Çalışanların Gürültüyle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik

Ses, kulağın algılayabileceği basınç değişimi olarak tanımlanabilir.

Sesin oluşmasını sağlayan kaynak (titreşim yapan cisim).

Sesin içerisinden geçeceği ortam (hava, su, katı maddeler).

Sesin algılandığı alıcı (kulak, mikrofon).

Sesle ilgilenen bilime AKUSTİK adı verilir ve bu bilim dalı, sesin üretilmesi, yayılması ve algılanması ile ilgili tüm alanları kapsar.

Gürültü büyük ölçüde öznel bir kavramdır ve belirli bir anda istenmeyen herhangi bir ses olarak tanımlanabilir.

💡 Her tipteki gürültü sestir fakat her ses gürültü değildir.

Keyifli, heyecan verici, ses

Rahatsız edici, uyku kaçıran, gürültü

Odak dağıtıcı, konsantrasyon bozucu, gürültü

📊 Aynı Sesin Farklı Durumlarda Ses veya Gürültü Olması 🎵 Ses ✅ Ses Olduğu Durum ❌ Gürültü Olduğu Durum 🎵 Müzik Konser salonu, müzik dinleme odası Gece yarısı apartmanda, kütüphane 📢 Konuşma Sohbet ortamı, toplantı, ders Sınav salonu, hastane, kütüphane 🔧 İnşaat sesi Şantiye, inşaat alanı Okul, hastane, gece yerleşim alanı 🚗 Trafik sesi Otoyol, caddede normal akış Okul bahçesi, hastane odası 🏗️ Fabrika sesi Üretim tesisi, sanayi bölgesi Yerleşim alanı, gece yarısı 🔊 Hoparlör anonsu Alışveriş merkezi, havaalanı Kütüphane, sınav salonu

Ses: Sayfa çevirme, hafif nefes alma

Gürültü: Yüksek sesle konuşma, telefon zili, yürüme sesi

Fark: Kütüphanede en ufak ses bile rahatsız edici olabilir.

Ses: Gitar, bateri, vokal, seyirci tezahüratı

Gürültü: Konser alanına komşu evler için aynı ses

Fark: Katılımcı için keyif, komşu için rahatsızlık.

Ses: Tıbbi cihaz sesleri, hemşire çağrı zili

Gürültü: Servis arabası gürültüsü, yüksek sesli konuşma

Fark: Hasta dinlenme alanında her ses rahatsız edicidir.

Ses: Klavye tıkırtısı, telefon görüşmeleri

Gürültü: Aynı sesler yüksek sesli ve sürekli olduğunda

Ses: Makine çalışma sesi

Gürültü: Aynı sesin 85 dB üzerine çıkması

Ses: Kırıcı-delici çalışma sesi

Gürültü: Aynı sesin çevreye yayılması

Ses: Ders anlatımı, öğrenci katılımı

Gürültü: Koridordan gelen gürültü, dış trafik sesi

📌 Özet: 🎵 Her gürültü sestir 🔊 Her ses gürültü değildir 👂 Öznel bir kavramdır 📌 Bağlama göre değişir 💡 Aynı ses, kişiye, zamana ve ortama göre gürültü olarak algılanabilir.

Akustik dalgalar olan sesler, sadece hava boyunca değil aynı zamanda diğer elastik ortamlar (su, beton, çelik) boyunca da yayılır.

📊 Ses Hızının Ortamlara Göre Değişimi 🌍 Ortam 📏 Ses Hızı (m/s) 🔍 Özellik 📌 Örnek 🌬️ Hava (20°C) 343 m/s Sıcaklık arttıkça hız artar Konuşma, müzik 🌊 Su (20°C) 1.480 m/s Havadakinin ~4,3 katı Denizaltı sonarı 🧊 Buz (0°C) 3.200 m/s Çok hızlı yayılır Buzda ses iletimi 🪨 Beton ~3.700 m/s Yapı malzemelerinde hızlı Bina içi titreşim 🔩 Çelik ~5.960 m/s En hızlı yayılan ortam Ray titreşimi 🪨 Kaya ~5.000 m/s Katı ortamlarda hızlı Yer kabuğu titreşimi 🪐 Vakum 0 m/s Ses yayılmaz (ortam yok) Uzay (ses duyulmaz) 🌬️ Havada 343 m/s (20°C) 🌊 Suda 1.480 m/s (20°C) 🔩 Çelikte ~5.960 m/s

Ses üreten bir ekipmandan 340 metre uzakta bulunan bir kişi, üretilen sesi 1 saniye sonra duyar.

Işık sesten çok daha hızlıdır.

Dünya'dan Ay'a ~1,3 saniyede ulaşır

Güneş'ten Dünya'ya ~8 dakikada ulaşır

1 kilometreyi ~3 saniyede alır

Işıktan ~874.000 kat yavaştır

Şimşeği anında görürüz (ışık hızı), gök gürültüsünü ise sonra duyarız (ses hızı).

Şimşek ile gök gürültüsü arasındaki süre 3 saniye ise yıldırım 1 km uzaktadır.

📌 Ses Hızı Özet: 🌬️ Hava: 343 m/s 🌊 Su: 1.480 m/s 🔩 Çelik: 5.960 m/s ⚡ Işık: 300.000 km/s 💡 Ses, içinde yayıldığı ortama göre hız değiştirir. Katılarda en hızlı, gazlarda en yavaştır.

Sesin yayılma hızı ortam özellikleriyle ilgilidir. Ortamın özgül ağırlığı ve esneklik katsayısı önemlidir.

Ortamın yoğunluğu arttıkça ses hızı artar.

Ortamın esnekliği arttıkça ses hızı artar.

Sıcaklık yükseldikçe ses hızı artar.

Ses katılarda en hızlı, gazlarda en yavaştır.

Yapı akustiğinde en önemli ortam havadır. Havadaki ses hızı yaklaşık 340 m/s'dir.

📊 Ses Hızı Ortamlara Göre (Katı > Sıvı > Gaz) 🪨 ckatı > 5.000 m/s Çelik, beton, kaya > 🌊 csıvı ≈ 1.480 m/s Su > 🌬️ cgaz ≈ 343 m/s Hava (20°C) 📌 Formül: ckatı > csıvı > cgaz

Düşük frekans → Kalın ses (Bas)

Yüksek frekans → İnce ses (Tiz)

Genç ve sağlıklı insan 20 - 20.000 Hz arası duyar

< 20 Hz: Ses altı (İnfrasonik) — Duyulmaz

> 20 kHz: Ses üstü (Ultrasonik) — Duyulmaz

Frekans ile ters orantılı: f ↑ → λ ↓

Dalga boyu = Ses hızı / Frekans (λ = c / f)

Düşük frekans → Uzun dalga boyu

Yüksek frekans → Kısa dalga boyu

Yüksek ses basıncı → Daha gürültülü

Kaynağın karakteristik özelliğidir.

Kaynağa bağlıdır, mesafeye bağlı değildir.

Kaynaktan uzaklaştıkça azalır.

Mesafe ile ters kare orantılıdır.

Kulak logaritmik olarak algılar.

Logaritmik ölçek → 3 dB artış = enerji iki katı

10 dB artış = ses şiddeti 10 kat

📌 NOT: İnfrasonik ve ultrasonik sesler duyulamaz olmalarına rağmen insan sağlığını olumsuz etkileyebilir. Baş ağrısı, yorgunluk, konsantrasyon bozukluğu gibi etkileri olabilir. Frekans yükseldikçe dalga boyu kısalır Çok büyük sayılara ve geniş aralığa sahip olan lineer skala, işitme eşiğinden 0dB (20µPa). başlayan ve acı eşiğinde 140dB (200Pa) sonlanan daha basit bir skalaya dönüşmüş olmaktadır.

20 Hz - 20.000 Hz (20 kHz)

📌 Ses Kavramları Özet: 🎵 Frekans (Hz) 📏 Dalga Boyu (m) 💨 Ses Basıncı (Pa) 🔋 Ses Gücü (W) 📊 Ses Şiddeti (W/m²) 📈 Ses Basınç Düzeyi (dB) 💡 İnsan kulağı 20 Hz - 20.000 Hz aralığındaki sesleri duyabilir. İnfrasonik ve ultrasonik sesler duyulmaz ancak sağlığa etkileri olabilir.

Ses basınç seviyesi ölçümü A, B, C olmak üzere üç farklı ölçeğe göre yapılır. Her ölçek farklı amaçlar için kullanılır.

İnsan kulağının işitme duyarlılığını en iyi simüle eden ölçektir.

İş sağlığı ve güvenliği ölçümleri

Çevresel gürültü ölçümleri

Makine gürültüsü ölçümleri

İşitme koruma programları

Orta şiddetli sesler için kullanılan ölçektir.

Telefon şirketlerince kullanılır

İletişim sistemlerinde

Orta düzey ses ölçümleri

Tüm ses frekanslarına neredeyse eşit duyarlılık gösteren ölçektir.

Yüksek şiddetli ses ölçümleri

Tepe ses basınç seviyesi

Patlama, darbe gürültüleri

📊 A, B, C Ölçekleri Karşılaştırma Tablosu 📌 Ölçek 🎯 Özellik 📋 Kullanım Amacı 📏 Gösterim 💡 Örnek Kullanım A İnsan kulağının duyarlılığını simüle eder İSG, çevre, makine gürültüsü dB(A) İşyeri gürültü ölçümleri B Orta şiddetli sesler için Telefon, iletişim sistemleri dB(B) Telefon şirketleri C Tüm frekanslara eşit duyarlı Yüksek şiddetli ses, tepe değerler dB(C) Patlama, darbe gürültüleri 📌 En yaygın kullanılan ölçek A ölçeğidir ve sonuçlar dB(A) olarak ifade edilir.

A Düşük frekanslarda zayıf, orta-yüksek frekanslarda duyarlı (İnsan kulağı) B Orta frekanslarda duyarlı (Telefon iletişimi) C Tüm frekanslarda neredeyse eşit duyarlı (Tepe değerler)

Sürekli olarak aynı düzeyde olan gürültüyü ifade eder.

Bir veya birden fazla motorun aynı anda çalışması

Ses basıncı düzeyi zaman zaman iniş çıkışlar gösterdiği durumdur.

Gürültü düzeyinin artması ve azalması belirli bir periyodik sürede olması durumdur.

Aralıklı gürültünün özel bir durumudur.

Çarpma olduğu anda yüksek düzeyde gürültü olur.

Tanım: Çalışanın kişisel gürültü maruziyetini tüm vardiya boyunca ölçen taşınabilir cihazdır.

Kullanım: Çalışanın omuz bölgesine (yaka veya köprücük kemiği yakınına) sabitlenir ve çalışma süresi boyunca maruz kalınan sesi kaydeder.

Ölçtüğü Değerler: • LEX,8s (8 saatlik zaman ağırlıklı ortalama gürültü maruziyeti) • Gürültü dozu (% cinsinden) • Tepe ses basıncı (Peak – Ptepe)

• LEX,8s (8 saatlik zaman ağırlıklı ortalama gürültü maruziyeti)

• Gürültü dozu (% cinsinden)

• Tepe ses basıncı (Peak – Ptepe)

Amacı: Yönetmelikteki eylem ve sınır değerlerine (80, 85, 87 dB(A)) uygunluğu tespit etmek ve çalışanın gerçek maruziyetini belirlemek.

Standart: IEC 61252 – Kişisel Ses Maruziyet Ölçüm Cihazları standardına uygun olmalıdır.

Anlık ses basınç seviyesini (dB) ölçer.

En yaygın kullanılan gürültü ölçüm cihazıdır.

A, C ve Z frekans ağırlıkları ile ölçüm yapar.

Çalışanın kişisel maruziyetini ölçer.

Çalışanın yakasına takılarak tüm vardiya boyunca ölçüm yapar.

Toplam gürültü dozunu ve LEX,8s değerini hesaplar.

Kalibratör – Cihazların doğruluğunu kontrol eder.

Frekans Analizörü – Sesin frekans dağılımını inceler.

İntegre Ses Seviyesi Ölçer – Leq (eşdeğer ses seviyesi) ölçer.

Mesleki işitme kaybı, çalışma ortamında uzun süreli ve yüksek düzeyde gürültüye maruziyet sonucu iç kulaktaki işitme hücrelerinin (tüy hücreleri) kalıcı hasar görmesiyle oluşan geri dönüşümsüz bir işitme kaybıdır. Genellikle yıllar içinde yavaş ilerler ve ilk olarak yüksek frekanslarda (4-6 kHz) başlar.

• 85 dB(A) üzeri gürültüye uzun süreli maruziyet

• Ani ve yüksek darbeli gürültü (patlama, darbe sesleri)

• Gürültü ile birlikte ototoksik maddelere (kimyasallar) maruziyet

• Özellikle 4-5 kHz frekans aralığında işitme kaybı başlar

• Konuşmaları anlamada güçlük (özellikle kalabalık ortamda)

• Kulak çınlaması (tinnitus)

• Zamanla daha düşük frekanslara yayılma

• Kalıcıdır, kendiliğinden düzelmez

• Maruziyet sona erse bile ilerlemez ama düzelmez

• Erken teşhis ile önlenebilir

• İşitme testleri ile takip edilmelidir

Korunma Yöntemleri 🔇 Kaynakta Kontrol Düşük gürültülü makineler, bakım, susturucu 🧱 Ortamda Kontrol Ses yalıtımı, perdeleme, emici malzemeler 🕐 Organizasyonel Rotasyon, maruziyet süresini azaltma, dinlenme araları 🎧 Kişisel Koruyucu Kulak tıkacı, kulaklık (doğru seçim ve kullanım)

Gürültüye bağlı işitme kaybı, uzun süreli ve yüksek düzeyde gürültüye maruziyet sonucu iç kulaktaki tüy hücrelerinin (Corti organı) kalıcı hasar görmesiyle oluşan geri dönüşümsüz bir işitme kaybıdır. Genellikle yıllar içinde yavaş ilerler ve ilk olarak yüksek frekanslarda (4-6 kHz) başlar.

Başlangıç: İlk olarak 4000 Hz (4 kHz) frekansında başlar. Zamanla 3000, 2000, 1000 Hz'e doğru yayılır.

İlerleme: Yüksek frekanslardan düşük frekanslara doğru ilerler (yüksek → orta → düşük).

Klasik bulgu: 4000 Hz'de "çentik" (notch) görülür.

Simetri: Her iki kulakta simetriktir (benzer düzeyde kayıp görülür).

Kalıcılık: Kalıcı ve geri dönüşümsüzdür. Maruziyet sona erse bile düzelmez.

İstisna: Genellikle iki taraflıdır, ancak asimetrik kayıp diğer nedenleri düşündürür.

Belirtiler: Konuşmaları anlamada zorluk (özellikle kalabalık ortamda), kulak çınlaması (tinnitus).

Teşhis: Odyometri testi ile tespit edilir.

Korunma: Erken teşhis ve koruyucu önlemler (kulak koruyucu, maruziyet süresinin sınırlanması).

Gürültüye Bağlı İşitme Kaybının Özellikleri Özellik Açıklama Başlangıç Frekansı 4000 Hz (4 kHz) – klasik "çentik" İlerleme Yönü Yüksek frekanslar → düşük frekanslar (4000 → 3000 → 2000 → 1000 Hz) Simetri Her iki kulakta simetrik (benzer kayıp) Kalıcılık Kalıcı ve geri dönüşümsüz – düzelmez Belirtiler Konuşmayı anlamada güçlük, kulak çınlaması Korunma Kulak koruyucular, maruziyet süresinin sınırlanması, rotasyon

Desibel (dB), ses basınç seviyesinin logaritmik bir ölçeğidir.

0 dB, sağlıklı bir insanın duyabileceği en düşük ses seviyesidir (işitme eşiği), tam sessizlik değildir.

Her 3 dB artış, ses enerjisinin iki katına çıktığı anlamına gelir.

Her 10 dB artış, ses şiddetinin 10 kat arttığını gösterir.

Farklı kaynakların toplam desibel değeri, logaritmik toplama ile hesaplanır (cebirsel toplam değil).

Örnek: 80 dB + 80 dB = 83 dB (3 dB artış)

✓ Yorgunluk – Uyku bozukluğu ve sürekli stres nedeniyle fiziksel ve zihinsel yorgunluk

✓ Kan basıncında yükselme – Stres hormonlarının (adrenalin, kortizol) artışıyla hipertansiyon riski

✓ Libido azalması – Kronik stres ve yorgunluğa bağlı hormonal dengesizlik

✓ Konsantrasyon bozukluğu – Dikkat dağınıklığı ve iş kazası riski artışı

✓ Psikolojik etkiler – Anksiyete, depresyon, sinirlilik hali

Makinalar, havada yayılan gürültü emisyonunun neden olacağı riskleri en düşük seviyeye indirilecek şekilde, teknik ilerleme ve gürültüyü özellikle kaynağında azaltma yollarının varlığı dikkate alınarak tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.

📋 Makine El Kitabında Bulunması Gereken Gürültü Emisyon Bilgileri 📌 Sıra 📊 Emisyon Türü ⚡ Eşik Değer 📋 Zorunluluk 💡 Açıklama 1 A-ağırlıklı emisyon ses basınç seviyesi > 70 dB(A) ZORUNLU Belirtilmelidir İş istasyonlarındaki gürültü seviyesi 70 dB(A)'yı aşıyorsa, bu değer mutlaka belirtilmelidir. ⚠️ 70 dB(A) altı ise belirtilmeyebilir 2 C-ağırlıklı anlık tepe ses basınç değeri > 63 Pa(130 dB re 20 µPa) ZORUNLU Belirtilmelidir Anlık tepe ses basınç değeri 63 Pa'ı aşıyorsa belirtilmelidir. 📌 63 Pa ≈ 130 dB (20 µPa referans) 3 A-ağırlıklı ses güç seviyesi > 80 dB(A) ZORUNLU Makinenin yaydığı ses güç seviyesi İş istasyonlarındaki ses basınç seviyesi 80 dB(A)'yı aşıyorsa, makinenin yaydığı A-ağırlıklı ses güç seviyesi belirtilmelidir. 🔴 70 dB(A) Emisyon ses basınç seviyesi eşiği 🟠 63 Pa (130 dB) Tepe ses basınç eşiği 🟣 80 dB(A) Ses güç seviyesi eşiği

Gürültü emisyon düzeyi, benzer makinalara ait karşılaştırmalı emisyon verileri ile ilişkili olarak değerlendirilebilir.

Bildirilen değerler, söz konusu makineda ölçülen fiili değer olmalıdır.

Veya üretilecek makinayı temsil eden teknik olarak kıyaslanabilir makinedan alınan ölçümlere göre oluşturulan değerler olmalıdır.

Çok büyük makinalarda, A-ağırlıklı ses güç seviyesi yerine, makina etrafında belirli konumlardaki A-ağırlıklı emisyon ses basınç seviyeleri gösterilebilir.

Hava giriş-çıkış susturucuları

Reaktif ve absorbif tip susturucular

Hidrolik titreşim sönümleyiciler

Sessiz fan ve motorlar

Düşük gürültülü dişliler

Hidrolik ses azaltıcılar

Düzenli bakım programları

Uygun yağlama sistemleri

Aşınan parçaların yenilenmesi

Gürültü seviyesi izleme cihazları

Erken uyarı sistemleri

📊 Ses Seviyeleri Toplama Tablosu 📏 Toplanan İki Değer Arasındaki Fark ➕ Büyük Değere Eklenecek Sayı 0 - 1 dB + 3 dB 2 - 3 dB + 2 dB 4 - 9 dB + 1 dB 10 dB veya üstü + 0 dB 📌 Toplama kuralı: Önce fark bulunur, sonra tablodan ekleme değeri alınır.

Örnek 1 88 dB + 90 dB Fark: 2 dB → +2 dB = 92 dB Örnek 2 75 dB + 81 dB Fark: 6 dB → +1 dB = 82 dB Örnek 3 70 dB + 80 dB Fark: 10 dB → +0 dB = 80 dB Örnek 4 60 dB + 40 dB Fark: 20 dB → +0 dB = 60 dB

Örnek 5 85 dB + 88 dB + 90 dB Adım 1: 88 dB + 90 dB = 92 dB (fark:2 → +2) Adım 2: 85 dB + 92 dB = 93 dB (fark:7 → +1) = 93 dB Örnek 6 72 dB + 78 dB + 80 dB Adım 1: 78 dB + 80 dB = 83 dB (fark:2 → +2) Adım 2: 72 dB + 83 dB = 84 dB (fark:11 → +0) = 84 dB Örnek 7 65 dB + 70 dB + 75 dB Adım 1: 70 dB + 75 dB = 77 dB (fark:5 → +1) Adım 2: 65 dB + 77 dB = 78 dB (fark:12 → +0) = 78 dB

Örnek 8 82 dB + 85 dB + 87 dB + 90 dB Adım 1: 87 dB + 90 dB = 93 dB (fark:3 → +2) Adım 2: 85 dB + 93 dB = 94 dB (fark:8 → +1) Adım 3: 82 dB + 94 dB = 95 dB (fark:12 → +0) = 95 dB Örnek 9 68 dB + 72 dB + 75 dB + 78 dB Adım 1: 75 dB + 78 dB = 81 dB (fark:3 → +2) Adım 2: 72 dB + 81 dB = 83 dB (fark:9 → +1) Adım 3: 68 dB + 83 dB = 84 dB (fark:15 → +0) = 84 dB

Örnek 10 80 dB + 82 dB + 85 dB + 87 dB + 90 dB 1-2: 80+82=84(fark:2 → +2) 3-4: 85+87=89(fark:2 → +2) Toplam: 84+89=91(fark:5 → +1) +90: 91+90=93(fark:1 → +3) = 93 dB

📌 Toplama Kuralı Özet: 🔹 Fark 0-1 dB → +3 dB 🔹 Fark 2-3 dB → +2 dB 🔹 Fark 4-9 dB → +1 dB 🔹 Fark ≥10 dB → +0 dB 💡 İki ses kaynağının toplam seviyesi, büyük değere tablodan ekleme yapılarak bulunur.

C-frekans ağırlıklı anlık gürültü basıncının tepe değeri. Darbe gürültüsü gibi çok gürültülü seslere kısa süreli maruz kalma etkilerini değerlendirir.

A-ağırlıklı tüm gürültü maruziyetlerinin, 8 saatlik iş günü için zaman ağırlıklı ortalaması [dB(A) re. 20 µPa].

A-ağırlıklı günlük maruziyet düzeylerinin, 8 saatlik 5 iş gününden oluşan bir hafta için zaman ağırlıklı ortalaması.

🟢 En Düşük Maruziyet Eylem Değeri Kulak koruyucusuz LEX,8saat 80 dB(A) Ptepe 112 Pa (135 dB(C)) ⚠️ Kulak koruyucu etkisi dikkate alınmaz – Eylem başlangıç seviyesi 🟡 En Yüksek Maruziyet Eylem Değeri Kulak koruyucusuz LEX,8saat 85 dB(A) Ptepe 140 Pa (137 dB(C)) ⚠️ Kulak koruyucu etkisi dikkate alınmaz – Bu değer aşılırsa işitme testi zorunlu 🔴 Maruziyet Sınır Değeri Kulak koruyuculu LEX,8saat 87 dB(A) Ptepe 200 Pa (140 dB(C)) ✅ Kulak koruyucu etkisi dikkate alınır – 87 dB(A) haftalık sınır değer aşılamaz!

⏳ Yeterli ölçümle tespit edilen haftalık gürültü maruziyet düzeyi, 87 dB(A) maruziyet sınır değerini aşamaz.

En yüksek maruziyet eylem değerlerini aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için işitme testleri işverence yaptırılır.

Risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçlarının bir sağlık riski olduğunu gösterdiği yerlerde, en düşük maruziyet eylem değerlerini aşan çalışanlar için işitme testleri yaptırılabilir.

Kulak çınlaması şikayeti

Koruyucu rahatsızlığı

Yeni gürültülü makine

Sıcakta kullanım azalır

Enfeksiyon riski artar

Kulak dolaşımı değişir

Yorgunluk algıyı düşürür

Sıcaklık riski artırır

80 dB altında da önerilir

Sıcak+gürültü tehlikeli

Sıcaklık risk faktörü

🔴 Sıcaklık Artışı Hangi Durumlarda İşitme Testini Zorunlu Kılabilir? ✅ Sıcaklık > 28°C ve gürültü ≥ 80 dB(A) ✅ Kulak koruyucu kullanımının %30 azaldığı durumlar ✅ Çalışanlarda ısı stresi belirtileri görüldüğünde ✅ Risk değerlendirmesi kombinasyon etkisini gösterdiğinde

İşveren, çalışanların maruz kaldığı gürültü düzeyini risk değerlendirmesinde ele alır ve gereken durumlarda gürültü ölçümleri yaptırarak maruziyeti belirler.

Gürültünün niteliği, maruziyet süresi, çevresel faktörler ve cihaz nitelikleri dikkate alınarak mevcut şartlara uygun olur.

Maruziyet düzeyi ve ses basıncı gibi parametreler ile sınır değerler ve eylem değerlerinin aşılıp aşılmadığına karar verilir.

Ölçüm sonuçları, çalışanın kişisel maruziyetini gösterir.

Değerlendirme ve ölçüm sonuçları, denetimlerde gösterilmek üzere uygun şekilde saklanır.

Anlık darbeli gürültüye maruziyet dahil maruziyetin türü, düzeyi ve süresine özel önem verir.

Maruziyet sınır değerleri ile maruziyet eylem değerlerine özel önem verir.

İşveren; Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği uyarınca işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesinde, gürültüden kaynaklanabilecek riskleri değerlendirirken aşağıdaki hususlara özel önem verir.

Başta özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanlar olmak üzere tüm çalışanların sağlık ve güvenliklerine olan etkilerine özel önem verir.

İşle ilgili ototoksik maddeler ile gürültü arasındaki ve titreşim ile gürültü arasındaki etkileşimlere özel önem verir.

Kaza riskini azaltmak için kullanılan uyarı sinyalleri ve diğer seslerin gürültü ile etkileşimine özel önem verir.

İş ekipmanlarının gürültü emisyonu hakkında ilgili mevzuat uyarınca imalatçılardan sağlanan bilgilere özel önem verir.

Gürültü emisyonunu azaltan alternatif bir iş ekipmanının bulunup bulunmadığına özel önem verir.

Gürültüye maruziyetin, işverenin sorumluluğundaki normal çalışma saatleri dışında da devam edip etmediğine özel önem verir.

Sağlık gözetiminde elde edinilen güncel bilgilere özel önem verir.

Yeterli korumayı sağlayabilecek kulak koruyucularının bulunup bulunmadığına özel önem verir.

İşveren, risklerin kaynağında kontrol edilebilirliğini ve teknik gelişmeleri dikkate alarak, gürültüye maruziyetten kaynaklanan risklerin kaynağında yok edilmesini veya en aza indirilmesini sağlar ve hangi tedbirlerin alınacağını belirler.

Gürültüye maruziyetin daha az olduğu başka çalışma yöntemlerinin seçilmesi.

Yapılan işe göre mümkün olan en düşük düzeyde gürültü yayan uygun iş ekipmanının seçilmesi.

İşyerinin ve çalışılan yerlerin uygun şekilde tasarlanması ve düzenlenmesi.

İş ekipmanını doğru ve güvenli kullanmaları için çalışanlara gerekli bilgi ve eğitimin verilmesi.

Gürültünün teknik yollarla azaltılması (perdeleme, kapatma, emici örtüler, yalıtım, sönümleme).

İşyeri, işyeri sistemleri ve iş ekipmanları için uygun bakım programlarının uygulanması.

Maruziyet süresi ve düzeyinin sınırlandırılması.

Yeterli dinlenme aralarıyla çalışma sürelerinin düzenlenmesi.

En yüksek maruziyet eylem değerlerinin aşıldığının tespiti halinde işveren, gürültüye maruziyeti azaltmak için teknik veya iş organizasyonuna yönelik önlemleri içeren bir eylem planı oluşturur ve uygulamaya koyar.

Gürültüye maruz kalınan çalışma yerleri uygun şekilde işaretlenir. Alanların sınırları belirlenir ve teknik olarak mümkün ise bu alanlara girişlerin kontrollü yapılması sağlanır.

Çalışanların dinlenmesi için ayrılan yerlerdeki gürültü düzeyinin, bu yerlerin kullanım şartları ve amacına uygun olması sağlanır.

Alınacak tedbirlerin, özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumlarına uygun olması sağlanır. Gebe çalışanın çalıştığı yerdeki gürültü seviyesinin, en düşük maruziyet etkin değeri olan 80 dB(A) yı geçmemesi sağlanır.

Çalışanın gürültüye maruziyeti en düşük maruziyet eylem değerlerini aştığında, kulak koruyucu donanımlar çalışanların kullanımına hazır halde bulundurulur.

Çalışanın gürültüye maruziyeti en yüksek maruziyet eylem değerlerine ulaştığında ya da bu değerleri aştığında, kulak koruyucu donanımların çalışanlar tarafından kullanılması sağlanır ve denetlenir.

Kulak koruyucu donanımların kullanılmasını sağlamak için her türlü çaba gösterilir ve alınan kişisel korunma tedbirlerinin etkinliği kontrol edilir.

KKD Yönetmelikleri hükümlerine uygun olur.

İşitme ile ilgili riski ortadan kaldıracak veya en aza indirecek şekilde seçilir.

Çalışanlar tarafından doğru kullanılır ve korunur.

Çalışana tam olarak uyar.

Hijyenik şartların gerektirdiği durumlarda çalışana özel olarak sağlanır.

Yönetmelikte belirtilen bütün kontrol tedbirlerinin alınmasına rağmen, maruziyet sınır değerlerinin aşıldığının tespit edildiği durumlarda işveren, maruziyeti sınır değerlerin altına indirmek amacıyla gerekli tedbirleri derhal alır.

Maruziyet sınır değerlerinin aşılmasının nedenlerini belirler ve bunun tekrarını önlemek amacıyla, koruma ve önlemeye yönelik tedbirleri gözden geçirerek yeniden düzenler.

İşveren, işyerinde en düşük maruziyet eylem değerlerine eşit veya bu değerlerin üzerindeki gürültüye maruz kalan çalışanların veya temsilcilerinin gürültü maruziyeti ile ilgili olarak aşağıdaki konularda bilgilendirilmelerini ve eğitilmelerini sağlar.

Gürültüden kaynaklanabilecek riskler hakkında bilgilendirilir ve eğitilir.

Riskleri önlemek veya en aza indirmek amacıyla alınan tedbirler ve uygulama şartları hakkında bilgilendirilir.

Maruziyet sınır değerleri ve maruziyet eylem değerleri hakkında bilgilendirilir.

Risk değerlendirmesi ve gürültü ölçümünün sonuçları ile bunların önemi hakkında bilgilendirilir.

Kulak koruyucularının doğru kullanılması hakkında bilgilendirilir ve eğitilir.

Gürültüye bağlı işitme kaybı belirtisinin tespit ve bildiriminin nasıl ve neden yapılacağı hakkında bilgilendirilir.

Sağlık gözetimi hükümleri gereğince çalışanların hangi şartlarda sağlık gözetimine tabi tutulacağı ve sağlık gözetiminin amacı hakkında bilgilendirilir.

Gürültü maruziyetini en aza indirecek güvenli çalışma uygulamaları hakkında bilgilendirilir ve eğitilir.

İşveren, bu Yönetmeliğin kapsadığı konularda ve özellikle aşağıdaki hususlarda çalışanların veya temsilcilerinin görüşlerini alır ve katılımlarını sağlar.

Gerçekleştirilecek olan risk değerlendirmesi konusunda çalışanların görüşleri alınır ve katılımları sağlanır.

Risklerin ortadan kaldırılması veya azaltılması için alınacak önlemler ve uygulanacak tedbirler konusunda çalışanların görüşleri alınır ve katılımları sağlanır.

Kulak koruyucularının seçilmesi konusunda çalışanların görüşleri alınır ve katılımları sağlanır.

Gürültüye bağlı olan herhangi bir işitme kaybında erken tanı konulması ve çalışanların işitme kabiliyetinin korunması amacıyla aşağıdaki sağlık gözetimi önlemleri uygulanır.

İş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle işten uzaklaşma sonrası işe dönüşte (talep halinde)

İşin devamı süresince Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla

İşyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesi sonuçlarına göre gerekli görüldüğü hallerde

İşyeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla

En yüksek maruziyet eylem değerlerini aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için işitme testleri yaptırılır.

En düşük maruziyet eylem değerlerini aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için risk değerlendirmesi sonucuna göre işitme testleri yaptırılabilir.

İşitme ile ilgili sağlık gözetimi sonucunda, çalışanda tespit edilen işitme kaybının işe bağlı gürültü nedeniyle oluştuğunun tespiti halinde, çalışan işyeri hekimi tarafından kendisi ile ilgili sonuçlar hakkında bilgilendirilir.

İşyerinde yapılan risk değerlendirmesini gözden geçirir.

Riskleri önlemek veya azaltmak için alınan önlemleri gözden geçirir.

Çalışanın gürültüye maruz kalmayacağı başka bir işte görevlendirilmesi gibi gerekli tedbirleri uygular.

Benzer biçimde gürültüye maruz kalan diğer çalışanların sağlık durumunun gözden geçirilmesini ve düzenli sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar.

İşitme testi hizmeti verecek olan İSGB, OSGB ve ÇASMER'ler aşağıdaki şartlara uyar:

a Sabit veya taşınabilir tarama odyometri cihazı kullanılır.

b Testler sessiz kabinde yapılır.

c Otomatik veya manuel odyometre kullanılabilir.

ç En düşük seviyedeki duyma kaybını tespit edebilecek uygun ses düzeyleri kullanılır.

d Kalibrasyon yetkili servislerce ve düzenli aralıklarla yapılır. Teknik ve hijyenik bakım kayıt altına alınır.

e Kabin + personel alanı + ekipman alanı toplamda en az 4 m² olur.

f Yeterli ısıtma, havalandırma, aydınlatma ve hijyen koşulları sağlanır.

(2) Gezici araçta kabin sabitlenir, araç sabitlenir, motor kapalı tutulur. Test sırasında başka işlem yapılamaz.

(3) Test; odyolog veya odyometrist tarafından yapılır.

(4) Sonuçlar işyeri hekimi tarafından değerlendirilir. Hekim talebiyle KBB uzmanı raporlar.

Ses, kulağın algılayabileceği basınç değişimi olarak tanımlanabilir.

Örnek: Hoparlör, müzik aleti, insan sesi.

Akustik Bilimi Sesle ilgilenen bilime AKUSTİK adı verilir ve bu bilim dalı, sesin üretilmesi, yayılması ve algılanması ile ilgili tüm alanları kapsar.

Kaynak Sesi kaynağında azaltmak en etkili yöntemdir.

Kaynağa Önlem Sessiz ekipman, bakım, susturucu.

Ortama Önlem Ses bariyeri, yalıtım, planlama.

Alıcıya Önlem KKD, maruziyet süresi, eğitim.

Gürültü kontrolünde öncelik sırası: Kaynak → Ortam → Alıcı şeklindedir.

Gürültü büyük ölçüde öznel bir kavramdır ve belirli bir anda istenmeyen herhangi bir ses olarak tanımlanabilir. 💡 Her tipteki gürültü sestir fakat her ses gürültü değildir.

Her tipteki gürültü sestir fakat her ses gürültü değildir.

Konser Sırasındaki Yüksek Müzik ✅ Müzik Sever İçin Keyifli, heyecan verici, ses ❌ Komşu İçin Rahatsız edici, uyku kaçıran, gürültü 📌 Aynı ses, farklı kişiler için farklı anlamlar taşır.

Müzik Sever İçin Keyifli, heyecan verici, ses.

Komşu İçin Rahatsız edici, uyku kaçıran, gürültü.

Aynı ses, farklı kişiler için farklı anlamlar taşır.

Okuma/Yazma/Sözel İletişim Sırasındaki Sesler ✅ Kullanıcı İçin Normal, doğal, ses ❌ Dikkat Dağılan İçin Odak dağıtıcı, konsantrasyon bozucu, gürültü 📌 Sessizlik gereken ortamlarda normal sesler bile gürültü olabilir.

Dağılan İçin Odak dağıtıcı, konsantrasyon bozucu, gürültü.

Sessizlik gereken ortamlarda normal sesler bile gürültü olabilir.

İş Yerinde Ses ve Gürültü Örnekleri 🔹 Ofis Ortamı Ses: Klavye tıkırtısı, telefon görüşmeleri Gürültü: Aynı sesler yüksek sesli ve sürekli olduğunda 🔹 Fabrika Ortamı Ses: Makine çalışma sesi Gürültü: Aynı sesin 85 dB üzerine çıkması 🔹 Şantiye Ortamı Ses: Kırıcı-delici çalışma sesi Gürültü: Aynı sesin çevreye yayılması 🔹 Eğitim Ortamı Ses: Ders anlatımı, öğrenci katılımı Gürültü: Koridordan gelen gürültü, dış trafik sesi.

Ofis Ortamı Ses: Klavye tıkırtısı, telefon görüşmeleri Gürültü: Aynı sesler yüksek sesli ve sürekli olduğunda.

Fabrika Ortamı Ses: Makine çalışma sesi Gürültü: Aynı sesin 85 dB üzerine çıkması.

Şantiye Ortamı Ses: Kırıcı-delici çalışma sesi Gürültü: Aynı sesin çevreye yayılması.

Eğitim Ortamı Ses: Ders anlatımı, öğrenci katılımı Gürültü: Koridordan gelen gürültü, dış trafik sesi.

🎵 Her gürültü sestir 🔊 Her ses gürültü değildir 👂 Öznel bir kavramdır 📌 Bağlama göre değişir 💡 Aynı ses, kişiye, zamana ve ortama göre gürültü olarak algılanabilir.

🎵 Her gürültü sestir 🔊 Her ses gürültü değildir 👂 Öznel bir kavramdır 📌 Bağlama göre değişir.

Akustik dalgalar olan sesler, sadece hava boyunca değil aynı zamanda diğer elastik ortamlar (su, beton, çelik) boyunca da yayılır.

Örnek: 340 Metre Uzaktaki Ses Ses üreten bir ekipmandan 340 metre uzakta bulunan bir kişi, üretilen sesi 1 saniye sonra duyar. 📌 Ses hızı ≈ 340 m/s olduğu için: 340 m ÷ 340 m/s = 1 saniye.

Ses hızı ≈ 340 m/s olduğu için: 340 m ÷ 340 m/s = 1 saniye.

Işık Hızı 299.792.458 m/s ~300.000 km/saniye Dünya'dan Ay'a ~1,3 saniyede ulaşır Güneş'ten Dünya'ya ~8 dakikada ulaşır.

Ses Hızı 343 m/s ~1.234 km/saat 1 kilometreyi ~3 saniyede alır Işıktan ~874.000 kat yavaştır.

Şimşek ve Gök Gürültüsü Şimşeği anında görürüz (ışık hızı), gök gürültüsünü ise sonra duyarız (ses hızı). 📌 Her 3 saniye = 1 kilometre uzaklık.

Her 3 saniye = 1 kilometre uzaklık.

⏱️ 3 Saniye Kuralı Şimşek ile gök gürültüsü arasındaki süre 3 saniye ise yıldırım 1 km uzaktadır. 📌 Ses hızı ≈ 340 m/s → 3 saniyede ~1.020 m (≈1 km).

Ses hızı ≈ 340 m/s → 3 saniyede ~1.020 m (≈1 km).

Ses Hızı Özet: 🌬️ Hava: 343 m/s 🌊 Su: 1.480 m/s 🔩 Çelik: 5.960 m/s ⚡ Işık: 300.000 km/s 💡 Ses, içinde yayıldığı ortama göre hız değiştirir. Katılarda en hızlı, gazlarda en yavaştır.

Ses Hızı Özet: 🌬️ Hava: 343 m/s 🌊 Su: 1.480 m/s 🔩 Çelik: 5.960 m/s ⚡ Işık: 300.000 km/s.

Sesin yayılma hızı ortam özellikleriyle ilgilidir. Ortamın özgül ağırlığı ve esneklik katsayısı önemlidir.

Örnek: Yapı Akustiği Yapı akustiğinde en önemli ortam havadır. Havadaki ses hızı yaklaşık 340 m/s'dir.

İnfrasonik ve ultrasonik sesler duyulamaz olmalarına rağmen insan sağlığını olumsuz etkileyebilir. Baş ağrısı, yorgunluk, konsantrasyon bozukluğu gibi etkileri olabilir. Frekans yükseldikçe dalga boyu kısalır Çok büyük sayılara ve geniş aralığa sahip olan lineer skala, işitme eşiğinden 0dB (20µPa). başlayan ve acı eşiğinde 140dB (200Pa) sonlanan daha basit bir skalaya dönüşmüş olmaktadır.

İnsan Kulağının Duyabildiği Frekans Aralığı 20 Hz - 20.000 Hz (20 kHz) ⬅ 20 Hz altı (İnfrasonik) 20 Hz - 20 kHz (Duyulabilir) 20 kHz üzeri (Ultrasonik) ➡.

Ses Kavramları Özet: 🎵 Frekans (Hz) 📏 Dalga Boyu (m) 💨 Ses Basıncı (Pa) 🔋 Ses Gücü (W) 📊 Ses Şiddeti (W/m²) 📈 Ses Basınç Düzeyi (dB) 💡 İnsan kulağı 20 Hz - 20.000 Hz aralığındaki sesleri duyabilir. İnfrasonik ve ultrasonik sesler duyulmaz ancak sağlığa etkileri olabilir.

Ses Kavramları Özet: 🎵 Frekans (Hz) 📏 Dalga Boyu (m) 💨 Ses Basıncı (Pa) 🔋 Ses Gücü (W) 📊 Ses Şiddeti (W/m²) 📈 Ses Basınç Düzeyi (dB).

Ses basınç seviyesi ölçümü A, B, C olmak üzere üç farklı ölçeğe göre yapılır. Her ölçek farklı amaçlar için kullanılır.

Kullanım Alanı İş sağlığı ve güvenliği ölçümleri Çevresel gürültü ölçümleri Makine gürültüsü ölçümleri İşitme koruma programları.

Kullanım Alanı Telefon şirketlerince kullanılır İletişim sistemlerinde Orta düzey ses ölçümleri.

Kullanım Alanı Yüksek şiddetli ses ölçümleri Tepe ses basınç seviyesi Patlama, darbe gürültüleri Akustik analizler.

En yaygın kullanılan ölçek A ölçeğidir ve sonuçlar dB(A) olarak ifade edilir.

Frekans Cevap Eğrileri A Düşük frekanslarda zayıf, orta-yüksek frekanslarda duyarlı (İnsan kulağı) B Orta frekanslarda duyarlı (Telefon iletişimi) C Tüm frekanslarda neredeyse eşit duyarlı (Tepe değerler).

Nedenler • 85 dB(A) üzeri gürültüye uzun süreli maruziyet • Ani ve yüksek darbeli gürültü (patlama, darbe sesleri) • Gürültü ile birlikte ototoksik maddelere (kimyasallar) maruziyet.

Referans: 0 dB = 20 µPa (mikroPascal) ses basıncı.

Bu etkiler işitme kaybından bağımsız olarak da ortaya çıkabilir.

Makinalar, havada yayılan gürültü emisyonunun neden olacağı riskleri en düşük seviyeye indirilecek şekilde, teknik ilerleme ve gürültüyü özellikle kaynağında azaltma yollarının varlığı dikkate alınarak tasarımlanmalı ve imal edilmelidir.

70 dB(A) Emisyon ses basınç seviyesi eşiği.

Susturucular Egzoz susturucuları Hava giriş-çıkış susturucuları Reaktif ve absorbif tip susturucular.

Titreşim Sönümleyiciler Kauçuk takozlar Yaylı sistemler Hidrolik titreşim sönümleyiciler.

Ses Yalıtımı Akustik kabinler Ses bariyerleri Akustik paneller.

Düşük Gürültülü Ekipman Sessiz fan ve motorlar Düşük gürültülü dişliler Hidrolik ses azaltıcılar.

Bakım ve Yağlama Düzenli bakım programları Uygun yağlama sistemleri Aşınan parçaların yenilenmesi.

İzleme Sistemleri Gürültü seviyesi izleme cihazları Titreşim sensörleri Erken uyarı sistemleri.

Toplama kuralı: Önce fark bulunur, sonra tablodan ekleme değeri alınır.

Örnek 10 80 dB + 82 dB + 85 dB + 87 dB + 90 dB 1-2: 80+82=84fark:2 → +2. 3-4: 85+87=89fark:2 → +2. Toplam: 84+89=91fark:5 → +1. +90: 91+90=93fark:1 → +3. = 93 dB.

Toplama Kuralı Özet: 🔹 Fark 0-1 dB → +3 dB 🔹 Fark 2-3 dB → +2 dB 🔹 Fark 4-9 dB → +1 dB 🔹 Fark ≥10 dB → +0 dB 💡 İki ses kaynağının toplam seviyesi, büyük değere tablodan ekleme yapılarak bulunur.

Toplama Kuralı Özet: 🔹 Fark 0-1 dB → +3 dB 🔹 Fark 2-3 dB → +2 dB 🔹 Fark 4-9 dB → +1 dB 🔹 Fark ≥10 dB → +0 dB.

Kulak koruyucu etkisi dikkate alınmaz – Eylem başlangıç seviyesi.

Kulak koruyucu etkisi dikkate alınmaz – Bu değer aşılırsa işitme testi zorunlu.

Zorunlu · 85 dB(A) veya 140 Pa aşımı.

Risk durumunda · 80 dB(A) veya 112 Pa aşımı.

Kulak koruyucu kullanımının %30 azaldığı durumlar.

Çalışanlarda ısı stresi belirtileri görüldüğünde.

Risk değerlendirmesi kombinasyon etkisini gösterdiğinde.

Risklerin Kontrol Edilmesi İşveren, risklerin kaynağında kontrol edilebilirliğini ve teknik gelişmeleri dikkate alarak, gürültüye maruziyetten kaynaklanan risklerin kaynağında yok edilmesini veya en aza indirilmesini sağlar ve hangi tedbirlerin alınacağını belirler.

Eylem Planı En yüksek maruziyet eylem değerlerinin aşıldığının tespiti halinde işveren, gürültüye maruziyeti azaltmak için teknik veya iş organizasyonuna yönelik önlemleri içeren bir eylem planı oluşturur ve uygulamaya koyar.

İşaretleme ve Giriş Kontrolü Gürültüye maruz kalınan çalışma yerleri uygun şekilde işaretlenir. Alanların sınırları belirlenir ve teknik olarak mümkün ise bu alanlara girişlerin kontrollü yapılması sağlanır.

Dinlenme Yerleri Çalışanların dinlenmesi için ayrılan yerlerdeki gürültü düzeyinin, bu yerlerin kullanım şartları ve amacına uygun olması sağlanır.

Özel Politika Grupları Alınacak tedbirlerin, özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumlarına uygun olması sağlanır. Gebe çalışanın çalıştığı yerdeki gürültü seviyesinin, en düşük maruziyet etkin değeri olan 80 dB(A) yı geçmemesi sağlanır.

1 Gerekli Tedbirleri Derhal Alma Yönetmelikte belirtilen bütün kontrol tedbirlerinin alınmasına rağmen, maruziyet sınır değerlerinin aşıldığının tespit edildiği durumlarda işveren, maruziyeti sınır değerlerin altına indirmek amacıyla gerekli tedbirleri derhal alır.

2 Nedenleri Belirleme ve Tedbirleri Yeniden Düzenleme Maruziyet sınır değerlerinin aşılmasının nedenlerini belirler ve bunun tekrarını önlemek amacıyla, koruma ve önlemeye yönelik tedbirleri gözden geçirerek yeniden düzenler.

İşveren, işyerinde en düşük maruziyet eylem değerlerine eşit veya bu değerlerin üzerindeki gürültüye maruz kalan çalışanların veya temsilcilerinin gürültü maruziyeti ile ilgili olarak aşağıdaki konularda bilgilendirilmelerini ve eğitilmelerini sağlar.

Gürültü Riskleri Gürültüden kaynaklanabilecek riskler hakkında bilgilendirilir ve eğitilir. 🛡️ Alınan Tedbirler Riskleri önlemek veya en aza indirmek amacıyla alınan tedbirler ve uygulama şartları hakkında bilgilendirilir. 📊 Sınır ve Eylem Değerleri Maruziyet sınır değerleri ve maruziyet eylem değerleri hakkında bilgilendirilir.

Gürültü Riskleri Gürültüden kaynaklanabilecek riskler hakkında bilgilendirilir ve eğitilir.

İşveren, bu Yönetmeliğin kapsadığı konularda ve özellikle aşağıdaki hususlarda çalışanların veya temsilcilerinin görüşlerini alır ve katılımlarını sağlar.

Gürültüye bağlı olan herhangi bir işitme kaybında erken tanı konulması ve çalışanların işitme kabiliyetinin korunması amacıyla aşağıdaki sağlık gözetimi önlemleri uygulanır.

Gürültü Kontrol Yöntemleri Tablosu

Aynı Sesin Farklı Durumlarda Ses veya Gürültü Olması

Ses Hızının Ortamlara Göre Değişimi

Ses İle İlgili Temel Kavramlar

Frekans Aralıkları ve Ses Türleri

A, B, C Ölçekleri Karşılaştırma Tablosu

Gürültüye Bağlı İşitme Kaybının Özellikleri

Makine El Kitabında Bulunması Gereken Gürültü Emisyon Bilgileri

Ses Seviyeleri Toplama Tablosu

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.

(1) İşveren, risklerin kaynağında kontrol edilebilirliğini ve teknik gelişmeleri dikkate alarak, gürültüye maruziyetten kaynaklanan risklerin kaynağında yok edilmesini veya en aza indirilmesini sağlar ve 8, 9, 10 ve 11 inci maddelere göre hangi tedbirlerin alınacağını belirler.

(2) İşveren, maruziyetin önlenmesi veya azaltılmasında, Kanunun 5 inci maddesinde yer alan risklerden korunma ilkelerine uyar ve özellikle;

a) Gürültüye maruziyetin daha az olduğu başka çalışma yöntemlerinin seçilmesi,

b) Yapılan işe göre mümkün olan en düşük düzeyde gürültü yayan uygun iş ekipmanının seçilmesi,

c) İşyerinin ve çalışılan yerlerin uygun şekilde tasarlanması ve düzenlenmesi,

ç) İş ekipmanını doğru ve güvenli bir şekilde kullanmaları için çalışanlara gerekli bilgi ve eğitimin verilmesi,

d) Gürültünün teknik yollarla azaltılması ve bu amaçla; 1) Hava yoluyla yayılan gürültünün; perdeleme, kapatma, gürültü emici örtüler ve benzeri yöntemlerle azaltılması, 2) Yapı elemanları yoluyla iletilen gürültünün; yalıtım, sönümleme ve benzeri yöntemlerle azaltılması,

e) İşyeri, işyeri sistemleri ve iş ekipmanları için uygun bakım programlarının uygulanması,

f) Gürültünün, iş organizasyonu ile azaltılması ve bu amaçla; 1) Maruziyet süresi ve düzeyinin sınırlandırılması, 2) Yeterli dinlenme aralarıyla çalışma sürelerinin düzenlenmesi, hususlarını göz önünde bulundurur.

(3) İşyerinde en yüksek maruziyet eylem değerlerinin aşıldığının tespiti halinde, işveren;

a) Bu maddede belirtilen önlemleri de dikkate alarak, gürültüye maruziyeti azaltmak için teknik veya iş organizasyonuna yönelik önlemleri içeren bir eylem planı oluşturur ve uygulamaya koyar.

b) Gürültüye maruz kalınan çalışma yerlerini uygun şekilde işaretler. İşaretlenen alanların sınırlarını belirleyerek teknik olarak mümkün ise bu alanlara girişlerin kontrollü yapılmasını sağlar.

(4) İşveren, çalışanların dinlenmesi için ayrılan yerlerdeki gürültü düzeyinin, bu yerlerin kullanım şartları ve amacına uygun olmasını sağlar.

(5) İşveren, bu Yönetmeliğe göre alınacak tedbirlerin, Kanunun 10 uncu maddesi uyarınca özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumlarına uygun olmasını sağlar. Kişisel korunma

ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, çalışanların gürültüye maruz kalmaları sonucu oluşabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden, özellikle işitme ile ilgili risklerden korunmaları için asgari gereklilikleri belirlemektir. Kapsam

(1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerinde uygulanır. Dayanak

(1) Bu Yönetmelik, 6331 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine ve 9/1/1985 tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna dayanılarak ve 6/2/2003 tarihli ve 2003/10/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktifine paralel olarak hazırlanmıştır. Tanımlar

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) En yüksek ses basıncı (Ptepe): C-frekans ağırlıklı anlık gürültü basıncının tepe değerini,

b) Günlük gürültü maruziyet düzeyi (LEX, 8saat) [dB(A) re. 20 μPa]: TS 2607 ISO 1999 standardında tanımlandığı gibi en yüksek ses basıncının ve anlık darbeli gürültünün de dahil olduğu A-ağırlıklı bütün gürültü maruziyet düzeylerinin, sekiz saatlik bir iş günü için zaman ağırlıklı ortalamasını,

c) Haftalık gürültü maruziyet düzeyi (LEX, 8saat): TS 2607 ISO 1999 standardında tanımlandığı gibi A-ağırlıklı günlük gürültümaruziyet düzeylerinin, sekiz saatlik beş iş gününden oluşan bir hafta için zaman ağırlıklı ortalamasını,

d) Kanun: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununu, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Maruziyet Değerleri ve İşverenlerin Yükümlülükleri Maruziyet eylem değerleri ve maruziyet sınır değerleri

(1) Bu Yönetmeliğin uygulanması bakımından, maruziyet eylem değerleri ve maruziyet sınır değerleri aşağıda verilmiştir:

a) En düşük maruziyet eylem değerleri: (LEX, 8saat) = 80 dB(A) veya (Ptepe) = 112 Pa [135 dB(C) re. 20 μPa] (20 μPa referans alındığında 135 dB (C) olarak hesaplanan değer).

b) En yüksek maruziyet eylem değerleri: (LEX, 8saat) = 85 dB(A) veya (Ptepe) = 140 Pa [137 dB(C) re. 20 μPa].

c) Maruziyet sınır değerleri: (LEX, 8saat) = 87 dB(A) veya (Ptepe) = 200 Pa [140 dB(C) re. 20 μPa].

(2) Maruziyet sınır değerleri uygulanırken, çalışanların maruziyetinin tespitinde, çalışanın kullandığı kişisel kulak koruyucu donanımların koruyucu etkisi de dikkate alınır.

(3) Maruziyet eylem değerlerinde kulak koruyucularının etkisi dikkate alınmaz.

(4) Günlük gürültü maruziyetinin günden güne belirgin şekilde farklılık gösterdiğinin kesin olarak tespit edildiği işlerde, maruziyet sınır değerleri ile maruziyet eylem değerlerinin uygulanmasında günlük gürültü maruziyet düzeyi yerine, haftalık gürültü maruziyet düzeyi kullanılabilir. Bu işlerde;

a) Yeterli ölçümle tespit edilen haftalık gürültü maruziyet düzeyi, 87 dB(A) maruziyet sınır değerini aşamaz.

b) Bu işlerle ilgili risklerin en aza indirilmesi için uygun tedbirler alınır. Maruziyetin belirlenmesi

(1) İşveren, çalışanların maruz kaldığı gürültü düzeyini, işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesinde ele alır ve risk değerlendirmesi sonuçlarına göre gereken durumlarda gürültü ölçümleri yaptırarak maruziyeti belirler.

(2) Gürültü ölçümünde kullanılacak yöntem ve cihazlar;

a) Özellikle ölçülecek olan gürültünün niteliği, maruziyet süresi, çevresel faktörler ve ölçüm cihazının nitelikleri dikkate alınarak mevcut şartlara uygun olur.

b) Gürültü maruziyet düzeyi ve ses basıncı gibi parametrelerin tespit edilebilmesi ile 5 inci maddede belirtilen maruziyet sınır değerleri ve maruziyet eylem değerlerinin aşılıp aşılmadığına karar verilebilmesine imkan sağlar.

c) Çalışanın kişisel maruziyetini gösterir.

(3) Değerlendirme ve ölçüm sonuçları, gerektiğinde kullanılmak ve iş müfettişlerinin denetimlerinde istenildiğinde gösterilmek üzere uygun bir şekilde saklanır. Risklerin değerlendirilmesi

(1) İşveren; 29/12/2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği uyarınca işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesinde, gürültüden kaynaklanabilecek riskleri değerlendirirken;

a) Anlık darbeli gürültüye maruziyet dahil maruziyetin türü, düzeyi ve süresine,

b) Maruziyet sınır değerleri ile maruziyet eylem değerlerine,

c) Başta özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanlar olmak üzere tüm çalışanların sağlık ve güvenliklerine olan etkilerine,

ç) Teknik olarak elde edilebildiği durumlarda, işle ilgili ototoksik maddeler ile gürültü arasındaki ve titreşim ile gürültü arasındaki etkileşimlerin, çalışanların sağlık ve güvenliğine olan etkisine,

d) Kaza riskini azaltmak için kullanılan ve çalışanlar tarafından algılanması gereken uyarı sinyalleri ve diğer seslerin gürültü ile etkileşiminin, çalışanların sağlık ve güvenliğine olan dolaylı etkisine,

e) İş ekipmanlarının gürültü emisyonu hakkında, ilgili mevzuat uyarınca imalatçılardan sağlanan bilgilerine,

f) Gürültü emisyonunu azaltan alternatif bir iş ekipmanının bulunup bulunmadığına,

g) Gürültüye maruziyetin, işverenin sorumluluğundaki normal çalışma saatleri dışında da devam edip etmediğine,

ğ) Sağlık gözetiminde elde edinilen güncel bilgilere,

h) Yeterli korumayı sağlayabilecek kulak koruyucularının bulunup bulunmadığına, özel önem verir. Maruziyetin önlenmesi ve azaltılması

(1) Gürültüye maruziyetten kaynaklanabilecek riskler, 8 inci maddede belirtilen tedbirler ile önlenemiyor ise işveren;

a) Çalışanın gürültüye maruziyeti 5 inci maddede belirtilen en düşük maruziyet eylem değerlerini aştığında, kulak koruyucu donanımları çalışanların kullanımına hazır halde bulundurur.

b) Çalışanın gürültüye maruziyeti 5 inci maddede belirtilen en yüksek maruziyet eylem değerlerine ulaştığında ya da bu değerleri aştığında, kulak koruyucu donanımların çalışanlar tarafından kullanılmasını sağlar ve denetler.

c) Kulak koruyucu donanımların kullanılmasını sağlamak için her türlü çabayı gösterir ve bu madde gereğince alınan kişisel korunma tedbirlerinin etkinliğini kontrol eder.

(2) İşveren tarafından sağlanan kulak koruyucu donanımlar;

a) 2/7/2013 tarihli ve 28695 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik ve 29/11/2006 tarihli ve 26361 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği hükümlerine uygun olur.

b) İşitme ile ilgili riski ortadan kaldıracak veya en aza indirecek şekilde seçilir.

c) Çalışanlar tarafından doğru kullanılır ve korunur.

ç) Çalışana tam olarak uyar.

d) Hijyenik şartların gerektirdiği durumlarda çalışana özel olarak sağlanır. Maruziyetin sınırlandırılması

(1) Çalışanın maruziyeti, hiçbir durumda maruziyet sınır değerlerini aşamaz. Bu Yönetmelikte belirtilen bütün kontrol tedbirlerinin alınmasına rağmen, 5 inci maddede belirtilen maruziyet sınır değerlerinin aşıldığının tespit edildiği durumlarda, işveren;

a) Maruziyeti, sınır değerlerin altına indirmek amacıyla gerekli tedbirleri derhal alır.

b) Maruziyet sınır değerlerinin aşılmasının nedenlerini belirler ve bunun tekrarını önlemek amacıyla, koruma ve önlemeye yönelik tedbirleri gözden geçirerek yeniden düzenler. Çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi

(1) İşveren, işyerinde 5 inci maddede belirtilen en düşük maruziyet eylem değerlerine eşit veya bu değerlerin üzerindeki gürültüye maruz kalan çalışanların veya temsilcilerinin gürültü maruziyeti ile ilgili olarak ve özellikle;

a) Gürültüden kaynaklanabilecek riskler,

b) Gürültüden kaynaklanabilecek riskleri önlemek veya en aza indirmek amacıyla alınan tedbirler ve bu tedbirlerin uygulanacağı şartlar,

c) 5 inci maddede belirtilen maruziyet sınır değerleri ve maruziyet eylem değerleri,

ç) Gürültüden kaynaklanabilecek risklerin değerlendirilmesi ve gürültü ölçümünün sonuçları ile bunların önemi,

d) Kulak koruyucularının doğru kullanılması,

e) İşyerinde gürültüye bağlı işitme kaybı belirtisinin tespit ve bildiriminin nasıl ve neden yapılacağı,

f) Bakanlıkça sağlık gözetimine ilişkin çıkarılacak ilgili mevzuat hükümlerine ve 13 üncü maddeye göre, çalışanların hangi şartlarda sağlık gözetimine tabi tutulacağı ve sağlık gözetiminin amacı,

g) Gürültü maruziyetini en aza indirecek güvenli çalışma uygulamaları, hususlarında bilgilendirilmelerini ve eğitilmelerini sağlar. Çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımlarının sağlanması

(1) İşveren, bu Yönetmeliğin kapsadığı konularda ve özellikle;

a) 7 nci maddeye göre gerçekleştirilecek olan risk değerlendirmesi,

b) 8 inci maddeye göre risklerin ortadan kaldırılması veya azaltılması için alınacak önlemlerin belirlenmesi ve uygulanacak tedbirler,

c) 9 uncu maddede belirtilen kulak koruyucularının seçilmesi, hususlarında çalışanların veya temsilcilerinin görüşlerini alır ve katılımlarını sağlar. Sağlık gözetimi

(1) Gürültüye bağlı olan herhangi bir işitme kaybında erken tanı konulması ve çalışanların işitme kabiliyetinin korunması amacıyla;

a) İşveren; 1) Kanunun 15 inci maddesine göre gereken durumlarda, 2) İşyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesi sonuçlarına göre gerekli görüldüğü hallerde, 3) İşyeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla, çalışanların sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar.

b) 5 inci maddede belirtilen en yüksek maruziyet eylem değerlerini aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için, işitme testleri işverence yaptırılır.

c) Risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçlarının bir sağlık riski olduğunu gösterdiği yerlerde, 5 inci maddede belirtilen en düşük maruziyet eylem değerlerini aşan gürültüye maruz kalan çalışanlar için de işitme testleri yaptırılabilir.

(2) İşitme ile ilgili sağlık gözetimi sonucunda, çalışanda tespit edilen işitme kaybının işe bağlı gürültü nedeniyle oluştuğunun tespiti halinde;

a) Çalışan, işyeri hekimi tarafından, kendisi ile ilgili sonuçlar hakkında bilgilendirilir.

b) İşveren; 1) İşyerinde yapılan risk değerlendirmesini gözden geçirir. 2) Riskleri önlemek veya azaltmak için alınan önlemleri gözden geçirir. 3) Riskleri önlemek veya azaltmak için çalışanın gürültüye maruz kalmayacağı başka bir işte görevlendirilmesi gibi gerekli görülen tedbirleri uygular. 4) Benzer biçimde gürültüye maruz kalan diğer çalışanların, sağlık durumunun gözden geçirilmesini ve düzenli bir sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

(1) 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gürültü Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlük

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme