığı Durumlar.

Görevi gereği radyasyon kaynaklarıyla çalışmamakla birlikte yaptığı iş nedeniyle doğal radyasyona maruz kalan uçuş personeli ile maden ocaklarında çalışan kişiler radyasyon görevlisi sayılmazlar.

Bilgilendirme Yükümlülüğü Bu madde kapsamındaki faaliyetlerde çalışanlar, görevleri gereği aldıkları radyasyon ve sağlık riskine ilişkin bilgilendirilirler.

Yapılan işin niteliğine uygun koruyucu giysi ve teçhizat kullanılır. Tıbbi gözetim

Radyasyon Güvenliği ve NDK Mevzuatı Tablo 1

Radyasyon Birimleri Tablosu

Radyasyon Birimlerinin Kullanım Alanları

Olaylara Göre Radyasyon Birimleri

(Değişik:RG-3/6/2010-27600) Tıbbi ışınlamaların yapıldığı tesislerde kaynak ve radyasyon dozunu etkileyen donanımlara ilişkin kalite kontrol ve uygulamaya özgü kalite temini programları oluşturulur ve yürütülür. Tıbbi ışınlamalarda rehber düzeyler

Tanı, tedavi eğitim ve araştırma amaçlı ışınlanmalarda, mesleki ve toplumsal sağlık taramalarındaki ışınlanmalarda kişilerin alacağı radyasyon dozu, Kurum tarafından öngörülen rehber düzeylerine uygun olmalıdır. Bu düzeyler

te belirlenmektedir. Araştırma amaçlı tıbbi ışınlanmalar

Kişiye net bir yarar sağlamayan, alacakları doz ve risk hakkında kişilerin bilgilendirildiği, kişilerin ve Etik Komite'nin yazılı onayı alınmış araştırma amaçlı gönüllü ışınlanmalarda, halk için bir yıllık en yüksek izin verilen doz düzeyi aşılamaz. Çok özel durumlarda Kurum tarafından onaylanmak koşuluyla radyasyasyon görevlileri için izin verilen ortalama yıllık doz düzeyine izin verilebilir. Gönüllüler ve ziyaretçiler

Gerek görülen hallerde tıbbi tanı ve tedavi altındaki hastalara gönüllü ve bilinçli olmak koşuluyla yardım etmek isteyen veya hasta ziyareti için gelen kişilerin alacakları etkin doz, tanı ve tedavi süresince 5 mSv değerini aşamaz. Hastaların taburcu edilebilecekleri en yüksek radyoaktivite düzeyleri

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Tehlike durumunun veya kazanın kuruma bildirilmesi

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Tehlike durumu veya kazaya ilişkin rapor

Tehlike durumu veya kaza sona erdikten sonra, kazanın oluş şekli radyasyon görevlilerinin ve diğer kişilerin maruz kaldıkları radyasyon dozları ve radyoaktif maddelerin vücuda alınış şekli ve nedeni, lisans sahibi veya lisans sahibi tarafından görevlendirilecek kişi tarafından araştırılarak, radyasyon görevlilerinin film ve/veya TLD dozimetre ve gerekirse kromozom aberasyonu test sonuçları ile birlikte, sonuç bir raporla en kısa zamanda Kuruma bildirilir. Tıbbi müdahele

Bu Yönetmeliğin 43üncü maddesinde belirtilen raporun Kurum tarafından değerlendirilmesi sonucu radyoaktif madde bulaşmasına uğrayan kişilerin radyoaktif bulaşmayı giderme işlemleri veya tıbbi müdahaleleri Kurum tarafından önerilen resmi veya özel sağlık kuruluşlarında yaptırılır. Radyasyona maruz kalan görevlilerin durumu

Yağmur Benzetmesi ile Radyasyon Birimleri

TABLO Yıllık Doz Sınırları

I-131 Radyoaktif Maddesi Verilen Hastaların Taburcu Koşulları

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Lisans başvurusu

(Değişik:RG-29/9/2004-25598) 131 radyoaktif maddesi verilen hastaların taburcu edilebilmesi için aşağıdaki hususlara uyulur:

a) 800 MBq'in üstünde I - 131 radyoaktif maddesi verilen hastalar vücuttaki radyoaktivite miktarının 600 MBq'in ve hastadan 1 metre uzaktaki doz hızının 30 μSv/saat'in altına düşünceye kadar Kurum tarafından sıvı atık sistemi ve oda projesi uygun bulunan izolasyonlu ayrı bir odada bekletildikten sonra (e) bendi koşulları sağlanmak suretiyle taburcu edilir.

b) 800 MBq'e kadar I - 131 radyoaktif maddesi verilen hastaların vücuttaki radyoaktivite miktarı 600 MBq'in ve hastadan 1 metre uzaktaki doz hızı 30 μSv/saat'in altına düşünceye ayrı bir odada bekletildikten sonra (e) bendi koşulları sağlanmak suretiyle taburcu edilir.

c) 600 MBq'e kadar aktivite verilen hastalar (e) bendi koşulları sağlanmak suretiyle taburcu edilir.

d) Hastaya verilecek yukarda belirtilen talimatlar hastada kalan radyoaktivite miktarı ve hastanın fiziksel, sosyoekonomik ve yaşam koşulları göz önüne alınarak her hasta için özel olarak belirlenir. Hastanın özel koşulları değerlendirildikten sonra Ek-V'de verilen I-131 ile tedavi gören hastaların taburcu edilme koşullarına uymak ve hastaya, diğer kişilerle temasları ve (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) radyasyondan korunma ile ilgili alınacak önlemler Ek-VI'da verilen format doğrultusunda sözlü ve yazılı talimatlar şeklinde imza karşılığı verilmek şartıyla taburcu edilir.

e) Hasta bilgilerinin, hastalara verilen aktivite miktarının, taburcu edilen hastada kalan aktivite miktarının ve hastadan 1 m mesafedeki doz hızının saati ve tarihi belirtilecek şekilde kayıtları tutulur. Hastaların hatalı ışınlanmaları

(Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600)Radyasyondan korunma programlarında kullanılan herhangi bir büyüklük için özel bir uygulamanın başlatılması amacıyla belirlenen düzeylerdir. Kurum tarafından tespit edilen referans düzeyleri aşağıda verilmiştir.

a) Kayıt Düzeyi: (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600)Radyasyondan korunmayı sağlamak amacı ile, eşdeğer doz, etkin doz veya vücuda alınma miktarlarının kayıtlarının tutulması ve saklanması gerekmektedir. Bu Yönetmeliğin 10uncu maddesinde verilen yıllık doz sınırlarının aylık dönemlerde radyasyon görevlileri için 0.2 mSv, halk için ise 0.01 mSv'i aşması durumlarında kayıtlar tutulmaya başlanır.

b) İnceleme Düzeyi: Üzerinde daha fazla inceleme yapılmasını gerektiren eşdeğer doz, etkin doz veya vücuda alınma miktarlarıdır. Bu düzey, bir ay için bu Yönetmeliğin 10uncu maddesinde verilen yıllık eşdeğer doz sınırının 1/10'udur.

c) (Değişik:RG-3/6/2010-27600) Müdahale Düzeyi: Kurum tarafından önceden belirlenen ve aşılması durumunda müdahaleyi gerektiren eşdeğer doz, etkin doz veya vücuda alınma miktarlarını gösteren değerler olup bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde verilen yıllık eşdeğer doz sınırının bir defada alınması ve aynı yıl içinde bu değerin aşılması durumudur. Müdahale düzeylerinden; 1) Eylem düzeyi; sürekli ışınlanmalar veya tehlike durumunda, iyileştirici veya koruyucu eylemler gerektiren, eşdeğer doz hızı veya radyoaktivite konsantrasyon düzeyidir. Eylem düzeyi, ani ışınlamalar için bu Yönetmeliğin 48 inci maddesinde, sürekli ışınlamalar içinse 49 uncu maddesinde verilmektedir. 2) Rehber düzey; aşılması durumunda önlem alınmasını gerektirebilen doz düzeyi olup, kronik ışınlanmalarda öngörülen rehber düzeyler bu Yönetmeliğin 37 nci maddesinde, tıbbi uygulamalarda öngörülen rehber düzeyler ise bu Yönetmeliğin 28 inci maddesinde belirtilmektedir. Yıllık doz sınırları

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) BEŞİNCİ KISIM Aykırı Davranışlar, Sigorta ve Son Hükümler Aykırı davranışlar

(Değişik:RG-17/12/2020-31337) Bu Yönetmelik hükümlerini Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür. ____________

(1) Bu değişiklik yayımından bir yıl sonra yürürlüğe girer. Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin Tarihi Sayısı 24/3/2000 23999 Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin Tarihi Sayısı 1. 29/9/2004 25598 2. 3/6/2010 27600 3. 17/12/2020 31337 4. 28/10/2023 32353

Görevleri gereği radyasyona maruz kalan kişilerin çalışma koşulları aşağıdaki şekilde sınıflandırılır: Çalışma Koşulu A: Yılda 6 mSv'den daha fazla etkin doza veya göz merceği, cilt, el ve ayaklar için yıllık eşdeğer doz sınırlarının 3/10'undan daha fazla doza maruz kalma olasılığı bulunan çalışma koşuludur. Çalışma Koşulu B: Çalışma Koşulu A'da verilen değerleri aşmayacak şekilde radyasyon dozuna maruz kalma olasılığı bulunan çalışma koşuludur. Kişisel dozimetre zorunluluğu

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Planın yenilenmesi

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Lisansın yenilenmesi

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Lisansın vize edilmesi

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Vize süresinin aşılması

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Lisansın iptali

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) İstek üzerine lisans iptali

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) İKİNCİ BÖLÜM İzin İthal - ihraç izni

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) İthal izni başvurusu

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Ticari amaçlı olmayan ithal izni

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) (Değişik başlık:RG-29/9/2004-25598) Radyoaktif madde teslimat koşulu

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Taşıma izni

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Radyoaktif maddeler için ihraç izni

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Denetim Denetimin genel esasları

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Denetim sonuçları

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Kayıtlar Kayıt tutma ve saklama yükümlülüğü

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Kayıtların incelenmesi

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) BEŞİNCİ BÖLÜM Görev ve Sorumluluklar Lisans sahibinin sorumlulukları

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Yönetimin sorumlulukları

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) Radyasyondan korunma sorumlusunun görevleri

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) (Değişik başlık:RG-3/6/2010-27600) Radyasyondan korunma danışmanının görevleri

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Sigorta

(Mülga:RG-3/6/2010-27600) Yürürlükten kaldırılan mevzuat

Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile 6/9/1991 tarihli ve 20983 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği yürürlükten kalkar. Yürürlük

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme

Bu Yönetmeliğin amacı, iyonlaştırıcı radyasyon ışınlamalarına karşı kişilerin ve çevrenin radyasyon güvenliğini sağlamaktır. Kapsam

(Değişik:RG-3/6/2010-27600) Bu Yönetmelik, radyasyon güvenliğinin sağlanmasını gerektiren her türlü tesis ve radyasyon kaynağının tehlikelerine karşı alınması gereken tedbirleri ve yapılması gereken faaliyetlerle ilgili hususları kapsar. Bu Yönetmelik nükleer tesisler, nükleer yakıtlar, nükleer tesislerden çıkan radyoaktif atıklar ve nükleer maddelere ilişkin faaliyetleri kapsamaz. Dayanak

Bu Yönetmelik, 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu'nun 4üncü maddesinin (d) bendine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Muafiyet sınırları içerisinde olduğu halde izin verilmeyen maddeler

Bu Yönetmeliğin 5inci maddesindeki muafiyet sınırları içerisinde bulunsa bile, radyoaktif madde içeren oyuncaklar, kırtasiye malzemeleri, giysiler, kozmetikler, ev eşyaları ve benzeri malzemelerin ithali, ihracı, imali, bulundurulması, kullanılması ve depolanması yasaktır. Aksi takdirde bu Yönetmeliğin 75inci maddesi hükümleri uygulanır. İKİNCİ KISIM (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) Radyasyondan Korunmada Temel Güvenlik Standartları BİRİNCİ BÖLÜM (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) Radyasyondan Korunma Sistemi Doz sınırlama sisteminin temel ilkeleri

(Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) Radyasyondan korunmada kullanılan doz sınırlarına ilişkin kavramlar aşağıda belirtilmiştir: • Birincil Sınırlar: Radyasyon görevlilerinin veya toplum bireylerinin alabileceği yıllık "eşdeğer doz", "etkin doz", "yüklenmiş eşdeğer doz", "yüklenmiş etkin doz" veya belirlenen bireyler topluluğunun "toplum etkin dozu" sınırlarıdır.

b) İkincil Sınırlar : Birincil doz sınırlarının doğrudan uygulanamadığı durumlarda kullanılan doz sınırlarıdır. İkincil sınırlar, dış ışınlanma durumunda "eşdeğer doz indeksi" ile iç ışınlanma durumunda ise, "yıllık vücuda alınma sınırları" (ALI) cinsinden ifade edilir.

c) Türetilmiş Sınırlar: Belirli bir modele göre birincil sınırlardan türetilmiş sınırlar olup, bunlara uyulduğu takdirde, birincil sınırlara da uyulduğu kabul edilir.

d) İzin Verilen Sınırlar: Kurum tarafından saptanan ve genellikle birincil ve ikincil sınırlardan daha düşük olan sınırlardır.

e) İşletme Sınırları: Hangi türden olursa olsun, bütün radyasyon kaynakları için Kurum tarafından saptanan birincil ve ikincil sınırları aşmamak koşulu ile Lisans Sahibi tarafından belirlenen sınırlardır. Referans düzeyleri

(Değişik:RG-3/6/2010-27600)

(1) Çalışma Koşulu A durumunda görev yapan kişilerin, kişisel dozimetre kullanması zorunludur. Dozimetri hizmeti, Kurum ve Kurum tarafından uygun görülen kuruluşlar tarafından verilir ve dozimetrik değerlendirme sonuçları merkezi doz kayıt sistemine işlenir. Dozimetri hizmeti verecek kuruluşların uygunluk ölçütleri ile çalışma usul ve esasları Kurum tarafından belirlenir. Koruyucu giysi ve teçhizat

(Değişik:RG-3/6/2010-27600) Çalışma koşulu A’da çalışan radyasyon görevlilerinin sağlık durumlarının yapacakları göreve uygunluğunu belirlemek amacıyla işe başlamadan önce ve çalıştığı süre boyunca yılda en az bir kez tıbbi muayeneleri yaptırılır. İKİNCİ BÖLÜM Tıbbi Işınlanmalar Hastanın radyasyondan korunması

(Başlığıyla birlikte değişik:RG-3/6/2010-27600) Tanı ve tedavi amacıyla yapılan radyasyon uygulamalarının amacına ulaşması öncelikli olmak üzere, hastanın radyasyondan korunmasını sağlamak için Lisans Sahibi tarafından aşağıdaki hususların yerine getirilmesi sağlanır.

a) Hastaya hekimin yazılı isteği dışında hiçbir radyasyon uygulaması yapılamaz.

b) Hastanın alacağı veya alması gereken doz miktarının tayini ve tıbbi ışınlama süresince hastanın radyasyondan korunmasını sağlamak üzere gerekli tüm bilgiler yazılı olarak önceden belirlenir ve uygulanır.

c) Radyasyondan korunma konusunda uygulamaya özgü olarak eğitilmiş personel çalıştırılır. Tıbbi amaçlı ışınlamaların gerekliliği

Tıbbi ışınlamalara aşağıdaki koşullarda izin verilir.

a) Alternatif tekniklerle karşılaştırıldığında, radyasyonla yapılacak tanı ve tedavinin yararları radyasyonun hasarlarına göre daha ağırlık kazandığı durumlarda tıbbi ışınlamalar uygulanır.

b) Mesleki, yasal veya sağlık sigortası amaçlı tıbbi ışınlanmalar, sağlıkla ilgili belirgin bir beklenti olmadıkça ve uygulama tipi hakkında profesyonel kuruluşların görüşleri alınmadan yapılamaz.

c) Toplumun sağlık taramalarında radyolojik yöntemler ekonomik ve sosyal bedelin sağlık riskini karşılaması halinde ve kişiler için net bir yarar sağlayacak ise uygulanır.

d) Sağlık kuruluşlarının Etik Komite önerileri ve yazılı onayları ile araştırma yapılacak kişinin yazılı onayı alınmadan araştırma amacıyla tıbbi ışınlanmalarına izin verilemez. Tıbbi ışınlamalarda kullanılan cihazlar

(Başlığıyla birlikte değişik:RG-3/6/2010-27600) Tıbbi ışınlamalarda kullanılacak cihazlar 9/1/2007 tarihli ve 26398 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tıbbi Cihaz Yönetmeliği hükümlerine tabidir. Tıbbi ışınlamalarda kalite temini

Radyasyon kazasından sonra, bu Yönetmelikte belirtilen sınırlar üzerinde radyasyona maruz kalan radyasyon görevlilerinin, eski görevlerine devam etmesinde bir sakınca bulunmadığının, Kurumun önerdiği resmi sağlık kuruluşu tarafından bir raporla belirlenmesi halinde, bu kişiler eski görevlerine devam edebilirler. Raporda eski görevine devamı sakıncalı görülen radyasyon görevlileri, sosyal ve ekonomik durumları, yaşları ve özel becerileri gözönüne alınarak radyasyona maruz kalmasını gerektirmeyecek başka bir görevde çalıştırılır. Şüpheli durumların kuruma bildirilmesi

Tehlike durumu ve kaza söz konusu olmamakla birlikte, doz sınırlarının aşılmasından şüphe edilmesi halinde lisans sahibi konuya ilişkin araştırmasını ve sonuçlarını bir raporla Kuruma yazılı olarak bildirir. Radyasyon kaynaklarının kaybolması veya çalınması

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Ani ışınlanmalar

Ani ışınlanmalar için 2 günden daha az sürede organ veya dokuda soğurulması beklenen dozlar için müdahaleye ilişkin eylem düzeyleri Çizelge-1'de verilmiştir. Çizelge 1 - Ani Işınlamalar İçin Eylem Düzeyleri Organ veya doku Doz, (Gy) Tüm vücut (kemik iliği) 1 Akciğer 6 Deri 3 Tiroid 5 Göz merceği 2 Gonadlar 3 Sürekli ışınlanmalar

Sürekli ışınlanmanın mevcut olduğu durumlarda Çizelge-2'de verilen eylem düzeyleri uygulanır. Çizelge 2 - Sürekli Işınlanmalar İçin Eylem Düzeyleri Organ veya doku Eşdeğer doz hızı, (Gy/yıl) Gonadlar 0.2 Göz merceği 0.1 Kemik iliği 0.4 DÖRDÜNCÜ KISIM Lisans, İzin, Denetim, Kayıtlar BİRİNCİ BÖLÜM Lisans Lisans yükümlülüğü

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Başvuruların incelenmesi

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Lisansın verilmesi

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Lisans koşullarında değişiklik

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Lisans sahibinin veya radyasyondan korunma sorumlusunun değişmesi

Yıllık doz sınırları sağlığa zarar vermeyecek şekilde uluslararası standartlara uygun olarak, Kurum tarafından radyasyon görevlileri ve toplum üyesi kişiler için ayrı ayrı belirlenmiştir. Yıllık toplam doz aynı yıl içindeki dış ışınlama ile iç ışınlamadan alınan dozların toplamıdır. Kişilerin, denetim altındaki kaynaklar ve uygulamalardan dolayı bu sınırların üzerinde radyasyon dozuna maruz kalmalarına izin verilemez ve bu sınırlara tıbbi ışınlamalar ve doğal radyasyon nedeniyle maruz kalınacak dozlar dahil edilemez.

a) (Değişik:RG-29/9/2004-25598) Radyasyon görevlileri için etkin doz ardışık beş yılın ortalaması 20 mSv'i, herhangi bir yılda ise 50 mSv'i geçemez. El ve ayak veya cilt için yıllık eşdeğer doz sınırı 500 mSv, göz merceği için 150 mSv'dir. Cilt için en yüksek radyasyon dozuna maruz kalan 1 cm2'lik alanın eşdeğer dozu, diğer alanların aldığı doza bakılmaksızın ortalama cilt eşdeğer dozu olarak kabul edilir.

b) (Değişik:RG-29/9/2004-25598) Toplum üyesi kişiler için etkin doz yılda 1 mSv'i geçemez. Özel durumlarda; ardışık beş yılın ortalaması 1 mSv olmak üzere yılda 5 mSv'e kadar izin verilir. Cilt için yıllık eşdeğer doz sınırı 50 mSv, göz merceği için 15 mSv'dir

c) 18 yaşından küçükler Tüzüğün 6ncı maddesine göre radyasyon uygulaması işinde çalıştırılamazlar. Bu Yönetmeliğin 15inci maddesinin (b) bendinde belirtilen alanlarda, eğitim amaçlı olmak koşuluyla, eğitimleri radyasyon kaynaklarının kullanılmasını gerektiren 16-18 yaş arasındaki stajyerler ve öğrenciler için etkin doz, herhangi bir yılda 6 mSv'i geçemez. Ancak el, ayak veya deri için yıllık eşdeğer doz sınırı 150 mSv, göz merceği için 50 mSv'dir. Özel durumlar için planlanan ışınlanmalar

Normal uygulamalarda ortaya çıkan ve yıllık doz sınırları üzerinde etkin doza maruz kalmayı gerektiren, fakat ışınlanmanın dışında başka yöntemlerin bulunmadığı özel durumlarda Kurum'un izniyle yapılan ışınlanmalardır. Özel durumlarda ışınlamaya maruz kalacak radyasyon görevlileri için doz sınırları herhangi bir yılda 50 mSv'i, birbirini takip eden 10 yıl içinde ortalama yıllık 20 mSv'i ve toplamda 100 mSv'i geçemez. Yıllık etkin dozun beş katından fazla radyasyon dozu almış radyasyon görevlileri ile çocuk doğurma çağındaki radyasyon görevlileri özel bir durum için planlanmış ışınlanmalarda görevlendirilemezler. Hamile radyasyon görevlileri için doz sınırları

(Başlığı ile birlikte değişik:RG-29/9/2004-25598) Hamileliği belirlenmiş kadın çalışan, çalışma şartlarının yeniden düzenlenebilmesi amacıyla yönetimi haberdar eder. Hamileliğin bildirilmesi kadın çalışanın çalışmasına engel teşkil etmez, gerekiyorsa çalışma koşulları yeniden düzenlenir. Bu nedenle, doğacak çocuğun alacağı dozun mümkün olduğu kadar düşük düzeyde tutulması sağlanır ve toplum için belirlenen doz sınırlarına uyulur. Emzirme dönemindeki kadın çalışanlar, radyoaktif kontaminasyon riski taşıyan işlerde çalıştırılmaz. Görevi gereği ışınlanmalar için ikincil sınırlar

Görevi gereği ışınlanmalar için doz sınırları ile uygunluğu sağlamak üzere, eşdeğer doz indisleri ve Ek-2'de verilen yıllık vücuda alınma sınırları değerleri (ALI) kullanılır. Kritik gruplar için ikincil sınırlar

Yetişkinlerden oluşan kritik grup üyesi kişiler için, Ek-2'de verilen uygun "ALI" değerlerinin 1/10'u ve iç ışınlanma durumunda bebek ve çocuklardan oluşan kritik grup üyesi kişiler için ise uygun "ALI" değerlerinin 1/100'ü kullanılır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Radyasyon Alanları Radyasyon alanlarının sınıflandırılması

Maruz kalınacak yıllık dozun 1 mSv değerini geçme olasılığı bulunan alanlar radyasyon alanı olarak nitelendirilir ve radyasyon alanları radyasyon düzeylerine göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:

a) Denetimli Alanlar: Radyasyon görevlilerinin giriş ve çıkışlarının özel denetime, çalışmalarının (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) radyasyondan korunma bakımından özel kurallara bağlı olduğu ve görevi gereği radyasyon ile çalışan kişilerin ardışık beş yılın ortalama yıllık doz sınırlarının 3/10'undan fazla radyasyon dozuna maruz kalabilecekleri alanlardır. Denetimli alanların girişlerinde ve bu alanlarda aşağıda belirtilen radyasyon uyarı levhaları bulunması zorunludur: 1) Radyasyon alanı olduğunu gösteren temel radyasyon simgeleri (Ek-3), 2) Radyasyona maruz kalma tehlikesinin büyüklüğünü ve özelliklerini anlaşılabilir şekilde göstermek üzere gerekli bilgi, simge ve renkleri taşıyan işaretler, 3) Denetimli alanlar içinde radyasyon ve bulaşma tehlikesi bulunan bölgelerde geçirilecek sürenin sınırlandırılması ile koruyucu giysi ve araçlar kullanılması gerekliliğini gösteren uyarı işaretleri.

b) Gözetimli Alanlar: Radyasyon görevlileri için yıllık doz sınırlarının 1/20'sinin aşılma olasılığı olup, 3/10'unun aşılması beklenmeyen, kişisel doz ölçümünü gerektirmeyen fakat çevresel radyasyonun izlenmesini gerektiren alanlardır. Radyasyon alanlarının izlenmesi

(Mülga:RG-28/10/2023-32353) Öğrenciler

16-18 yaşları arasındaki öğrenci ve stajyerlere sadece gözetimli alanlarda eğitim izni verilebilir. Öğrenci ve stajyerlerin doz sınırları bu Yönetmeliğin 10uncu maddesi (c) bendinde belirtilmektedir. Ziyaretçiler

Ziyaretçiler denetimli alanlara kesinlikle, gözetimli alanlara ise (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) radyasyondan korunma sorumlusundan izin almadan giremezler. İzin verilen ziyaretçilerin giriş ve çıkış saatlerinin kayıtlarının tutulması (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) radyasyondan korunma sorumlusu tarafından sağlanır. ÜÇÜNCÜ KISIM Işınlanmalar BİRİNCİ BÖLÜM Görev Gereği Işınlanmalar Görev gereği ışınlanmalar

Görev gereği ışınlanmalarda yıllık doz sınırları bu Yönetmeliğin 10uncu, özel durumlardaki ışınlanmalar 11inci, radyasyon alanları 15inci, kayıtlar 70inci, sorumluluklar ise 71inci maddesinde belirtilmiştir. Çalışma koşulları

(Başlığıyla birlikte değişik:RG-3/6/2010-27600) Tanı ve tedavi uygulamalarında hastanın planlanandan farklı radyasyon dozu alması durumunda, hastaya, radyasyondan korunma sorumlusuna, lisans sahibine, ilgili hekim ve bağlı bulunulan makama durum bildirilir. Lisans sahibi tarafından hastanın durumu değerlendirilerek düzeltici tedavinin uygulanması sağlanır. Duruma ilişkin kayıtlar tutulur, benzer durumların tekrarlanmaması için gerekli önlemler alınır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Toplumun Işınlanması Toplumun ışınlanması

Toplum üyesi kişilerin maruz kalabilecekleri yıllık doz sınırları bu Yönetmeliğin 10uncu maddesinde belirtilmiştir. Radyoaktif maddelerin çevreye verilmesi

Çevreye radyoaktif madde verilmesini gerektiren uygulamalar için lisans sahibi tarafından Kurumdan önceden izin alınması zorunludur. Lisans sahibi izin almak için, aşağıdaki bilgileri içeren bir rapor hazırlayarak Kurum'a yazılı olarak başvurur.

a) Çevreye verilecek radyoaktif maddelerin cinsi, miktarı ve radyoaktivitesi,

b) Çevredeki ışınlamaya maruz kalabilecek kritik gruplar,

c) Çevreye verilecek radyoaktif maddelerin kritik gruplara erişme yolları,

d) Radyasyon güvenliği konusunda alınacak önlemler. Raporda yer alan hususlar radyasyon güvenliği ve çevre sağlığı bakımından uygun görüldüğü takdirde, belirli tür ve miktarlarda radyoaktif maddelerin çevreye verilmelerine Kurum tarafından izin verilir. (Değişik son cümle:RG-3/6/2010-27600) Kurum tarafından raporda eksiklikler bulunması durumunda, bu eksikliklerin tamamlanması istenir ve eksiklikler tamamlanıncaya kadar çevreye radyoaktif madde verilmesine izin verilmez. Çevreye verilen radyoaktif maddelerin denetimi ve izlenmesi

Çevreye radyoaktif madde veren kuruluşlar Kurum tarafından izin verilen sınırlara uymak zorunda olup, bunun için gerekli denetimi ve izlemeyi yapmakla ve sonuçları belirli aralıklarla kuruma bildirmekle yükümlüdür. Kurum gerekli gördüğü takdirde, ek bir çevre ölçüm programı uygulayabilir. Kapalı radyoaktif kaynaklar

(Başlığıyla birlikte değişik:RG-3/6/2010-27600) Kapalı radyoaktif kaynaklar hiç bir şekilde radyoaktif atık olarak çevreye verilemez ve lisans sahibi söz konusu kaynakları Kuruma önceden yazılı olarak bilgi vermeden bir başka kişiye devredemez. Kullanımından vazgeçilen ve bir daha kullanılması düşünülmeyen kapalı radyoaktif kaynaklar tesis içinde nihai olarak depolanamaz. Bu kaynaklar, mahrecine veya radyoaktif atık işleme tesisine gönderilir. Doğal radyasyon

(Değişik:RG-29/9/2004-25598) Doğal ortamlardaki radyasyon seviyeleri gerektiğinde Kurum tarafından izlenir, gerekli görülen hallerde ilgili bakanlık, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılır. Doğal radyasyon kaynaklarından maruz kalınan ışınlanmalara doz sınırlaması uygulanmaz. Ancak, ilk durumu değiştirilmiş olan doğal radyasyon kaynaklarından meydana gelen ışınlanmalara, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesindeki (Değişik ibare:RG-3/6/2010-27600) radyasyondan korunma sistemi uygulanır. Bu kaynaklardan radon için izin verilen konsantrasyon seviyeleri yıllık ortalama olarak evlerde 400 Bq/m3, işyerlerinde 1000 Bq/m3 değerlerini aşamaz. Maruz kalınan doğal radyasyon seviyesinin yapı malzemeleri nedeniyle artmasının önlenmesi ve toplum üyelerinin alacağı radyasyonun mümkün olan en düşük seviyede tutulması amacıyla bu malzemelerdeki radyoaktivitenin kontrolü esastır. Doğal radyasyon nedeniyle ışınlanmaların arttığı durumlar

(Mülga:RG-17/12/2020-31337) Planda yer alması gereken hususlar

(Değişik:RG-29/9/2004-25598) Görevi gereği radyasyon kaynaklarıyla çalışmamakla birlikte yaptığı iş nedeniyle doğal radyasyona maruz kalan uçuş personeli ile maden ocaklarında çalışan kişiler radyasyon görevlisi sayılmazlar. Ancak; uçuş personeli ile, içeriğinde uranyum ve toryum ihtiva eden maden cevherlerinin ve radyoaktivitesi yüksek düzeyde doğal radyonüklit içeren madenlerin (mineral tuzlar, fosforlu malzemeler) çıkarılması ve işlenmesi faaliyetlerinde çalışanların radyasyondan korunmaları için etkin kontrol tedbirleri alınması esastır. Yer altı maden ocakları ve benzeri çalışma ortamlarında;

a) Radon ölçümlerinin yaptırılması,

b) Ortamdaki radon konsantrasyonunun 1000 Bq/m3'ü aşması durumunda havalandırma sistemlerinin kurulması ve etkin çalıştırılması,

c) Kullanılan hammaddelerin içeriğinde uranyum, toryum, fosforlu malzemeler ihtiva eden üretim prosesleri, bunların taşınması ve depolanması faaliyetlerinde çalışanlar da dahil olmak üzereradyoaktif maddeler içerebilecek toz zerreciklerinin solunmasını engellemek amacıyla toz maskesi kullanması sağlanır. Bu madde kapsamındaki faaliyetlerde çalışanlar, görevleri gereği aldıkları radyasyon ve sağlık riskine ilişkin bilgilendirilirler. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Kaza veya Tehlike Durumunda Işınlanma Tehlike durumu planı