🔧 Bakım: İş ekipmanı ve bileşenlerinde yapılan revizyon, tamir, değişim, ayar, arıza giderme, temizlik ve kalibrasyon işlemlerinden biri veya birkaçının uygulanması.
⏳ Periyodik Kontrol: İş ekipmanlarının, yönetmelikte öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak yetkili kişilerce yapılan muayene ve/veya test faaliyetleri.
🔄 Bakım-Onarım İşleri: Makine, tezgah ve tesislerin daha uzun süre arızasız çalışması ve beklenmedik arızalardan doğacak tehlikeleri önlemek için yapılan planlı, düzenli çalışmadır.
Kaynak: Makine Emniyeti Yönetmeliği · İş Ekipmanları Yönetmeliği
📜 Makine Emniyeti Yönetmeliği
🛠️ İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
🛡️ Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik
🏢 İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Yönetmeliği
👨🏫 İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Yönetmeliği
🏛️ İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik
🦺 Kişisel koruyucu donanımlara
⚠️ Güvenlik işaretleri ve sinyallere
🚨 Arıza ortaya çıktıkça yapılan bakım
🛡️ Problem çıkmadan yapılan (önleyici) bakım: Parça değişikliği yapmadan Ömrü bitmiş parçalar değiştirilerek
Parça değişikliği yapmadan
Ömrü bitmiş parçalar değiştirilerek
🏭 İmalatçı tarafından yetkilendirilmiş servisler
👷 İşyeri tarafından görevlendirilmiş kişiler
🔒 Özel risk taşıyan ekipmanlarda: özel görevlendirilmiş kişiler
📏 Aralık ve kriterler: İlgili ulusal/uluslararası standartlarda belirlenen aralık ve kriterlerde, imalatçı verileri ile fen ve tekniğin gerekliliklerine göre yapılır.
👨🔧 Kim yapar? İmalatçının yetkilendirdiği servislerce veya işyerince görevlendirilen kişilerce yapılır.
📋 Günlük muayene: Test ve tahribatsız muayeneler dışında ekipman günlük muayeneden geçirilir; her çalışmadan önce operatörünce kontrol edilir.
🔍 Gözle muayene: Kullanımda çatlak, gevşemiş bağlantı, deformasyon, aşınma ve korozyon yönünden gözle muayene edilir ve fonksiyonları denenir.
⚠️ Periyodik kontroller, rutin bakımlardan farklı usul ve yetkililere tabidir.
🏷️ Akreditasyon zorunluluğu olan ekipmanlar için akredite muayene kuruluşlarında yetkili kişilerce yapılır.
✍️ Periyodik kontrol sonuçları ıslak imzalı kayıt altına alınır ve saklanır.
💻 Elektronik imza ile imzalanmış kayıtlar da geçerlidir.
⚡ Elektriğe çarpılma – Enerjinin kesilmemesi, iletken ortam, izolasyonu bozuk seyyar cihazlar, yüksek gerilimli lambalar.
⚙️ Hareketli kısımlarda yaralanma – Kayış-kasnak, dişli, kaplin ve operasyon noktalarında sıkışma/yaralanma.
☣️ Zehirlenme ve boğulma – Kötü havalandırma ve uygun KKD kullanılmaması.
🔥 Parlama ve patlama – Yanıcı/parlayıcı madde yanında kaynak ve taşlama yapılması.
📉 Yüksekten düşme – Uygun iskele/platform ve korkuluk olmaması, emniyet kemeri kullanılmaması.
🛡️ KKD kullanılmaması – Ortama yabancılık ve acele; kafa çarpması, ayağa malzeme düşmesi, el kesilmesi.
📝 Yazılı çalışma izni sistemi kurulur (iş, denetleyen, tedbirler).
🔒 Etiketleme–Kilitleme (LOTO) uygulanır.
⚡ Kilitlenecek enerjiler: elektrik, hidrolik, havalı sistemler, yaylar, basınç vanaları, lazer, hareketli parçalar.
🛡️ Alan güvenli hale getirilir, gaz ölçümü yapılır.
Bakım Onarım Sırasında
⏸️ Ekipman kapalı, enerjisi kesik ve hareketsizken çalışılır.
🚧 Mümkün değilse tehlike bölgesi dışında ve ek önlemlerle.
💡 Uygun aydınlatma; rutubetli ortamda 12-24-42 V.
📖 Bakım defterine işlemler günü gününe işlenir.
🔧 Sökülen tüm koruyucular yerine düzgün takılır.
✅ Gerekli kontroller yapılmadan makine çalıştırılmaz.
⚠️ Koruyucusuz çalıştırma birçok kazanın sebebidir.
📌 Uyarı levhaları kaldırılır, alan teslim edilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi · Bakım ve Onarım İşleri
İzin sistemi, enerji kesme ve kilitleme, uygun KKD ve iş bitiminde koruyucuların takılması ile sağlanır.