Sağlık gözetimi kapsamında yapılan periyodik muayenelerle ilgili, I. Meslek hastalıklarından korunmada birincil korunma olarak değerlendirilir. II. Kalp hastalığı ve şeker hastalığı gibi işle ilişkili olabilecek uzun seyirli genel hastalıkların izlemi bakımından önemlidir. III. Periyodik muayenelerin amacı erken tanıdır. İfadelerinden hangileri doğrudur?

Sağlık gözetimi kapsamında yapılan periyodik muayenelerle ilgili, I. Meslek hastalıklarından korunmada birincil korunma olarak değerlendirilir. II. Kalp hastalığı ve şeker hastalığı gibi işle ilişkili olabilecek uzun seyirli genel hastalıkların izlemi bakımından önemlidir. III. Periyodik muayenelerin amacı erken tanıdır. İfadelerinden hangileri doğrudur? Doğru cevap D) II ve III. 📊 Periyodik muayenelerin korunma düzeyi: ❌ I yanlış: Periyodik muayeneler ikincil korunma (erken tanı) kapsamındadır ✅ II doğru: Genel hastalıkların izlemi için önemlidir ✅ III doğru: Erken tanı temel amaçtır 📚 Kaynak: Korunma Stratejileri

Aşağıdakilerden hangisi karpal tünel sendromunun oluşmasında etkilidir?

Aşağıdakilerden hangisi karpal tünel sendromunun oluşmasında etkilidir? Doğru cevap A) Elle tutularak kullanılan iş aletleriyle çalışma. 🖐️ Karpal tünel sendromu risk faktörleri: Tekrarlayan bilek hareketleri, vibrasyonlu aletler, elle tutulan iş aletleri, güç gerektiren kavrama hareketleri. 📚 Kaynak: Ergonomi ve Kas İskelet Hastalıkları

Aşağıdakilerden hangisi tozlarla oluşan mesleki akciğer hastalıklarından biri değildir?

Aşağıdakilerden hangisi tozlarla oluşan mesleki akciğer hastalıklarından biri değildir? Doğru cevap B) Leptospirozis. 🫁 Tozlarla oluşan mesleki akciğer hastalıkları (Pnömokonyozlar): Silikozis (silika tozu), Asbestozis (asbest tozu), Bisinozis (pamuk tozu), Siderozis (demir tozu). ❌ Leptospirozis ise bakteriyel bir enfeksiyon hastalığıdır, toza bağlı değildir. 📚 Kaynak: Pnömokonyozlar Listesi

Yönetmelikler

Sağlık Gözetimi, Meslek Hastalıkları ve İş Kazaları

Q: Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre, sigortalının meslek hastalığına sebep olan işinden fiilen ayrıldığı tarih ile meslek hastalığının meydana çıktığı tarih arasında geçen en uzun süre aşağıdakilerden hangisidir?

Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre, sigortalının meslek hastalığına sebep olan işinden fiilen ayrıldığı tarih ile meslek hastalığının meydana çıktığı tarih arasında geçen en uzun süre aşağıdakilerden hangisidir? Doğru cevap D) Yükümlülük süresi. 📅 Yükümlülük süresi: Sigortalının meslek hastalığına sebep olan işinden ayrıldığı tarih ile hastalığın ortaya çıktığı tarih arasındaki en uzun süredir. 📚 Kaynak: Çalışma Gücü Kaybı Oranı Tespit Yönetmeliği

Sağlık Gözetimi, Meslek Hastalıkları ve İş Kazaları konusunda nasıl sorular çıkıyor?

Bu konuya hazırlanırken İSGKOÇ'ta çözebileceğin soru sayısı: 181 — zorluk dağılımı kolay 19, orta 6, zor 19.

Sorular en çok şu kalıplarla kuruluyor: Olumsuz Kalıp (56), Genel Bilgi (52), Öncüllü Soru (28).

Bu konudaki seviyemi ölç

Her türlü işte çalışanların fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam iyilik durumlarının korunması ve geliştirilmesi,

Çalışma şartlarından ötürü sağlıklarının yitirilmesinin önlenmesi,

Çalışma sırasında sağlıklarını olumsuz yönde etkileyecek faktörlerden korunmaları,

Fizyolojik ve psikolojik yapılarına uygun bir işe yerleştirilmesi ve bunun sürdürülmesinin sağlanması.

Koruyucu Sağlık Hizmetleri

Çalışanların sağlığını korumak ve geliştirmek amacı ile çalışanlara verilecek her türlü sağlık hizmetini kapsar.

İşyeri hekimi ve diğer sağlık personeli tarafından yürütülür.

İş değişikliğinde muayene

İş kazası/meslek hastalığı sonrası

Çalışanın yaptığı işin niteliğine bağlı olarak maruz kaldığı etkenlerden dolayı meydana gelen hastalıklardır.

Meslek ile özel veya güçlü bir ilişkisi bulunur

Genellikle tek bir etmenden kaynaklanır

Bu özelliği ile tespit edilir

Çok Etmenli / Ağırlaştırıcı

Diğer risk faktörlerinin yanı sıra çalışma ortamındaki faktörler, karmaşık bir etiyoloji ile gelişir.

İşle doğrudan nedensellik yok, ancak mesleki tehlikeler nedeniyle ağırlaşabilir.

7 Kriter – Meslek Hastalığı vs İşle İlgili

Meslek → Hastalık → Neden

Hastalık → İşin Etkisi

Meslek Hastalığı 6 Örnek İşle İlgili Hastalık 6 Örnek 7 Kriter Karşılaştırma: Meslek Hastalığı (Doğrudan ilişki, SGK kabulü) vs İşle İlgili Hastalık (Dolaylı ilişki, genel hastalık kapsamı)

Tanım: Zararlı etkenin başlamasıyla hastalık belirtilerinin ortaya çıkması için gereken en az süre.

Tanım: Zararlı mesleksel etkinin sona ermesi ile hastalığın ortaya çıkması arasında geçebilecek, kabul edilebilir en uzun süre.

▶️ Maruziyet Başlangıç→Belirti ⏱️ Yükümlülük Sona Erme→Ortaya Çıkma 👂 Gürültü > 85 dB 30 gün ℹ️ Özet: Maruziyet Süresi (Başlangıç → Belirti) ve Yükümlülük Süresi (Sona Erme → Ortaya Çıkma)

Yönetmelikte tespit edilmiş olan hastalıklar dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmayacağına, Yüksek Sağlık Kurulu karar verir.

Meslek Hastalığı Tanısı İçin

Meslek hastalığı listesinde yer alması

Maruziyet değerinin üstünde maruziyet olması

Hastalığın yükümlülük süresi içinde çıkması

Yetkili hastanede hekim raporu ile belirlenmesi

Yüksek Sağlık Kurulu Yetkisi

Listede olmayan hastalıkları meslek hastalığı sayabilir

Yükümlülük süresini uzatabilir

Maruziyet süresini kısaltabilir

Maruziyet değerlerini vakaya göre değiştirebilir

✅ Sigortalı Olmak 🔗 İş ile İlişki ⏳ Uzun Süreli Maruziyet 📋 Listede Yer Almak ⏱️ Yükümlülük Süresi 🏛️ YSK İstisnası ℹ️ Özet: Meslek Hastalığı Tanısı için; sigortalı olma, hastalığın mesleki faaliyet sonucu meydana gelmesi, uzun süreli maruziyet (tozlu işlerde 3-10 yıl, gürültülü işlerde 2 yıl), hastalığın listede yer alması ve yükümlülük süresi içinde ortaya çıkması gerekir. Listede olmasa bile iş ile ilişkisi kanıtlanırsa Yüksek Sağlık Kurulu kararı ile meslek hastalığı sayılabilir.

Uzun Süreli Çalışma Sonucu

🫁 Pnömokonyoz: Tozlu işlerde en az 3 yıl (genellikle 10 yıl)

🔊 İşitme Kaybı: Gürültülü işlerde en az 2 yıl

Meslek hastalıkları geçici veya sürekli olabilir.

⚠️ Ancak bu hastalıklar genellikle süreklidir.

Meslek Hastalığı Sayılabilmesi İçin

İLO Standartları ve YSK Yetkisi

⏳ 3 Yıl Çalışma ⚡ YSK İndirim Yetkisi 📊 İLO Standartları 🏛️ Sosyal Sigorta YSK ℹ️ Özet: Pnömokonyoz için en az 3 yıl çalışma şarttır. YSK, süratli seyreden ağır olgularda süreyi indirebilir. Değerlendirmeler İLO standartlarına göre yapılır.

Çalışma Gücü / Meslekte Kazanma Gücü Kaybı

Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı

Sağlık Bakanlığı Meslek Hastalıkları Hastaneleri

Eğitim ve Araştırma Hastaneleri

Devlet Üniversitesi Hastaneleri

🏥 Eğitim/Araştırma 🎓 Üniversite Hast. ⚔️ Asker Hast. 🏛️ Tam Teşekküllü ⚕️ Meslek Hast. 🌍 Uluslararası ℹ️ 5510 Sayılı Kanun Madde 5: Yetkili sağlık kurulu raporu düzenleyen hastaneler ve meslek hastalığı raporu yetkilileri

Geçici ve Sürekli Haklar

Aylık ve Toptan Ödemeler

⏱️ Kısa Vadeli 8 📊 Uzun Vadeli 6 💰 Toplam Hak 14 ℹ️ 5510 Sayılı Kanun: Meslek hastalığı sonucu sigortalıya kısa vadeli (8 hak) ve uzun vadeli (6 hak) olmak üzere toplam 14 hak sağlanmaktadır.

⚠️ ÖNEMLİ! 📌 🔄 İlk defa sigortalı olarak işe başlamadan önce var olan hastalık Başlangıçta maluliyeti gerektirecek durumda değilken çalışmaya başladıktan bir süre sonra sigortalıyı malul duruma düşürürse bu hastalığa bağlı olarak maluliyet kabul edilir. 💡 Örnek: İşe başlamadan önce hafif düzeyde olan bir hastalık, işin ağır koşulları nedeniyle ilerleyerek maluliyete neden olursa kabul edilir. 🛡️ Başka birinin sürekli bakımına muhtaç maluliyet Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul ise sigortalılık süresi aranmaz, en az 1800 gün prim ödemesi yeterli olur. 💡 İstisna: Sürekli bakım gerektiren ağır maluliyet durumunda, sigortalılık süresi şartı aranmaz, sadece prim günü yeterlidir. 📌 Özet 2 Önemli Kural 📌 Özet: 1) İşe başlamadan önce var olan hastalık çalışma sonrası maluliyete neden olursa kabul edilir. 2) Sürekli bakıma muhtaç maluliyette sigortalılık süresi aranmaz, 1800 gün prim yeterlidir.

Kimyasal maddelerle oluşan meslek hastalıklarıdır.

Krom, nikel alerjileri

Mesleki Cilt Hastalıkları

Mesleki cilt hastalıklarıdır.

Pnömokonyoz & Solunum

Pnömokonyozlar ve diğer mesleki solunum sistemi hastalıklarıdır.

Silikozis (Silika tozu)

Kömür tozu pnömokonyozu

Meslek Bulaşıcı Hastalıklar

Mesleki bulaşıcı hastalıklardır.

Hepatit B (Sağlık çalışanları)

Bruselloz (Hayvan teması)

Fizik etkenlerle oluşan meslek hastalıklarıdır.

Gürültüye bağlı işitme kaybı

Titreşim sendromu (Raynaud)

🧪 A Kimyasal 🩹 B Cilt 🫁 C Solunum 🦠 D Bulaşıcı ⚡ E Fizik ℹ️ Yönetmelik Madde 18: Meslek hastalıkları 5 ana grupta sınıflandırılmıştır: Kimyasal, Cilt, Solunum, Bulaşıcı ve Fizik Etkenler.

A Grubu Meslek Hastalıkları, çalışanların işyerinde kimyasal maddelere maruz kalmaları sonucu ortaya çıkan akut veya kronik hastalıklardır.

Bu hastalıklar; kimyasalların solunum, deri veya sindirim yolu ile vücuda girmesi sonucu gelişir ve maruz kalınan kimyasalın türüne, miktarına ve maruziyet süresine bağlı olarak farklı organ ve sistemleri etkileyebilir.

📋 Kimyasal Maddeler ve Oluşturduğu Meslek Hastalıkları Kimyasal Madde Oluşturabileceği Meslek Hastalığı Kurşun Kurşun zehirlenmesi (Satürnizm) Cıva Cıva zehirlenmesi Arsenik Arsenik zehirlenmesi, deri kanseri Kadmiyum Böbrek hasarı, akciğer hastalıkları Benzen Aplastik anemi, lösemi Toluen Sinir sistemi bozuklukları Ksilen Baş dönmesi, karaciğer ve böbrek etkilenmesi Karbon monoksit Karbon monoksit zehirlenmesi Hidrojen sülfür Akut zehirlenme, solunum yetmezliği Organik fosforlu pestisitler Sinir sistemi zehirlenmeleri Asit ve bazlar Kimyasal yanıklar, deri ve göz hasarı Krom bileşikleri Alerjik dermatit, akciğer kanseri Nikel Kontakt dermatit, akciğer kanseri Mangan Parkinson benzeri nörolojik bozukluklar 📌 14 Kimyasal Madde ve Oluşturduğu Hastalıklar

🧪 Kimyasal Maruziyet 🫁 Solunum / Deri / Sindirim ⚠️ 14 Kimyasal Madde 🏭 Riskli Sektörler ℹ️ A Grubu Özet: Kimyasal maddelere maruziyet sonucu ortaya çıkan akut/kronik hastalıklardır. 14 farklı kimyasal ve oluşturduğu hastalıklar tabloda gösterilmiştir.

Mesleki Deri Hastalıklarına Neden Olan Etkenler:

Fiziksel etkenler: Sıcak/soğuk, güneş ışınları, sürtünme, radyasyon, basınç

Biyolojik etkenler: Bakteriyel, fungus (mantar), viral, riketsiyal

Skuamoz hücreli karsinoma

Bazal hücreli karsinoma

Belirli melanoma tipleri

Galvanizleme işinde çalışanlar

Lastik-plastik sanayi işçileri

Boya ve printer mürekkebi gibi kimyasal maddelerle çalışanlar

Meslek hastalıklarının yaklaşık % 30’u cilt hastalıklarıdır. • Cilt hastalıklarının % 90’nı kontakt dermatitlerdir. • Kontakt Dermatitlerin % 80’ i irritan kontak dermatit, % 20’si alerjik kontak dermatitlerdir.

🩹 Cilt Hastalıkları 📊 %30 Meslek Hastalığı ⏱️ 5 yıl / 2 ay 🔬 Alerjen / İrritan ℹ️ B Grubu Özet: Meslek hastalıklarının %30'u cilt hastalıklarıdır. Cilt hastalıklarının %90'ı kontakt dermatittir. Kontakt dermatitlerin %80'i irritan, %20'si alerjiktir.

C Grubu Meslek Hastalıkları, çalışanların işyerinde toz, duman, gaz, buhar, lif ve diğer solunum yolu ile alınan zararlı etkenlere uzun süre maruz kalmaları sonucu gelişen akciğer ve solunum sistemi hastalıklarıdır.

Bu hastalıklar; akciğer dokusunda kalıcı hasar, solunum fonksiyonlarında azalma ve bazı durumlarda mesleki astım veya kansere kadar ilerleyebilen ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

🫁 Solunum Sistemi ⚠️ Fibrozis / Sertleşme 🏭 12 Örnek Hastalık 📋 Toz / Lif / Gaz / Duman ℹ️ C Grubu Özet: Solunum yoluyla alınan zararlı toz, lif, gaz ve dumanlar sonucu oluşan akciğer hastalıklarıdır. 12 farklı maruziyet etkeni ve oluşturduğu hastalıklar tabloda gösterilmiştir.

D Grubu Meslek Hastalıkları, çalışanların yaptıkları işin niteliği nedeniyle bakteri, virüs, mantar, parazit veya diğer biyolojik etkenlere maruz kalmaları sonucu ortaya çıkan enfeksiyon hastalıklarıdır.

Bu hastalıklar, çalışanların kan, vücut sıvıları, enfekte kişiler, hayvanlar, biyolojik materyaller veya laboratuvar örnekleri ile temas etmeleri sonucunda gelişebilir.

👥 D Grubunun Kapsamına Giren Çalışanlar 👨‍⚕️ Sağlık personeli 🧪 Laboratuvar çalışanları 🐄 Veteriner hekimler 🐑 Hayvancılık çalışanları 🔪 Mezbaha çalışanları 🗑️ Atık toplama ve bertaraf çalışanları 🚰 Kanalizasyon ve altyapı çalışanları 🌾 Tarım çalışanları 📌 9 Farklı Meslek Grubu

🦠 Biyolojik Etkenler 🩸 Bulaşma Yolları 🏥 10 Örnek Hastalık 👥 9 Riskli Meslek ℹ️ D Grubu Özet: Biyolojik etkenlere (bakteri, virüs, mantar, parazit) maruziyet sonucu oluşan enfeksiyon hastalıklarıdır. 10 farklı biyolojik etken ve oluşturduğu hastalıklar tabloda gösterilmiştir.

E Grubu: Fiziki Etkenlerle Oluşan Meslek Hastalıkları Fiziksel Etkenler 🔹 E-1 İyonlaştırıcı ışınlarla oluşan hastalıklar 🔹 E-2 Enfraruj (Kızılötesi) ışınları sonucu oluşan katarakt 🔹 E-3 Gürültü sonucu işitme kaybı 🔹 E-4 Hava basıncındaki ani değişmelerden oluşan hastalıklar 🔹 E-5 Titreşim sonucu oluşan hastalıklar E-6 Kas-İskelet Sistemi Hastalıkları ✔ E-6/a Sürekli lokal baskı sonucu ✔ E-6/b Aşırı yüklenme sonucu ✔ E-6/c Maden ocağı ve benzeri işler ✔ E-6/d Fazla zorlama sonucu ✔ E-6/e Sürekli lokal baskı sonucu sinir felçleri ✔ E-6/f Kas krampları 🔹 E-7 Maden işçileri nistagmusu Hastalıklar Neden Olan İşler Karpal Tünel Sendromu Taşlama, zımparalama, montaj, paketleme, müzik aleti çalma, temizlik, el yıkama, çekiç kullanımı. Lateral Epikondilit (Tenisçi Dirseği) Tenis, bowling, çekiç kullanımı, tornavida, küçük parça montajı, müzik aletleri. Boyun Gerilmesi Sendromu Yük taşıma, montaj, paketleme. Pronator Teres Sendromu Lehimleme, cilalama, taşlama, parlatma, kumlama. Radyal Tünel Sendromu El aletleri kullanımı. Omuz Tendiniti / Rotator Kılıf Sendromu Zımparalama, tavan montajı, kaynak, boya, oto tamiri, paketleme, inşaat. Tetikçi Parmak Sürekli parmak hareketi gerektiren işler. Guyon Tüneli Sendromu Marangozluk, müzik aletleri, çekiç kullanımı. Beyaz Parmak Sendromu Titreşimli el aletleri, zincir testere, havalı çekiç, kumlama. Dirsek Tendiniti Montaj, kablolama, paketleme, pense kullanımı. De Quervain Tenosinoviti Polisaj, vidalama, sıkma, cerrahi, testere, pense kullanımı.

Mesleki Kanserler Kanserojen madde: Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında veya deri yoluyla vücuda girdiğinde kanser oluşumuna neden olan ya da kanser oluşumunu hızlandıran maddelerdir. 🔴 Grup 1 : İnsanlarda kesin kanserojen maddeler 🟠 Grup 2A : Muhtemel kanserojen maddeler 🟡 Grup 2B : Şüpheli kanserojen maddeler 🔵 Grup 3 : Sınıflandırılamayan / Hayvanlarda kanserojen olduğu bilinen maddeler 🟢 Grup 4 : Muhtemelen kanserojen olmayan maddeler Mesleki Kanser Açısından Riskli Sektörler ✔ Plastik imalatı ✔ Kuru temizleme ✔ Boya sanayi ✔ Kimya tesisleri ✔ Çözücü kullanılan işyerleri ✔ Mobilya üretimi ✔ Kauçuk sanayi ✔ Petro-kimya tesisleri ✔ Metal kaplama Sektör Kanser Türü Kauçuk İmalatı Mesane Boya Sanayi Mesane Metal Kaplama Burun boşluğu, Akciğer Plastik İmalatı Karaciğer, Akciğer, Kan, Lösemi Ahşap Endüstrisi Burun boşluğu Petro-Kimya Cilt Steril Üretim Lösemi Kağıt Endüstrisi Akciğer İnşaat / Yapı Malzemeleri Cilt, Akciğer, Mesane Cam Endüstrisi Akciğer, Deri Havacılık Endüstrisi Akciğer Tekstil Akciğer, Plevra, Karın Zarı Madeni Yağ Cilt Metalurji Burun boşluğu, Akciğer Taş Yontma / Heykeltraşlık Akciğer Çözücü - Kuru Temizleme Akciğer, Lenfoma, Yemek Borusu

Sinir sistemi hastalıkları, çalışanların işyerinde ağır metaller, organik çözücüler, pestisitler ve diğer nörotoksik maddelere maruz kalmaları sonucu gelişir.

Kurşun, cıva, mangan, arsenik (ağır metaller)

Organik çözücüler (benzen, toluen, ksilen)

Pestisitler (organofosfatlılar, karbamatlar)

Karbon disülfür, n-hekzan

Kimyasal, Fiziksel ve Ergonomik Faktörler

Üreme sistemi hastalıkları, çalışanların maruz kaldığı kimyasallar, radyasyon, ağır iş yükü ve ergonomik faktörler sonucu gelişen sağlık sorunlarıdır.

Zararlı Çözücüler ve Kimyasal Atıklar

İyonize Olan ve Olmayan Işınım (Radyasyon)

Tarımsal Böcek İlaçları (Pestisitler)

Ağır İş Yükü ve Duruşsal Faktörler

🧠 Sinir Sistemi 🧬 Üreme Sistemi 🏭 11 Riskli Sektör ⚠️ 4 Risk Faktörü ℹ️ Özet: Mesleki Sinir Sistemi Hastalıkları (nörotoksik maddeler) ve Üreme Sistemi Hastalıkları (kimyasal, fiziksel, ergonomik riskler) karşılaştırması.

ILO Meslek Hastalıklarının Sınıflandırılması Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Meslek Hastalıkları Listesi ILO meslek hastalıklarını 4 ana kategoride sınıflandırmaktadır. 1. İş Faaliyetlerinden Kaynaklanan Ajanlara Maruziyet 🧪

a) Kimyasal ajanların neden olduğu hastalıklar ☢️

b) Fiziksel ajanların neden olduğu hastalıklar 🦠

c) Biyolojik ajanlar, bulaşıcı ve parazitik hastalıklar 2. Hedef Organ Sistemlerinden Kaynaklanan Hastalıklar 🫁

a) Solunum sistemi hastalıkları ✋

b) Deri hastalıkları 🦴

c) Kas-İskelet sistemi hastalıkları 🧠

d) Ruhsal ve davranışsal hastalıklar 3. Mesleki Kanserler İşyerinde bulunan kanserojen maddelere maruz kalınması sonucu gelişen kanserlerdir. 4. Diğer Hastalıklar Yukarıdaki gruplara girmeyen ancak iş ile doğrudan ilişkisi bulunan diğer meslek hastalıklarıdır. Sınav Notu ILO Meslek Hastalıkları Listesi meslek hastalıklarını; ① Maruziyet Etkenleri → ② Hedef Organ Sistemleri → ③ Mesleki Kanserler → ④ Diğer Hastalıklar olmak üzere 4 ana grupta sınıflandırmaktadır.

🧪 Kimyasal 22 ⚡ Fiziksel 7 🦠 Biyolojik 9 📋 Toplam 38 ℹ️ Meslek Hastalıkları Listesi: Kimyasal (22), Fiziksel

(7) ve Biyolojik

(9) ajanlar olmak üzere toplam 38 madde

🫁 Solunum 12 🩹 Cilt 4 🦴 Kas İskelet 8 📋 Toplam 24 ℹ️ Hedef Organ Sistemleri: Solunum (12), Cilt

(4) ve Kas İskelet Sistemi

(8) olmak üzere toplam 24 hastalık grubu

🧬 Kanserojen Etkenler 📋 Toplam 21 🏭 Mesleki Maruziyet 🩺 Erken Teşhis Önemli ℹ️ Mesleki Kanserler: Asbestos, Benzen, Krom VI, İyonize Radyasyon, Nikel, Arsenik, Berilyum, Kadmiyum, HBV/HCV gibi 21 kanserojen etken ve oluşturduğu kanserler

İstemsiz Göz Hareketleri

Madencilerin özellikle yetersiz aydınlatma koşullarında uzun süre çalışmaları sonucu ortaya çıkan, istemsiz göz hareketleri ile karakterize meslek hastalığıdır.

Tanımlanmamış Meslek Hastalıkları

4.2.1. Doğrudan bağlantısı bilimsel olarak gösterilmiş veya ulusal düzenlemeler ve uygulamalara uygun yöntemlerle belirlenmiş, iş etkinliklerinden kaynaklanan risk faktörlerine maruz kalma ile hastalık arasında bağ kurulan; işyerinde yukarıda belirtilen gruplar içinde yer almayan işler ve süreçlere bağlı diğer özel meslek hastalıklarıdır.

👁️ Madenci Nistagmusu 📋 Diğer Özel Hastalıklar 🏭 ILO Sınıflandırması ℹ️ 4. Diğer Hastalıklar: Madenci Nistagmusu (yetersiz aydınlatma) ve diğer gruplara girmeyen, bilimsel bağlantısı kanıtlanmış özel meslek hastalıkları

⚡ 1. Fiziksel Risk Etmenleri Gürültü Titreşim Aydınlanma Isı Nem Radyasyon Basınç ⚡ 7 Fiziksel Etmen 🧪 2. Kimyasal Risk Etmenleri Ağır metaller Solventler Zehirli/irritan gazlar Asit ve alkaliler Pestisitler Plastik maddeler 🧪 6 Kimyasal Etmen 🦠 3. Biyolojik Risk Etmenleri Brusella Şarbon Veba Tularemi Tüberküloz Parazit hastalıkları 🦠 6 Biyolojik Etmen 💨 4. Tozlar İnert Toksik Alerjik Fibrojenik Kanserojen İnorganik Organik 💨 7 Toz Türü 🪑 5. Ergonomik Risk Etmenleri Uzun çalışma süreleri Hızlı iş Yorgunluk Monoton iş Duruş bozuklukları Ağır yük taşıma/kaldırma Zorlayıcı iş akışı Ergonomik olmayan alet/makine 🪑 8 Ergonomik Etmen

⚡ Fiziksel 7 🧪 Kimyasal 6 🦠 Biyolojik 6 💨 Tozlar 7 🪑 Ergonomik 8 📋 Toplam 34 ℹ️ 5 Ana Risk Grubu: Fiziksel (7), Kimyasal (6), Biyolojik (6), Tozlar (7), Ergonomik

(8) olmak üzere toplam 34 risk etmeni

Meslek Hastalığı Risk Yönetim Prosesi Aşamaları Meslek Hastalığı Risk Yönetim Prosesi Aşamaları İLETİŞİM VE DANIŞMA İZLEME VE GÖZDEN GEÇİRME SDS'LERİN OLUŞTURULMASI SAĞLIK TEHLİKESİ KOD SEÇİMİ KİMYASALLARIN SAĞLIK SINIFLAMASI FİZİKSEL ŞARTLARIN, ÇALIŞMA ORTAMININ GÖZDEN GEÇİRİLMESİ TEHLİKENİN TANIMLANMASI RİSKLERİN ANALİZİ RİSK DEĞERLENDİRMESİ(DOZ-YANIT ETKİSİ) KONTROL ÖNLEMELERİN BELİRLENMESİ KONTROL ÖNLEMLERİNİN YERİNE GETİRİLMESİ İŞYERİ HEKİMİ EPİDEMİYOLOJİTOKSİKOLOJİMİCRO AYRIŞTIRMAYAGÖRE SAĞLIK KODLARISDS KARTLARI(SAĞLIK ETKİLERİ KISMI) KİŞİSEL ÖZELLİKLERSINIR DEĞERLER BİLGİ (SAĞLIK MUAYENELERİ, TESTLER, TAHLİLLER)

Riskli sektörler: Plastik, kuru temizleme, kimyasal tesisler, boya, mobilya

Risk analizi yapılmalı

Tehlikeyi kaynağında yok et

Mühendislik kontrolleri

Kişisel koruyucu donanım

GBF/SDS bulundurulmalı

Riskli sektörler: Kauçuk, boya, metal kaplama, plastik, ahşap, petro-kimya, inşaat, tekstil

İkame (daha az zararlı madde)

Mühendislik kontrolleri

Kişisel koruyucu donanım

Eğitim ve bilinçlendirme

GBF/SDS bulundurulmalı

Örnekler: Karpal tünel, tenisçi dirseği, bel hastalıkları, tendinit

Ergonomi kurallarına uy

Yeterli dinlenme sağla

Tekrarlayan işlemlerden kaçın

Omuz hizasından yüksekte çalışma

Fiziksel egzersiz eğitimleri

Riskli sektörler: Polimer, kağıt, tarım, pestisit, boya, petrokimya, tekstil

Etkili havalandırma (yerel-genel)

Kapalı sistem çalışma

Ayırma ve yaş çalışma

Düzenli ortam ölçümleri

Kişisel koruyucu donanım

İşe giriş ve periyodik muayene

Neden: Fiziksel ve kimyasal etmenler

Yerine koyma / yer değiştirme

Havalandırma (yerel-genel)

Düzenli çevresel ölçümler

İşe giriş ve periyodik muayene

Örnekler: Asbestoz, silikoz, KOAH, astım, akciğer kanseri

Uygun havalandırma (yerel-genel)

Islak çalışma yöntemi

Kişisel koruyucu donanım

Düzenli toz ölçümleri

Periyodik kontrol (röntgen, SFT)

Sınır: 87 dB | 85 dB ve üzeri risk başlangıcı

Kimyasal/fiziksel etkenleri gider

Daha az gürültülü teçhizat

İzolasyon / gürültü bariyerleri

Kulaklık, kulak tıkacı (sürekli kullanım)

Kısa süreli çıkarma koruyucu etkiyi yarıya indirir

Örnekler: Kontakt dermatit, akne, deri kanserleri

Maruziyeti en aza indir

Mesleki ve kişisel hijyen

Uygun kişisel koruyucu donanım

Çalışanları bilgilendir

İşe giriş muayenesi (duyarlılıklar)

Eğitim (tehlikeler, hijyen, KKD)

Tüm meslek hastalıkları için

Risk ölçümleri (gaz, toz, gürültü, radyasyon vb.)

GBF/SDS oluştur ve güncel tut

Risk haritası hazırla

Kapalı sistem çalışma

İkame (daha az zararlı madde)

Tecrit (çok zehirli maddeler)

İşe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri

Eğitim, bilinçlendirme, rehabilitasyon

Ortam gözetimi (ölçüm, iş değişikliği)

Kaynak: ÇASGEM, "Meslek Hastalıkları", Ankara 2013

🛡️ Kontrol Önlemleri İşyerlerinde meslek hastalıklarına sebep olabilecek faktörleri her zaman tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir. Bu sebeple, meslek hastalıklarından korunmak için bu faktörlerin insan sağlığı üzerindeki zararlı etkilerini en aza indirmek veya zararsız hale getirmek amacıyla işyerinde bir takım önlemlere başvurmak gerekir.

İşe giriş muayeneleri

İşe dönüş muayeneleri

a) Kullanılan Zararlı Maddenin Değiştirilmesi

b) Kapalı Çalışma Yöntemi

d) Nemli (ıslak) Çalışma Yöntemi (Özellikle tozlu işyerlerinde uygulanır)

e) Sürekli Temizlik ve Bakım

g) İşyeri Üretim ve Planlaması

h) İşyeri Ortam Ölçümleri

İşyerindeki çalışma çevresine ait koruyucu önlemlerin yetersiz kaldığı veya imkânsız olduğu durumlarda en son olarak meslek hastalıklarının önlenmesi için kişisel korunma önlemlerine başvurulur.

Solunum cihazları veya maskeler

Madde 15 – Sağlık gözetimi

a) Çalışanların işyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar.

b) Aşağıdaki hallerde çalışanların sağlık muayenelerinin yapılmasını sağlamak zorundadır:

2) İş değişikliğinde.

3) İş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalarından sonra işe dönüşlerinde talep etmeleri hâlinde.

4) İşin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla.

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz.

Bu Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları işyeri hekiminden alınır. 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için ise ÇASMER’lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir.

Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem hastanelere yapılır, verilen kararlar kesindir.

Sağlık gözetiminden doğan maliyet ve bu gözetimden kaynaklı her türlü ek maliyet işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz.

Sağlık muayenesi yaptırılan çalışanın özel hayatı ve itibarının korunması açısından sağlık bilgileri gizli tutulur.

Sağlık gözetimi kapsamında yapılacak işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler hakkında çalışanları bilgilendirmek ve rızalarını almak işyeri hekiminin sorumluluğundadır.

Gece postalarında çalışanlar da dahil olmak üzere tüm çalışanların düzenli sağlık gözetimi yapılır. Bu gözetim vardiya koşullarına göre planlanır.

🟢 Az tehlikeli En geç 5 yılda bir

🟡 Tehlikeli En geç 3 yılda bir

🔴 Çok tehlikeli En geç yılda bir

👶 Çocuk/genç/gebe 6 ayda bir

Çalışanların işe uygunluklarını belirten işe giriş ve periyodik sağlık muayenesi ile tetkik sonuçları, EK-2'deki forma uygun olarak hazırlanır ve işyerinde güvenli şekilde 15 yıl muhafaza edilir.

İşveren işten ayrılan personelin sağlık raporlarını 1 ay içinde yeni işverene gönderir.

Meslek hastalığı tanısı/ön tanısı alanlar

Kronik hastalığı olanlar

Madde bağımlılığı olanlar

Birden fazla iş kazası geçirenler

Devamsızlık ile sağlık tehlikeleri arasındaki ilişki tespit edilir

Gerektiğinde çalışma ortamı ölçümleri planlanır

İşveren onayına sunulur

Sonuçlar sağlık açısından değerlendirilir

Sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalar sonrası

Çalışan talep ettiğinde yapılır

Mevcut sağlık durumuna uygun görevler önerilir

İşveren onayına sunulur

Yayılmayı önleme ve bağışıklama çalışmaları

Hijyen eğitimleri verilir

Gerekli muayene ve tetkikler sağlanır

Bulaşıcı hastalıkların kontrolü

Sağlık gözetimi çalışmaları kaydedilir

İş güvenliği uzmanı ile işbirliği yapılır

Tehlikeli olayların tekrarını önleyen planlar hazırlanır

EK-3 formatında yıllık değerlendirme raporu

Geçici/alt işveren çalışanlarının rapor geçerlilik süreleri kontrol edilir

İşyerlerinde sağlığa zararlı risklerin tanımlanması ve değerlendirilmesi yapılır.

Sağlık üniteleri, kantinler, yatakhaneler vb. yerler dahil olmak üzere, işçinin sağlığını etkileyebilecek çalışma ortamındaki ve iş uygulamalarındaki faktörlerin gözetimi yapılır.

İşyerlerinin tasarımı, makine ve diğer teçhizatın durumu, bakımı ve seçimi ve çalışma sırasında kullanılan maddeler dahil olmak üzere işin planlanması ve organizasyonu konusunda tavsiyede bulunulur.

Yeni teçhizatın sağlık açısından değerlendirilmesi, test edilmesi gibi iş uygulamalarının iyileştirilmesine yönelik programların geliştirilmesine katılım sağlanır.

İş sağlığı, güvenliği, hijyen ve ergonomi, koruyucu donanım konularında tavsiyede bulunma.

İş ile ilişkisi bakımından, işçilerin sağlığının gözetimi.

İşin işçiye uygunluğunun geliştirilmesi.

Mesleki rehabilitasyon önlemlerine katkıda bulunma.

İş sağlığı, hijyen ve ergonomi alanlarında bilgi, eğitim ve öğretim işbirliği.

İlk yardım ve acil durum tedavi hizmetlerini örgütleme.

İş kazaları ve meslek hastalıklarının analizine katılma.

1. Çalışanın işe uygunluğunu değerlendirmek

2. Mevcut sağlık sorunlarını tespit etmek

3. Meslek hastalıklarına yatkınlığı belirlemek

4. Çalışma ortamından kaynaklanan riskleri erken tespit etmek

5. Çalışanın sağlık durumunu periyodik olarak izlemek

6. İş kazası veya meslek hastalığı sonrası işe dönüş uygunluğunu değerlendirmek

Amaç: Hastalıkların risk ve nedensel etmenlerini kontrol ederek başlamadan önlemek.

İşe giriş muayeneleri

Uygun işe yerleştirme

Genel Hijyen Koşullarının Sağlanması

Yeterli ve Dengeli Beslenmenin Sağlanması

Amaç: Hastalığı erken tespit ederek ilerlemesini önlemek ve özel grupları takip etmek.

Erken kontrol muayeneleri (örn. işyeri ortam ölçümleri)

Periyodik kontrol muayeneleri

Özelliği olan çalışanların muayeneleri Engelliler Hamile kadınlar Çocuk ve genç işçiler Yaşlılar

Çocuk ve genç işçiler

Amaç: Önceden oluşan hastalığın ilerlemesini ve komplikasyonlarını azaltmak.

Hastalığın oluşturduğu engellerin azaltılması

Yaşam kalitesinin arttırılması

Rehabilitasyon hizmetleri Tıbbi rehabilitasyon Mesleki rehabilitasyon

Mesleki rehabilitasyon

Amaç: Çalışanın işe başlamadan önce sağlık durumunun değerlendirilmesi ve işin gerektirdiği fiziksel/psikolojik yeterliliğin tespiti.

Genel sağlık kontrolü (kan basıncı, solunum, görme, işitme)

Meslek hastalıklarına yatkınlık taraması

Kronik hastalık varlığının belirlenmesi

İşe uygunluk raporu düzenlenmesi

Amaç: Çalışanın fiziksel, psikolojik ve sosyal özelliklerine en uygun işe yerleştirilmesi.

Sağlık raporuna göre işe uygunluk kararı

Engelli, gebe, kronik hastalığı olanlar için özel değerlendirme

Ağır ve tehlikeli işlerde ek kontroller

İş değişikliğinde yeniden değerlendirme

Amaç: Çalışanları mesleki enfeksiyon hastalıklarına karşı korumak için bağışıklık kazandırma.

Hepatit B aşısı (sağlık çalışanları, temizlik personeli)

Tetanoz aşısı (inşaat, tarım, atık işleri)

Grip aşısı (mevsimsel, riskli gruplar)

Kuduz aşısı (veterinerler, hayvan bakıcıları)

Amaç: Çalışanların sağlık okuryazarlığını artırmak, riskleri tanımasını ve koruyucu davranışlar geliştirmesini sağlamak.

Meslek hastalıkları ve belirtileri

Kişisel koruyucu donanım kullanımı

El hijyeni ve enfeksiyon kontrolü

Ergonomik çalışma prensipleri

Stres yönetimi ve ruh sağlığı

Amaç: Çalışma ortamının temiz, sağlıklı ve enfeksiyonlardan arındırılmış olmasını sağlamak.

Düzenli temizlik ve dezenfeksiyon

Atık yönetimi ve geri dönüşüm

Havalandırma sistemlerinin bakımı

İçme ve kullanma suyu hijyeni

Tuvalet, yemekhane ve soyunma odalarının temizliği

Amaç: Çalışanların fiziksel ve zihinsel performansını desteklemek, bağışıklık sistemini güçlendirmek.

İşyeri kantinlerinde sağlıklı yemek seçenekleri

Düzenli öğün saatleri (vardiya çalışanları için özel)

Yeterli su tüketiminin teşviki

Beslenme danışmanlığı hizmetleri

Amaç: Hastalıkları henüz belirti vermeden veya çok erken evrede tespit ederek erken tedavi imkânı sağlamak.

Periyodik sağlık taramaları

Kansere yönelik erken teşhis programları (meme, akciğer, cilt)

İş yeri ortam ölçümleri (toz, gürültü, kimyasal maruziyet)

Laboratuvar testleri (kan, idrar, solunum fonksiyon)

Amaç: Belirli aralıklarla tekrarlanan muayenelerle çalışanın sağlık durumundaki değişiklikleri izlemek.

Az tehlikeli En geç 5 yılda bir

Tehlikeli En geç 3 yılda bir

Çok tehlikeli En geç yılda bir

Amaç: Çalışma ortamındaki fiziksel, kimyasal ve biyolojik risk faktörlerini ölçerek maruziyet düzeyini belirlemek.

Toz ölçümü (silika, asbest, kömür)

Kimyasal maruziyet (solventler, ağır metaller)

Termal konfor (sıcaklık, nem, hava akımı)

Radyasyon ölçümü (iyonize / non-iyonize)

Amaç: Engelli çalışanların iş ortamına uyumlarını ve sağlık durumlarını özel olarak izlemek.

Uygun işe yerleştirme muayenesi

İşyeri erişilebilirlik kontrolleri

Özel koruyucu donanım temini

Fiziksel rehabilitasyon ve destek hizmetleri

Amaç: Hamile çalışanın ve bebeğin sağlığını korumak, riskli işlerden uzaklaştırmak.

İşe girişte gebelik testi ve risk değerlendirmesi

Periyodik muayeneler (gebelik süresince daha sık)

Ağır, tehlikeli ve kimyasal işlerden uzaklaştırma

Gece vardiyası çalışma yasağı (rapor ile)

Doğum sonrası işe dönüş muayenesi

Amaç: Gelişim çağındaki çalışanların sağlığını ve büyümelerini olumsuz etkileyecek işlerden korumak.

15-18 yaş arası çalışanların muayenesi 6 ayda bir

Ağır ve tehlikeli işlerde çalışma yasağı

Büyüme ve gelişimin takibi (boy, kilo, kas-iskelet)

Psikososyal destek hizmetleri

Amaç: Hastalığın neden olduğu işlevsel kayıpları en aza indirgemek ve bireyin bağımsızlığını desteklemek.

Fiziksel engellerin azaltılması (yardımcı cihazlar, erişilebilirlik düzenlemeleri)

Duyusal kayıpların telafisi (işitme cihazı, gözlük, işaret dili eğitimi)

Mesleki yeterliliğin korunması için iş uyarlaması

Psikolojik destek ve danışmanlık hizmetleri

Amaç: Hastalıkla yaşayan bireylerin fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik halini geliştirmek.

Psikososyal destek ve danışmanlık

Ağrı yönetimi programları

Stres ve anksiyete ile başa çıkma eğitimleri

Sosyal aktivite ve iletişim fırsatlarının artırılması

Beslenme ve egzersiz danışmanlığı

Amaç: Hastalık veya kaza sonucu kaybedilen yeteneklerin geri kazandırılması veya telafi edilmesi.

Fizyoterapi ve egzersiz programları

Mesleki terapi (günlük yaşam aktiviteleri eğitimi)

Protez, ortez ve yardımcı cihaz temini

Konuşma ve dil terapisi

Yeniden işe uygunluk değerlendirmesi

İşyerinde görev değişikliği veya uyarlama

Mesleki beceri geliştirme ve yeniden eğitim

Korunaklı iş yeri veya evde çalışma imkanları

🛡️ Engel Azaltma ❤️ Yaşam Kalitesi ♿ Rehabilitasyon 🔄 İşe Dönüş ℹ️ Özet: Üçüncül koruma, hastalığın oluşturduğu engelleri azaltma, yaşam kalitesini artırma ve tıbbi/mesleki rehabilitasyon hizmetlerini kapsar. Amaç, bireyin işe dönüşünü ve sosyal uyumunu desteklemektir.

İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı,

“Büyük fakat genellikle yerel imkânlarla baş edilebilen çapta, ivedilik gerektiren tüm durum ve hâller”

“Önceden planlanmamış, çoğu kişisel yaralanmalara, makinelerin ve araç gereçlerin zarara uğramasına, üretimin bir süre durmasına yol açan bir olay”

Kanunun 13. Maddesinde belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olay iş kazasıdır.

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olaylar.

İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle (bağımsız çalışanın kendi işi nedeniyle) oluşan olaylar.

Görevli olarak işyeri dışına gönderilme nedeniyle asıl iş yapılmadan geçen zamanlarda meydana gelen olaylar.

Emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda meydana gelen olaylar.

Sigortalıların, işverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-gelişi sırasında meydana gelen olaylar.

İş yapıyor olması gerekmez

İşin doğal riski gerçekleşti

İşveren görevlendirmiş

Kanuni süt izni kapsamında

İşveren servisi kullanımı

🏢 İşyerinde 6 👷 İş Nedeniyle 6 🚗 Görev Dışı 6 🤱 Emzirme 5 🚌 Servis 6 📌 5510 Sayılı Kanun Madde 13 – İş kazası sayılma halleri 5 ana durum ve 29 örnek olay ile açıklanmıştır.

Kolluk kuvvetlerine derhal bildirim yapılır.

Kazadan sonraki günden başlanır. 📅 Cumartesi-Pazar sayılmaz

Sağlık sunucuları iş kazasını 10 gün içinde SGK’ya bildirmelidir.

📌 1 AY ŞARTI Rahatsızlığın bildirime engel olmadığı günden sonra, bir ayı geçmemek kaydıyla 3 iş günü içinde kendisi bildirir.

Geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir. 💰 Bildirimin SGK’ya yapıldığı tarihe kadar ödenen tüm ücretler işverenden tahsil edilir.

İdari para cezası uygulanır. ⚖️ Bildirim süresini yerine getirmeyen işverenlere idari para cezası kesilir.

İşveren tarafından SGK’ya sigortalılık bildirimi yapılmamış olanların kaza geçirmesi halinde sigortalılık ve iş kazası tespiti aşağıdaki makamlarca yapılır:

📌 Özet: Zamanında bildirim yapılmazsa → Para cezası + Tahsilat 📌 Kayıt dışı iş kazası: Tespit için Denetmen veya Teftiş Başkanlığı devreye girer.

Kim ne kadar süre istirahat verebilir?

Düzenleme, Bildirim ve Onay

Kurumca yetkilendirilen tek hekim veya sağlık kurulu tarafından verilecek istirahatler, elektronik ortamda Kuruma gönderilir.

İşverence görüntülenebildiğinden, çalışılmadığına dair bildirim için tebligat yerine geçer.

3 iş günü içinde onaylanır.

Elektronik düzenlenemezse, 3 iş günü içinde SGK il müdürlüğüne gönderilir.

Sözleşme bulunmayan ülkeler: Tedaviler sonucu verilen istirahat raporlarının ilgili ülke mevzuatına uygun olduğunun dış temsilciliklerce onanması hâlinde, yetkilendirilen hekim ve sağlık kurullarının ayrıca onayı aranmaz.

Sözleşme bulunan ülkeler: Bu Yönetmelikte belirlenmiş usul ve esaslar uygulanır. Raporların akit ülke kurumlarına intikali için Kuruma verilmesi zorunludur.

Akit ülke mevzuatına göre düzenlenen formülerlerle Kuruma bildirilen raporlar aynıen kabul edilir.

211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununa tabi personel için verilecek istirahat raporları usul ve esasları, Millî Savunma Bakanlığının görüşü alınarak Kurumca belirlenir.

Rapor içeriği: Sigortalının çalışıp çalışamayacağı ve kontrol muayenesi yapılıp yapılmayacağı belirtilir.

Nüsha zorunluluğu: En az 2 nüsha olarak düzenlenir.

👨‍⚕️ Tek Hekim 10 gün 🔄 Kontrol ile 20 gün 🏥 Sağlık Kurulu 6 ay 🏥 İşyeri Hekimi 2 gün 📅 Yıllık Toplam 40 gün ⏱️ Bildirim 3 iş günü 📋 Rapor Nüshası 2 📌 5510 Sayılı Kanun Madde 39 – İstirahat süreleri, yetkililer, rapor usul ve esasları tam metin olarak düzenlenmiştir.

📖 Tanım: Sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulu raporlarında belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalışamama halidir.

📖 Tanım: Kurumca sağlanan sağlık yardımı ve tedavi sonunda, sigortalının geçici iş göremezlik durumu düzelip çalışma gücü yeniden kazanılmamışsa, sürekli olarak çalışamama halidir.

Hak sahiplerine gelir bağlanması

Evlenme ödeneği (kız çocuklarına)

Cenaze ödeneği verilmesi

Sigortalıya hastalık veya analık hallerine bağlı olarak ortaya çıkan iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilir.

Analık sigortasından sigortalı kadına veya sigortalı olmayan karısının doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe, her çocuk için geçerli tarife üzerinden emzirme ödeneği verilir.

Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması.

Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün prim yatırılmış ve GSK primi dahil tüm borçlar ödenmiş olması.

Sigortalılığı sona erenler, 300 gün içinde doğum yaparsa hak kazanır.

Doğumdan önceki 15 ay içinde en az 120 gün prim ödenmiş olmalıdır.

📌 5510 Sayılı Kanun – İş kazası, meslek hastalığı ve analık sigortası hakları 💰 Geçici iş göremezlik: 3. günden itibaren, yatarak ½, ayaktan ⅔ ⚖️ Malüllük: En az %60 iş gücü kaybı

Sosyal çevre şartları, risklerin alınmasına veya oluşmasına yol açar. Doğa şartları karşısında insanın fiziki ve sosyal yapısındaki etkileşim bir kaza sebebidir.

Kişisel hatalar: öfke, dikkatsizlik, yorgunluk, anlama güçlüğü, aldırmazlık vb. Bu davranışlar kazaların ilk halkalarındandır.

Kötü planlama, koruyucusuz malzeme kullanma, tehlikeli çevre ya da çalışma ortamı gibi güvensiz durumlar kazanın bir adım öncesidir.

Yukarıdaki koşullar bir araya geldiğinde, bir şeylerin yanlış gitmesine yol açar. Sonuçta yaralanma veya zararla sonuçlanan olay meydana gelir.

Kazanın sonucunda kişinin zarara uğraması ya da yaralanması son domino taşıdır.

📌 Domino Teorisi (Heinrich): Zincirleme kaza oluşumu 🧩 Mantık: Bir halka kaldırılırsa kaza önlenir (örneğin güvensiz davranış ortadan kaldırılırsa)

🔺 Domino Teorisi (Heinrich) – 5 Faktör: 1. Sosyal çevre / kalıtım → 2. Kişisel hatalar / kusurlar → 3. Güvensiz hareketler / şartlar → 4. Kaza olayı → 5. Yaralanma Zincirdeki herhangi bir halka kırılırsa kaza önlenir.

Kapasite ile yük arasındaki dengesizlik. Fiziksel, zihinsel veya psikolojik aşırı yüklenme sonucu hata oluşur.

Kişinin bir duruma uygun olmayan şekilde tepki vermesi. Algılama hatası, karar verme hatası veya fiziksel tepki hatası.

Yetersiz eğitim, yanlış prosedür, uygun olmayan araç-gereç kullanımı gibi faaliyetlerden kaynaklanan hatalar.

📌 İnsan Faktörü Teorisi: Kaza oluşumunda insan hatasının rolünü vurgular 🧠 Temel prensip: Hatalar sistematik olarak incelenip önlenebilir

Yetersiz politika, zayıf güvenlik kültürü, denetim eksikliği, yanlış önceliklendirme.

Yorgunluk, stres, dikkatsizlik, motivasyon eksikliği, fiziksel yetersizlik.

Arızalı ekipman, koruma eksikliği, uygun olmayan ortam, düzensiz çalışma alanı.

İnsan hatası, prosedür ihlali, kontrol kaybı, yakın atlatma (ramak kala) veya kaza anı.

Yaralanma, meslek hastalığı, ekipman hasarı, üretim kaybı, maddi kayıp.

📌 Kaza/Olay Teorisi: Her kaza bir olay zincirinin sonucudur. Zincirin herhangi bir halkası kırılırsa kaza önlenir.

Çalışanın fiziksel ve psikolojik özellikleri, davranışları, yetenekleri ile ilgili faktörlerdir.

Fiziksel yorgunluk, uykusuzluk

Stres, motivasyon eksikliği

Yaş, cinsiyet, deneyim

Kişisel koruyucu donanım kullanmama

Kazaya neden olan fiziksel, kimyasal, biyolojik veya psikolojik tehlikelerdir.

Döner makineler, kesici aletler

Kimyasal maddeler, toz, gaz

Gürültü, titreşim, radyasyon

Yüksekte çalışma, dar alan

Çalışma ortamının fiziksel, sosyal ve organizasyonel koşullarıdır.

Kötü aydınlatma, havalandırma

Kaygan zemin, dar alan

İş organizasyonu, vardiya sistemi

Güvenlik kültürü eksikliği

Hastalığa neden olan biyolojik, kimyasal veya fiziksel faktör.

Hastalığa yakalanan veya taşıyıcı olan insan/hayvan.

Etken ve konağın etkileştiği fiziksel, biyolojik, sosyal koşullar.

Etkenin vücuda girmesi ile ilk belirtilerin ortaya çıkması arasındaki süre.

Spesifik olmayan belirtilerin görüldüğü erken dönem.

Hastalığa özgü belirti ve bulguların görüldüğü dönem.

Tam iyileşme, komplikasyon veya ölüm.

Hastalık oluşmadan önce alınan önlemler (aşılama, sağlık eğitimi).

Erken tanı ve tedavi ile hastalığın ilerlemesini durdurma (tarama programları).

Hastalık oluştuktan sonra sakatlık ve komplikasyonları azaltma (rehabilitasyon).

Hastalık etkeninin bulunduğu ortam (insan, hayvan, su, toprak).

Etkenin kaynaktan konağa geçiş şekli (hava, su, temas, vektör).

Enfeksiyona karşı yeterli bağışıklığı olmayan birey.

📚 Epidemiyolojik Teori Özet: Hastalıklar, etken-konak-çevre üçgeninde oluşur. Doğal seyir inkübasyondan başlayarak iyileşmeye kadar ilerler. Korunma primer (önleyici), sekonder (erken tanı) ve tersiyer (rehabilitasyon) olarak sınıflanır. Epidemiyolojik zincir ise kaynak → bulaşma → duyarlı konak şeklinde işler.

Tanım: Bir hastalığın, belirli bir zaman noktasında, tanımlanmış bir toplumda görülen mevcut (eski + yeni) olgu sayısıdır.

500 kişinin çalıştığı akümülatör fabrikasında kan kurşun düzeyi taraması yapılıyor. 100 kişinin kan kurşun düzeyi izin verilen sınırın üstünde bulunuyor.

Tanım: Bir hastalığın, belirli bir zaman aralığında (genellikle 1 yıl), risk altındaki toplumda görülen yeni olgu sayısıdır.

Türkiye'de tüberküloz insidansı 100.000'de 35 denildiğinde, Türkiye'de yaşayan her 100.000 kişiden 35'inin bir yıl içinde tüberküloz olduğu anlaşılır.

Deneyimsiz işçi, yorgun, KKD kullanmıyor

Koruyucusuz çalışan vinç halatı, ağır yük

Dar çalışma alanı, zemin enkazlı, iş programı baskısı

📌 Epidemiyolojik Teori: Kaza = Konak × Ajan × Çevre. Her üç faktörün bir araya gelmesiyle kaza oluşur. Birini ortadan kaldırmak kazayı önler.

İnsan, makine, çevre, organizasyon, yönetim ve süreçler. Tüm alt sistemler bir bütünün parçasıdır.

Bileşenler arasındaki iletişim, enerji ve bilgi akışı. Uyumsuzluk kazaya yol açar.

Sürekli izleme ve iyileştirme. Veriler analiz edilerek sistem iyileştirilir.

Bir bileşendeki başarısızlık tüm sistemi etkiler. Zincirleme hata oluşur.

Sistem yaklaşımıyla kaza önleme: Tüm bileşenler bütüncül olarak değerlendirilir.

Kazalar, basit neden-sonuç ilişkisinden değil, sistemin karmaşık etkileşimlerinden kaynaklanır.

Bir uçak kazası: Pilot hatası + Mekanik arıza + Hava durumu + Bakım eksikliği = Sistem arızası.

📌 Sistem Teorisi: Kaza = Sistemin tüm bileşenlerinin etkileşimi. Tek bir nedene indirgenemez, bütüncül yaklaşım şarttır.

Mekanik, elektrik, termal, kimyasal, radyasyon, ses, basınç gibi enerji türleri.

Enerjinin hedefe (insan, ekipman) kontrolsüz şekilde aktarılması. Kaza oluşur.

Mekanik: Düşen yük, çarpma

Elektrik: Elektrik çarpması

Termal: Yanık, yangın

Radyasyon: Işın zararı

Enerjiyi kontrol altına al, bariyerler kullan, KKD sağla, eğitim ver, prosedürleri iyileştir.

Elektrik enerjisi (220V, yüksek gerilim hattı)

Koruyucusuz kabloya temas → Enerji vücuda aktarılır.

Yalıtım (bariyer), topraklama, KKD, kilitleme/etiketleme

📌 Enerji Transferi Teorisi (Haddon): Kaza = Kontrolsüz enerji transferi. Önleme, enerjiyi kontrol altına almak ve transferi engellemektir. ⚡ Anahtar: Enerji kaynağını tanı → kontrol et → bariyer kullan → korunma sağla

Kazaların tek bir nedene değil, birbirini etkileyen birden fazla faktöre bağlı olduğunu savunur.

İnsan: Hata, yorgunluk

Makine: Arıza, tasarım

Domino'dan farklı olarak tek bir halkayı kaldırmak yetmez. Tüm faktörleri birlikte ele almak gerekir.

Trafik kazası: Hız + Yol + Araç

İnşaat: İskele + Eğitim + Denetim

Kimyasal: Madde + Havalandırma + KKD

Tüm faktörleri tespit et

Riskleri önceliklendir

Sürekli izle ve iyileştir

Eğitimsiz operatör, prosedür ihlali

Arızalı vana, bakım eksikliği

Yetersiz havalandırma, dar alan

Zayıf denetim, eksik prosedür

📌 Çoklu Neden Teorisi: Kazalar birden fazla faktörün etkileşimiyle oluşur. Tek bir nedene odaklanmak yeterli değildir. 🔀 Anahtar: Tüm faktörleri tanımla → Önceliklendir → Çok yönlü önlem al

Katman 1 Yönetim Sistemi Politikalar, prosedürler, liderlik 🟡 Delik (Zafiyet) Katman 2 Risk Yönetimi Risk değerlendirme, önleme planları 🟡 Delik (Zafiyet) Katman 3 Mühendislik & Tasarım Güvenlik sistemleri, fiziksel bariyerler 🔵 Delik (Zafiyet) Katman 4 Operasyon & Uygulama Çalışan davranışları, eğitim, prosedür 🟢 Delik (Zafiyet) Katman 5 Acil Müdahale Kurtarma, tahliye, ilk yardım 🔴 Delik (Zafiyet)

🧀 Modelin Mantığı: Her savunma katmanı (peynir dilimi) bir güvenlik bariyeridir. Her katmanda delikler (zafiyetler) bulunur. Tek başına bir delik kazaya neden olmaz. Ancak birden fazla katmandaki delikler aynı hizaya geldiğinde kaza gerçekleşir.

Eğitim, bakım, denetim, prosedür iyileştirme

Ek güvenlik sistemleri, yedek bariyerler

Olay sonrası analiz, delikleri tespit et

📌 Kaynak: Reason (1990) – İsviçre Peyniri Modeli 🧀 Anahtar: Tek bir delik kazaya neden olmaz, deliklerin hizalanması önlenmeli.

Her savunma katmanı (peynir dilimi) güvenlik bariyeridir. Ancak her katmanda delikler (zafiyetler) bulunur. Tek başına bir delik kazaya neden olmaz. Ancak birden fazla katmandaki delikler aynı hizaya geldiğinde, kaza gerçekleşir (ışık deliklerden geçer).

Eğitim, bakım, denetim, prosedür iyileştirme

Ek güvenlik sistemleri, yedek bariyerler

Olay sonrası analiz, delikleri tespit et

📌 İsviçre Peyniri Modeli (Reason, 1990): Kaza, birden fazla güvenlik katmanındaki zafiyetlerin aynı anda oluşmasıyla meydana gelir. 🧀 Anahtar: Tek bir delik kazaya neden olmaz, deliklerin hizalanması önlenmeli.

Dikkatsizlik, yorgunluk, eğitim eksikliği, motivasyon azlığı, yanlış karar verme.

Bakım eksikliği, tasarım hatası, aşınma, koruyucu donanımın çalışmaması.

Aydınlatma, gürültü, sıcaklık, zemin, havalandırma, kimyasal maruziyet.

Zayıf denetim, yetersiz eğitim, eksik prosedürler, iletişim kopukluğu.

Plansız müdahale, yetersiz ekipman, tatbikat eksikliği, koordinasyon yetersizliği.

Emniyet kemeri takmama

Riskleri ve zafiyetleri erken tespit et

Hızlı ve etkili kontrol önlemleri al

Sürekli takip ve performans değerlendirmesi

Sürekli geri bildirim ve sistem iyileştirme

📌 Kayıp Kontrol Teorisi (Bird & Germain): Kayıplar 5 ana faktörden kaynaklanır: İnsan, Makine, Çevre, Yönetim, Acil Müdahale. Her faktör kontrol edilerek kayıplar önlenir. 📊 Anahtar: Kayıp zincirini kır – Her bir halkayı kontrol et!

🏗️ Güvensiz Ortam 🔴 10+ Örnek • Uygun olmayan koruyucular – Yetersiz koruma • Koruyucunun bulunmaması – Hiç koruyucu yok • Kusurlu alet/teçhizat – Arızalı, kırık • Uygunsuz emniyet donanımı – Standart dışı • Emniyetsiz makine tasarımı – Riskli yapı • Makine koruyucularının sökülü olması – Koruyucu yok • Yetersiz/bakımsız bina, makine – Eski, bakımsız • Yetersiz aydınlatma – Karanlık, loş • Fazla aydınlatma – Kamaşma, parlama • Yetersiz KKD – Eksik veya uygun değil • Kaygan zemin – Yağ, su, toz • Yangın çıkışlarının tıkalı olması – Kaçış engeli • Kabloların dağınık olması – Takılma riski • Tehlikeli kimyasal depolama – Uygun değil • Yetersiz havalandırma – Zehirli gaz birikimi • Yüksekte halat/yok – Düşme riski • Merdivenlerde kayma önleyici yok 🔴 Fiziksel çevre, ekipman, düzen – Tamamen teknik ve çevresel faktörler 🧍‍♂️ Güvensiz Davranış 🟡 10+ Örnek • Emniyetsiz çalışma – Kurallara uymama • Gereksiz hızlı çalışma – Acelecilik • Aletleri tehlikeli kullanmak – Yanlış amaçla • Emniyetsiz duruş/pozisyon – Yanlış vücut pozisyonu • Tehlikeli yerlerde çalışma – Riskli alan seçimi • Kişisel koruyucu kullanmama – KKD ihmal • Makineyi ruhsatsız kullanma – Yetkisiz operatör • Güvenlik talimatlarına uymama – Prosedür ihlali • Dalgınlık, şaşırma – Dikkat dağınıklığı • Kızgınlık, öfke – Duygusal karar • Şakalaşma, atışma – Dikkat dağıtma • Alkol/uyuşturucu etkisinde çalışma – Bilinç bozukluğu • Yorgun, hasta çalışma – Fiziksel zafiyet • Ekipmanı yanlış amaçla kullanma – Aleti kötüye kullanma • Bakımda kilitleme-etiketleme yapmama – Enerji kontrolü • İş arkadaşını tehlikeye atacak şaka – Tehlikeli şakalar 🟡 Kişisel seçimler, alışkanlıklar, tutumlar – Tamamen insan davranışına bağlı

Kazaların %80-90'ı güvensiz davranıştan, %10-20'si güvensiz ortamdan kaynaklanır.

Güvensiz ortam: Mühendislik çözümleri, bakım, koruyucular Güvensiz davranış: Eğitim, denetim, davranış değiştirme

Kaza önlemede her iki faktör birlikte ele alınmalıdır. Tek başına birini düzeltmek yeterli değildir.

📌 İş kazası nedenleri: Fiziksel çevre (güvensiz ortam) ve insan davranışı (güvensiz davranış) olarak iki ana grupta toplanır. Önleme her ikisini de kapsamalıdır.

Politika ve Prosedür Eksiklikleri

Tehlikeler önceden belirlenmemiştir.

📌 Yüksekte çalışma riskleri analiz edilmemiştir.

Çalışan işi güvenli yapmayı bilmez.

📌 Forklift eğitimi almayan personelin forklift kullanması

Yazılı prosedür yoktur.

📌 Kimyasal dökülmesinde ne yapılacağı bilinmiyor.

Kurallar uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmez.

📌 KKD takmayan çalışanlara müdahale edilmemesi

Olay anında panik yaşanır.

📌 Yangın tatbikatı yapılmaması

Makineler zamanında kontrol edilmez.

📌 Vinç halatlarının yıllarca değiştirilmemesi

İş Yeri Düzeni ve Planlama

Yeterli sayıda çalışan bulunmaması.

📌 Tek kişinin iki makineyi aynı anda kullanması

Çalışanların kapasitesinin üzerinde iş verilmesi.

📌 Sürekli fazla mesai

Uygun olmayan vardiya düzenlemeleri.

📌 16 saat kesintisiz çalışma

Kimin ne yapacağı net değil.

📌 Herkes aynı işi yapmaya çalışıyor

Birimler arası bilgi akışı yok.

📌 Bakım ekibi ile üretim ekibi haberleşmiyor

Personel Yönetimi ve Eğitim

Çalışanların sağlık durumu kontrol edilmez.

📌 Rahatsız kişi yüksekte çalıştırılıyor

Yeterliliği olmayan kişilere iş verilmesi.

📌 Elektrik işini elektrikçi olmayan kişi yapıyor

Yeni çalışan işyeri kurallarını bilmez.

📌 Yeni çalışan makineyi yanlış kullanıyor

Çalışan işine karşı ilgisiz ve isteksiz.

📌 İş güvenliği kurallarına uyulmuyor

Çalışanın Yaptığı Yanlış Hareketler

İşyerindeki Fiziksel Tehlikeler

🚶 Güvensiz Davranış %88 + 🏗️ Güvensiz Durum %12 = ⚡ İş Kazası %100 📌 Kazaların %88'i güvensiz davranışlardan, %12'si güvensiz durumlardan kaynaklanır.

Açıklama: Dikkat azalır

📌 14 saat çalışan operatörün hata yapması

Açıklama: Konsantrasyon bozulur

📌 Üretim baskısı altında çalışan personel

Açıklama: Refleksler yavaşlar

📌 Gece vardiyasından çıkan çalışanın tekrar işe gelmesi

Açıklama: Hata yapma ihtimali artar

📌 Telefonla konuşurken makine kullanılması

Açıklama: Yanlış anlaşılmalar oluşur

📌 Vinç operatörüne yanlış işaret verilmesi

Açıklama: Kurallara uyulmaması

📌 İş güvenliğini önemsememek

Açıklama: Performans düşer

📌 Yazın açık alanda çalışma

Açıklama: El becerisi azalır

📌 Soğuk hava deposunda çalışma

Açıklama: Uyarılar duyulmaz

📌 Geri manevra alarmının fark edilmemesi

😴 Yorgunluk 😰 Stres 🌙 Uykusuzluk 🌀 Dikkat Dağınıklığı 💬 İletişim ☀️ Sıcak ❄️ Soğuk 🔊 Gürültü 📌 9 Dolaylı Neden – Kazayı doğrudan başlatmaz ancak oluşmasını kolaylaştırır

📌 Tehlikeli Durum vs Tehlikeli Davranış Ayrımı: Tehlikeli Davranış (Unsafe Act) → Çalışanın bilinçli/ bilinçsiz güvenlik kurallarına aykırı hareketi (KKD takmamak, koruyucuyu sökmek). Tehlikeli Durum (Unsafe Condition) → Fiziksel çevre, ekipman veya ortam kaynaklı riskler (arızalı makine, yetersiz aydınlatma, kaygan zemin).

Çatıda emniyetsiz çalışma

Koruyucusuz makinede el sıkışması

🔵 Temel Neden (Kök) → 🔴 Doğrudan Neden (Tetikleyici) → 🟡 Dolaylı Neden (Kolaylaştırıcı) → ⚡ Kaza (Sonuç) 📌 Zincirleme Etki: Temel Neden → Doğrudan Neden → Dolaylı Neden → İŞ KAZASI

🔧 8. Kattan Düşen İngiliz Anahtarı 2 kg anahtar, ustanın 20 cm önüne düştü ❌ İlk İzlenim: İş Kazası ✅ Gerçek: Ramak Kala ⚡ RAMAK KALA 🏗️ Forkliftin Son Anda Durması Yaya aniden yola çıktı, 5 cm kala durdu ✅ Hiç kimse yaralanmadı ⚡ RAMAK KALA 🏗️ Vinçten Kopan Yük 20 ton çelik kiriş, birkaç metre yanına düştü ❌ Büyük İş Kazası ✅ Ramak Kala ⚡ RAMAK KALA 🏗️ İskele Çökmesi Mola için aşağı indikten 30 sn sonra çöktü ❌ İskele Çöktü ✅ Kimse Yaralanmadı ⚡ RAMAK KALA 🧪 Kimyasal Sıçrama Hortum patladı, yüz siperi teması engelledi ❌ Kimyasal Sıçradı ✅ Temas Olmadı ⚡ RAMAK KALA

🏗️ Tavan Vinci Yük salınım yaptı, çalışanın arkasından geçti ✅ Hiç temas olmadı ⚡ RAMAK KALA 🧗 Yüksekte Çalışma Ayağı boşluğa geldi, kemer düşmesini engelledi ✅ Havada asılı kaldı, yaralanma yok ⚡ RAMAK KALA ⚠️ Düşme sonrası yaralanma olsaydı → İş kazası 💥 Kompleks Ramak Kala Yağlı zemin + Forklift + Yaya + Vinç + Yorgunluk • Forklift 10 cm kala durdu • Vinç yükü yanına düştü, temas yok ✅ Hiç kimse yaralanmadı ⚡ RAMAK KALA 📌 Birden fazla ramak kala aynı anda 📌 Ramak Kala Nedir? Zarar oluşmamış ancak potansiyel olarak zarara uğratma ihtimali olan olaylardır. ⚠️ Ramak kalalar erken uyarı sinyalleridir. Önlenmezse iş kazasına dönüşür. ❌ Yaralanma yok ❌ Hasar yok ✅ Potansiyel var

🔧 İngiliz Anahtarı 🏗️ Forklift 🏗️ Vinç 🏗️ İskele 🧪 Kimyasal 🧗 Yüksekte 💥 Kompleks 📌 9 Ramak Kala Örneği – Hiçbirinde yaralanma veya hasar oluşmadı. Ancak her biri erken uyarı sinyalidir.

İş kazalarının önlenmesi, çalışanların işyerinde maruz kalabileceği tehlikelerin önceden belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve kazaya yol açabilecek koşulların ortadan kaldırılması veya kabul edilebilir düzeye indirilmesi amacıyla alınan teknik, organizasyonel ve davranışsal önlemlerin bütünüdür.

Buraj makinesi tehlikesi için sadece "Çalışanlara dikkat etmeleri söylensin" demek yeterli değildir.

Makinenin hareket alanı belirlenir.

Çalışanların makineye yaklaşabileceği noktalar belirlenir.

Çalışma emniyet planı hazırlanır.

Gözcü/refakatçi görevlendirilir.

Makine operatörü ile saha personeli arasında haberleşme sağlanır.

Makine hareketinden önce uyarı yapılır.

Çalışanların güvenli bölgeye geçmesi sağlanır.

Çalışma sırasında saha sürekli kontrol edilir.

Not: KKD, çoğu durumda ilk tercih değil, son savunma katmanlarından biridir.

Platformun güvenli hale getirilmesi

Güvenli erişim yolları

İskele kontrolü / Yaşam hattı

Uygun ankraj ve eğitim

Enerjinin kesilmesi ve kontrol

Çalışma izni ve emniyet planı

Gözcü/refakatçi ve telsiz iletişimi

Makine hareket alanının belirlenmesi

Hareket öncesi uyarı ve onay

Kaçış yolları ve acil durum

Yaya ve forklift yollarının ayrılması

Hız sınırı ve ayna kullanımı

Geri vites ikazı ve uyarı lambaları

Operatör yetkilendirme ve kontroller

Kaldırma planı ve uygun kapasite

Sapan kontrolü ve doğru bağlama

Yük altında insan bulundurulmaması

Rüzgar değerlendirmesi

Yanıcı maddelerin uygun depolanması

Sıcak çalışma izin sistemi

Kaynak bölgesi kontrolü

Yangın söndürücü ve algılama sistemleri

Acil çıkış ve tatbikatlar

Acil durdurma butonu ve sensörler

Bakım öncesi enerji kesme

Güvenli depolama ve etiketleme

SDS/Güvenlik Bilgi Formu

Kimyasala uygun KKD (eldiven, gözlük)

Göz duşu ve dökülme kiti

Uygun merdiven seçimi

Sağlam zemine kurulum ve kayma önleme

Üç nokta teması kuralı

Üst basamakların uygunsuz kullanılmaması

Yaya ve araç yollarının ayrılması

Hız sınırları ve trafik işaretleri

Bariyerler ve aydınlatma

Geri manevra önlemleri (gözcü)

Araçların periyodik bakımı

"İnsana güvenmek yerine sistemi güvenli hale getir." ❌ "Çalışan dikkatli olsun." tek başına yeterli değildir. ✅ Tehlikeli bölgeyi fiziksel olarak ayır (Forklift yolu ile yaya yolunu bariyerle ayırmak gibi).

1 Risk değerlendirmesi

3 İş güvenliği eğitimleri

4 İşbaşı konuşmaları / Toolbox

5 Çalışma izin sistemi

8 Makine ve ekipman kontrolleri

9 Periyodik kontroller

10 Bakım faaliyetleri

11 Ramak kala bildirimleri

12 Acil durum planları

14 İşaretleme ve güvenlik levhaları

15 Mühendislik kontrolleri

16 Organizasyonel önlemler

17 Kişisel koruyucu donanım (KKD)

19 Düzeltici ve önleyici faaliyetler

20 İş sağlığı ve güvenliği kurulları

22 İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı

24 Psikososyal risk yönetimi

25 Güvenlik kültürü oluşturma

26 Liderlik ve taahhüt

27 İletişim ve bilgilendirme

29 Tedarikçi yönetimi

30 Acil durum tatbikatları

31 Sürekli iyileştirme döngüsü

Görünür, Bilinen, Hesaplanabilen – Sigortalanmış Maliyet

▸ 🏥 Tedavi masrafları – Hastane, doktor, ilaç giderleri

▸ ⚖️ Tazminatlar – Maddi ve manevi tazminat ödemeleri

▸ 📅 İş günü kaybı – Çalışanın çalışamadığı süre

▸ 🛠️ Zarar gören ekipman/makine maliyeti – Onarım veya yenileme bedeli

Doğrudan hesaplanabilen, sigorta kapsamındaki maliyetlerdir. Kolayca tespit edilir ve kayıt altına alınır.

Bilinemeyen, Görünmez – Sigortalanmamış Maliyet

▸ 📉 Üretim kaybı maliyeti – Kaza nedeniyle duran üretim

▸ 📦 Sipariş kaybı maliyetleri – Müşteri kaybı, geciken teslimat

▸ 📋 Bürokratik işlemlerin maliyeti – Raporlama, soruşturma, evrak işleri

▸ 🧑‍🤝‍🧑 Diğer çalışanların ücret maliyeti – Kaza nedeniyle çalışamayan diğer işçilerin ücretleri

▸ 🔄 İş gücü değiştirme maliyeti – Yeni personel bulma, eğitme maliyetleri

Hesaplanması zor, sigorta kapsamı dışındaki maliyetlerdir. Genellikle direkt maliyetlerden 4-10 kat daha fazladır.

🔴 Görünen Kısım (Direkt Maliyet): Tedavi, tazminat, iş günü kaybı, ekipman hasarı

🟡 Görünmeyen Kısım (İndirekt Maliyet): Üretim kaybı, sipariş kaybı, bürokrasi, iş gücü değiştirme

Oran Temel olarak neyi ifade eder? Anahtar kelime Formül Örnek Kaza Sıklık Oranı Kazaların meydana gelme sıklığını gösterir. Kaza sayısı KSO = İş kazası sayısı × 1.000.000 / Toplam çalışma saati 20 kaza, 500.000 saat → 20 × 1.000.000 / 500.000 = 40 Kaza Ağırlık Oranı Kaybolan iş gücü ile çalışılan saatler arasındaki ilişkiyi gösterir. Kayıp iş günü KAO = Kayıp iş günü × 1.000 / Toplam çalışma saati 200 kayıp gün, 500.000 saat → 200 × 1.000 / 500.000 = 0,4 Kaza Olabilirlik Oranı Kazaların çalışanlara göre görülme durumunu gösterir. Çalışan KOO = İş kazası sayısı × 100 / Çalışan sayısı 20 kaza, 1.000 çalışan → 20 × 100 / 1.000 = %2 İnsidans Hızı Belirli dönemde ortaya çıkan yeni vakaları gösterir. Yeni vaka İnsidans = Yeni vaka sayısı / Risk altındaki nüfus × 100 veya 1.000 50 yeni vaka, 5.000 çalışan → 50 / 5.000 × 1.000 = 10‰ Prevalans Hızı Belirli bir zamanda mevcut olan toplam vakaları gösterir. Toplam vaka Prevalans = Mevcut toplam vaka / Toplam nüfus × 100 100 mevcut vaka, 5.000 çalışan → 100 / 5.000 × 100 = %2 Mortalite Hızı Belirli nüfusta meydana gelen ölümlerin oranını gösterir. Ölüm Mortalite = Ölüm sayısı / Nüfus × 100.000 5 ölüm, 100.000 çalışan → 5 / 100.000 × 100.000 = 5

Kaza sayısı, kayıp gün ve çalışma saatleri gibi veriler genellikle kayıt altındadır.

Kaza sıklık ve ağırlık oranları rakamsal olarak ifade edilebilir.

Farklı dönemler, işyerleri veya bölümler karşılaştırılabilir.

Kazaların zaman içinde artıp azaldığı görülebilir.

Kaza oranlarının yükselmesi, güvenlik önlemlerinin gözden geçirilmesi gerektiğine işaret edebilir.

Yönetim ve çalışanlara güvenlik performansı hakkında basit göstergeler sunar.

Kaza olmadan önceki tehlikeleri ve riskleri yeterince göstermez.

Risk değerlendirmesi, eğitim, saha denetimi, ramak kala bildirimleri gibi faaliyetleri ölçmez.

Kaza sayısı düşük olabilir ancak çok sayıda ciddi tehlike mevcut olabilir.

Büyük bir kaza, uzun süre boyunca oranları ciddi şekilde değiştirebilir.

Kazalar ve ramak kalalar yeterince raporlanmıyorsa performans olduğundan iyi görünebilir.

"Kaza olmadı" demek, güvenlik sisteminin iyi çalıştığını tek başına göstermez.

Genellikle olay meydana geldikten sonra ölçüm yapılır.

Sadece düşük kaza sayısına odaklanılması, kazaların veya ramak kalaların gizlenmesine yol açabilir.

ÇALIŞANLARIN SAĞLIK GÖZETİMİNE YÖNELİK TIBBİ TETKİKLERİN USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

(1) Bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen İSGB, OSGB veÇASMER’ler hakkında, tespit edilen her bir uygunsuzluk ayrı ayrı aykırılık olarak değerlendirilir. Her bir aykırılık için 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun

Tanımlar Sağlık · Sağlık Gözetimi · Meslek Hastalıkları.

Kapsam: İşe giriş muayenesi İş değişikliğinde muayene İş kazası/meslek hastalığı sonrası Periyodik muayeneler.

Özellikleri: Meslek ile özel veya güçlü bir ilişkisi bulunur Genellikle tek bir etmenden kaynaklanır Bu özelliği ile tespit edilir.

İşle İlgili Hastalıklar Diğer risk faktörlerinin yanı sıra çalışma ortamındaki faktörler, karmaşık bir etiyoloji ile gelişir.

Çalışan Nüfusu Etkileyen Hastalıklar İşle doğrudan nedensellik yok, ancak mesleki tehlikeler nedeniyle ağırlaşabilir. Örnek: Diyabet, Hipertansiyon.

Meslek Hastalığı İşle İlgili Hastalık Kriterler, Örnekler ve Karşılaştırma.

Karşılaştırma: Meslek Hastalığı (Doğrudan ilişki, SGK kabulü) vs İşle İlgili Hastalık (Dolaylı ilişki, genel hastalık kapsamı).

Meslek Hastalığı / İşle İlgili Hastalık 3 Soru – Cevaplar ve Açıklamalar.

Uzun süre yoğun iş stresi yaşayan çalışanda depresyon belirtilerinin artması.

Kurşun akü üretiminde çalışan işçide kurşun zehirlenmesi.

Silika tozuna maruz kalan işçide silikozis.

Gürültülü ortamda çalışan işçide işitme kaybı.

Hastanede çalışan hemşirede Hepatit B enfeksiyonu.

Ağır kaldırma nedeniyle mevcut bel fıtığının şiddetlenmesi.

Kurşunla çalışan işçide kurşun zehirlenmesi.

Hastalık yalnızca mesleki maruziyet sonucu ortaya çıkar.

SGK tarafından her durumda meslek hastalığı olarak kabul edilir.

İş, hastalığın tek ve doğrudan nedenidir.

İş ortamı hastalığın oluşmasına veya kötüleşmesine katkıda bulunabilir.

İşten ayrıldıktan sonra hastalık tamamen ortadan kalkar.

3 Soruda Meslek Hastalığı ve İşle İlgili Hastalık ayrımı.

⏱️ 📅 ⚠️ Maruziyet & Yükümlülük Süresi ➡️ Tanımlar ve Örnek Süreler ⏳ ⏱️.

▶️ Maruziyet Süresi Tanım: Zararlı etkenin başlamasıyla hastalık belirtilerinin ortaya çıkması için gereken en az süre. ⏳ Başlangıç → Belirti.

⏱️ Yükümlülük Süresi Tanım: Zararlı mesleksel etkinin sona ermesi ile hastalığın ortaya çıkması arasında geçebilecek, kabul edilebilir en uzun süre. ⏳ Sona Erme → Ortaya Çıkma.

Fark: Maruziyet = Başlangıç → Belirti | Yükümlülük = Sona Erme → Ortaya Çıkma.

Pnömokonyoz (En az 3 yıl çalışma) 3 yıl.

ℹ️ Özet: Maruziyet Süresi (Başlangıç → Belirti) ve Yükümlülük Süresi (Sona Erme → Ortaya Çıkma).

⏱️ Yükümlülük Süresini Uzatabilir Yüksek Sağlık Kurulu yetkilidir.

⏳ Maruziyet Süresini Kısaltabilir Yüksek Sağlık Kurulu yetkilidir.

Yetkili Kurul Yüksek Sağlık Kurulu.

Yüksek Sağlık Kurulu, listede olmayan hastalıkları meslek hastalığı sayabilir, yükümlülük süresini uzatabilir ve maruziyet süresini kısaltabilir.

Meslek Hastalığı Tanısı Konulması İçin Gerekenler ➡️ Zorunlu Şartlar ve Yetkili Kurullar ✅ ⚖️.

Zorunlu Nedensellik Bağı Hastalıkla çalışmanın veya çalışma ortamının arasında zorunlu nedensellik bağı olması.

Hastalığın Özellikleri Meslek hastalığı listesinde yer alması Maruziyet değerinin üstünde maruziyet olması Hastalığın yükümlülük süresi içinde çıkması Yetkili hastanede hekim raporu ile belirlenmesi.

Kurum Sağlık Kurulu Onayı Kurum Sağlık Kurulu tarafından onaylanması.

Deneysel Oluşturma Aynı şartlar altında deneysel olarak meydana getirilebilen hastalıklar olması.

İstisnalar Yüksek Sağlık Kurulu Yetkisi SGK YSK.

Yüksek Sağlık Kurulu (YSK) SGK YSK listede olmayan bir hastalığı inceleyip meslek hastalığı kabul edebilir.

Maruziyet Değerleri Maruziyet değerleri vakaya göre değiştirebilir.

YSK Yetkileri Listede olmayan hastalıkları meslek hastalığı sayabilir Yükümlülük süresini uzatabilir Maruziyet süresini kısaltabilir Maruziyet değerlerini vakaya göre değiştirebilir.

ℹ️ Özet: Meslek Hastalığı Tanısı için; sigortalı olma, hastalığın mesleki faaliyet sonucu meydana gelmesi, uzun süreli maruziyet (tozlu işlerde 3-10 yıl, gürültülü işlerde 2 yıl), hastalığın listede yer alması ve yükümlülük süresi içinde ortaya çıkması gerekir. Listede olmasa bile iş ile ilişkisi kanıtlanırsa Yüksek Sağlık Kurulu kararı ile meslek hastalığı sayılabilir.

Hastalıklar aniden değil, uzun süreli maruziyet sonucu ortaya çıkar.

Ancak bu hastalıklar genellikle süreklidir.

Örnek: İşitme kaybı, görme noksanlığı kalıcıdır.

Pnömokonyoz ve Meslek Hastalığı Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği 📋 🏛️.

⏳ Genel Şart Havasında pnömokonyoz yapacak yoğunluk ve nitelikte toz bulunan yeraltı veya yerüstü işyerlerinde toplam olarak en az 3 yıl çalışmış olması şarttır.

İstisna – YSK Kararı Yüksek yoğunlukta ve pnömokonyoz yapacak nitelikte toz bulunan işyerlerinde meydana gelmiş, klinik veya radyolojik bulgular ve laboratuvar muayeneleriyle süratli seyrettiği ve ağırlığı saptanmış olgularda Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararı ile 3 yıllık süre indirilebilir.

3 Yıl Çalışma Şartı – YSK ile İndirim Mümkün.

Pnömokonyoz Değerlendirmesi İLO standartları dikkate alınarak yapılır.

İLO Standartları Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından belirlenen radyolojik değerlendirme kriterleri ve sınıflandırma sistemleri esas alınır. 📌 ILO Pnömokonyoz Radyolojik Sınıflandırması.

Değerlendirmeler İLO standartları doğrultusunda yapılır. YSK süre indirimi yetkisine sahiptir.

ℹ️ Özet: Pnömokonyoz için en az 3 yıl çalışma şarttır. YSK, süratli seyreden ağır olgularda süreyi indirebilir. Değerlendirmeler İLO standartlarına göre yapılır.

Sağlık Hizmeti Sunucuları 5510 Sayılı Kanun MADDE 5 – Yetkili Kurum ve Hastaneler 🏥 ⚕️.

Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri.

Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı asker hastaneleri.

ç. Sağlık Bakanlığı Tam Teşekküllü Hastaneleri ⚠️ (a), (b) ve (c) bentlerindeki hastanelerin bulunmaması durumunda.

, (b) ve (c) bentlerindeki hastanelerin bulunmaması durumunda.

Bünyesinde İş ve Meslek Hastalıkları uzmanı bulunduran ve Sağlık Kurulu yetkisi olan şehir hastaneleri meslek hastalığı tanısı koyabilir.

Yetkili Hastaneler Sağlık Bakanlığı Meslek Hastalıkları Hastaneleri Eğitim ve Araştırma Hastaneleri Devlet Üniversitesi Hastaneleri 🌍

(3) Uluslararası Raporlar Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde çalışan müşterek sigortalıların maluliyet değerlendirmelerinde; Akit ülkenin sigorta kurumunun belirlediği sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporları esas alınır.

Yetkili Hastaneler Sağlık Bakanlığı Meslek Hastalıkları Hastaneleri Eğitim ve Araştırma Hastaneleri Devlet Üniversitesi Hastaneleri.

Uluslararası Raporlar Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde çalışan müşterek sigortalıların maluliyet değerlendirmelerinde; Akit ülkenin sigorta kurumunun belirlediği sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporları esas alınır.

Akit ülkenin sigorta kurumunun belirlediği sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporları esas alınır.

Meslek Hastalığı Raporu + Uluslararası Rapor.

ℹ️ 5510 Sayılı Kanun Madde 5: Yetkili sağlık kurulu raporu düzenleyen hastaneler ve meslek hastalığı raporu yetkilileri.

Meslek Hastalığı Sonucu Sigortalıya Sağlanan Haklar 5510 Sayılı Kanun – Kısa ve Uzun Vadeli Sigorta Kolları 📋 ⚖️.

Geçici iş göremezlik ödeneği Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük ödeme.

Sürekli iş göremezlik geliri Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması.

Ölüm geliri İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine gelir bağlanması.

Evlenme ödeneği Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği.

Hastalık/Analık geçici iş göremezlik ödeneği Hastalık veya analık hallerinde günlük geçici iş göremezlik ödeneği.

Emzirme ödeneği Analık sigortası kapsamında emzirme ödeneği.

Malullük aylığı Malullük sigortası kapsamında malullük aylığı.

Yaşlılık aylığı ve toptan ödeme Yaşlılık sigortası kapsamında yaşlılık aylığı ve toptan ödeme.

Ölüm aylığı Ölüm sigortası kapsamında ölüm aylığı.

Kız çocuklarına evlenme ödeneği Aylık almakta olan kız çocuklarına evlenme ödeneği.

ℹ️ 5510 Sayılı Kanun: Meslek hastalığı sonucu sigortalıya kısa vadeli (8 hak) ve uzun vadeli (6 hak) olmak üzere toplam 14 hak sağlanmaktadır.

İlk defa sigortalı olarak işe başlamadan önce var olan hastalık Başlangıçta maluliyeti gerektirecek durumda değilken çalışmaya başladıktan bir süre sonra sigortalıyı malul duruma düşürürse bu hastalığa bağlı olarak maluliyet kabul edilir. 💡 Örnek: İşe başlamadan önce hafif düzeyde olan bir hastalık, işin ağır koşulları nedeniyle ilerleyerek maluliyete neden olursa kabul edilir.

Örnek: İşe başlamadan önce hafif düzeyde olan bir hastalık, işin ağır koşulları nedeniyle ilerleyerek maluliyete neden olursa kabul edilir.

Başka birinin sürekli bakımına muhtaç maluliyet Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul ise sigortalılık süresi aranmaz, en az 1800 gün prim ödemesi yeterli olur. 💡 İstisna: Sürekli bakım gerektiren ağır maluliyet durumunda, sigortalılık süresi şartı aranmaz, sadece prim günü yeterlidir.

İstisna: Sürekli bakım gerektiren ağır maluliyet durumunda, sigortalılık süresi şartı aranmaz, sadece prim günü yeterlidir.

İşe başlamadan önce var olan hastalık çalışma sonrası maluliyete neden olursa kabul edilir. 2. Sürekli bakıma muhtaç maluliyette sigortalılık süresi aranmaz, 1800 gün prim yeterlidir.

Meslek Hastalıklarının Sınıflandırılması Çalışma Gücü Ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği Madde 18 🏷️ 📌.

Örnekler Kurşun zehirlenmesi Benzen zehirlenmesi Asit yanıkları Krom, nikel alerjileri.

Örnekler Kontakt dermatit Ekzema (egzama) Yağ foliküliti Kimyasal yanıklar.

Örnekler Silikozis (Silika tozu) Asbestozis (Asbest) Bisinoz (Pamuk tozu) Kömür tozu pnömokonyozu.

Örnekler Hepatit B (Sağlık çalışanları) Tüberküloz (Verem) Bruselloz (Hayvan teması) Şarbon (Antraks).

Örnekler Gürültüye bağlı işitme kaybı Titreşim sendromu (Raynaud) Radyasyon hastalığı Isı çarpması / donma.

ℹ️ Yönetmelik Madde 18: Meslek hastalıkları 5 ana grupta sınıflandırılmıştır: Kimyasal, Cilt, Solunum, Bulaşıcı ve Fizik Etkenler.

A Grubu – Kimyasal Maddelerle Olan Meslek Hastalıkları Akut ve Kronik Kimyasal Maruziyet Hastalıkları ⚠️ 📌.

Etkileri: Zehirlenme, alerji, tahriş, kanser, sinir sistemi bozuklukları, karaciğer ve böbrek hasarı.

14 Kimyasal Madde ve Oluşturduğu Hastalıklar.

ℹ️ A Grubu Özet: Kimyasal maddelere maruziyet sonucu ortaya çıkan akut/kronik hastalıklardır. 14 farklı kimyasal ve oluşturduğu hastalıklar tabloda gösterilmiştir.

B Grubu – Meslekî Cilt Hastalıkları Meslek Hastalıklarının Yaklaşık %30'u Cilt Hastalıklarıdır 📊 🔬.

Kanser Türleri: Skuamoz hücreli karsinoma Bazal hücreli karsinoma Belirli melanoma tipleri.

Yükümlülük Süreleri Deri Kanserleri: 5 yıl Kanserleşmeyen: 2 ay.

Alerjenler ve İrritanlar (Tahriş Ediciler) Karşılaştırması.

ℹ️ B Grubu Özet: Meslek hastalıklarının %30'u cilt hastalıklarıdır. Cilt hastalıklarının %90'ı kontakt dermatittir. Kontakt dermatitlerin %80'i irritan, %20'si alerjiktir.

C Grubu – Pnömokonyozlar ve Diğer Meslekî Solunum Sistemi Hastalıkları Toz, Duman, Gaz, Buhar ve Lif Maruziyeti Sonucu Oluşan Akciğer Hastalıkları 🫁 ⚠️.

Solunum Yoluyla Alınan Zararlı Etkenler.

Etkileri: Akciğerlerde fibrozis (sertleşme), hava yolu daralması, kronik bronşit, amfizem, astım, KOAH ve akciğer kanseri.

12 Farklı Maruziyet Etkeni ve Oluşturduğu Hastalıklar.

ℹ️ C Grubu Özet: Solunum yoluyla alınan zararlı toz, lif, gaz ve dumanlar sonucu oluşan akciğer hastalıklarıdır. 12 farklı maruziyet etkeni ve oluşturduğu hastalıklar tabloda gösterilmiştir.

D Grubu – Meslekî Bulaşıcı Hastalıklar Biyolojik Etkenlere Maruziyet Sonucu Oluşan Enfeksiyon Hastalıkları 🦠 ⚠️.

Etkileri: Akut veya kronik enfeksiyonlar, organ hasarı, iş gücü kaybı ve bazı durumlarda ölüm.

10 Biyolojik Etken ve Oluşturduğu Hastalıklar.

ℹ️ D Grubu Özet: Biyolojik etkenlere (bakteri, virüs, mantar, parazit) maruziyet sonucu oluşan enfeksiyon hastalıklarıdır. 10 farklı biyolojik etken ve oluşturduğu hastalıklar tabloda gösterilmiştir.

6 Kas-İskelet Sistemi Hastalıkları ✔ E-6/a Sürekli lokal baskı sonucu ✔ E-6/b Aşırı yüklenme sonucu ✔ E-6/c Maden ocağı ve benzeri işler ✔ E-6/d Fazla zorlama sonucu ✔ E-6/e Sürekli lokal baskı sonucu sinir felçleri ✔ E-6/f Kas krampları.

Mesleki Kanser Açısından Riskli Sektörler ✔ Plastik imalatı ✔ Kuru temizleme ✔ Boya sanayi ✔ Kimya tesisleri ✔ Çözücü kullanılan işyerleri ✔ Mobilya üretimi ✔ Kauçuk sanayi ✔ Petro-kimya tesisleri ✔ Metal kaplama.

Sinir Sistemi & Üreme Sistemi Hastalıkları Kimyasal, Fiziksel ve Ergonomik Risk Faktörleri ⚠️ 🔬.

Maruziyet Kaynakları Kurşun, cıva, mangan, arsenik (ağır metaller) Organik çözücüler (benzen, toluen, ksilen) Pestisitler (organofosfatlılar, karbamatlar) Karbon disülfür, n-hekzan.

Riskli Sektörler Polimer üretimi Toprak stabilizasyonu Jel kromatografı Kağıt üretimi Gıda ve su işleme Tarım sektörü Pestisit üretimi Boya sektörü Demir çelik sanayi Petrokimya Tekstil.

Nörotoksik Maddeler → Sinir Sistemi Hasarı.

Risk Faktörleri Zararlı Çözücüler ve Kimyasal Atıklar İyonize Olan ve Olmayan Işınım (Radyasyon) Tarımsal Böcek İlaçları (Pestisitler) Ağır İş Yükü ve Duruşsal Faktörler.

Oluşabilecek Sağlık Sorunları Doğurganlık azalması Kısırlık Düşük riski Hormonal bozukluklar Genetik hasar Gebelik komplikasyonları.

Kimyasal + Fiziksel + Ergonomik Riskler.

ℹ️ Özet: Mesleki Sinir Sistemi Hastalıkları (nörotoksik maddeler) ve Üreme Sistemi Hastalıkları (kimyasal, fiziksel, ergonomik riskler) karşılaştırması.

Sınav Notu ILO Meslek Hastalıkları Listesi meslek hastalıklarını; ① Maruziyet Etkenleri → ② Hedef Organ Sistemleri → ③ Mesleki Kanserler → ④ Diğer Hastalıklar olmak üzere 4 ana grupta sınıflandırmaktadır.

Meslek Hastalıkları Listesi – Ajanlara Göre Sınıflandırma Kimyasal · Fiziksel · Biyolojik Ajanlar 🧪 ⚡ 🦠.

ℹ️ Meslek Hastalıkları Listesi: Kimyasal (22), Fiziksel

(7) ve Biyolojik

(9) ajanlar olmak üzere toplam 38 madde.

Hedef Organ Sistemlerinden Kaynaklanan Meslek Hastalıkları Solunum · Cilt · Kas İskelet Sistemi 🫁 🩹 🦴.

ℹ️ Hedef Organ Sistemleri: Solunum (12), Cilt

(4) ve Kas İskelet Sistemi

(8) olmak üzere toplam 24 hastalık grubu.

Mesleki Kanserler Kanserojen Etkenlere Bağlı Meslek Hastalıkları 🧬 ⚠️ 🔬.

ℹ️ Mesleki Kanserler: Asbestos, Benzen, Krom VI, İyonize Radyasyon, Nikel, Arsenik, Berilyum, Kadmiyum, HBV/HCV gibi 21 kanserojen etken ve oluşturduğu kanserler.

Diğer Hastalıklar ILO Meslek Hastalıkları Sınıflandırması – Diğer Özel Hastalıklar 👁️ ⚕️.

Risk Faktörü: Yetersiz aydınlatma, uzun süreli çalışma.

Maden İşçilerinde Görülen Meslek Hastalığı.

Kapsam: Diğer gruplarda yer almayan, bilimsel olarak bağlantısı kanıtlanmış meslek hastalıkları.

Diğer Gruplara Girmeyen Meslek Hastalıkları.

ℹ️ 4. Diğer Hastalıklar: Madenci Nistagmusu (yetersiz aydınlatma) ve diğer gruplara girmeyen, bilimsel bağlantısı kanıtlanmış özel meslek hastalıkları.

Meslek Hastalıklarını Risk Etmenlerine Göre Sınıflandırılması 5 Ana Risk Grubu ⚡ 🧪 🦠 💨 🪑.

ℹ️ 5 Ana Risk Grubu: Fiziksel (7), Kimyasal (6), Biyolojik (6), Tozlar (7), Ergonomik

(8) olmak üzere toplam 34 risk etmeni.

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz.

Sağlık muayenesi yaptırılan çalışanın özel hayatı ve itibarının korunması açısından sağlık bilgileri gizli tutulur.

Kadın çalışanların gece postalarında çalıştırılabilmeleri için, işe başlamadan önce, gece postalarında çalıştırılmalarında sakınca olmadığına ilişkin sağlık raporu işyerinde görevli işyeri hekiminden alınır.

İşyeri hekimi gerekirse süreyi kısaltabilir.

Uygun işe yerleştirme muayenesi yapılır.

Kapsam Genel sağlık kontrolü (kan basıncı, solunum, görme, işitme) Meslek hastalıklarına yatkınlık taraması Kronik hastalık varlığının belirlenmesi İşe uygunluk raporu düzenlenmesi.

Kapsam Sağlık raporuna göre işe uygunluk kararı Engelli, gebe, kronik hastalığı olanlar için özel değerlendirme Ağır ve tehlikeli işlerde ek kontroller İş değişikliğinde yeniden değerlendirme.

Uygulama Alanları Hepatit B aşısı (sağlık çalışanları, temizlik personeli) Tetanoz aşısı (inşaat, tarım, atık işleri) Grip aşısı (mevsimsel, riskli gruplar) Kuduz aşısı (veterinerler, hayvan bakıcıları).

Konu Başlıkları Meslek hastalıkları ve belirtileri Kişisel koruyucu donanım kullanımı El hijyeni ve enfeksiyon kontrolü Ergonomik çalışma prensipleri Stres yönetimi ve ruh sağlığı.

Uygulamalar Düzenli temizlik ve dezenfeksiyon Atık yönetimi ve geri dönüşüm Havalandırma sistemlerinin bakımı İçme ve kullanma suyu hijyeni Tuvalet, yemekhane ve soyunma odalarının temizliği.

İş sağlığı ve güvenliğinin önemli parçası.

Uygulamalar Periyodik sağlık taramaları Kansere yönelik erken teşhis programları (meme, akciğer, cilt) İş yeri ortam ölçümleri (toz, gürültü, kimyasal maruziyet) Laboratuvar testleri (kan, idrar, solunum fonksiyon).

Ölçüm Türleri Toz ölçümü (silika, asbest, kömür) Gürültü ölçümü (dB) Kimyasal maruziyet (solventler, ağır metaller) Termal konfor (sıcaklık, nem, hava akımı) Radyasyon ölçümü (iyonize / non-iyonize).

Uygulamalar Uygun işe yerleştirme muayenesi İşyeri erişilebilirlik kontrolleri Özel koruyucu donanım temini Fiziksel rehabilitasyon ve destek hizmetleri.

Uygulamalar İşe girişte gebelik testi ve risk değerlendirmesi Periyodik muayeneler (gebelik süresince daha sık) Ağır, tehlikeli ve kimyasal işlerden uzaklaştırma Gece vardiyası çalışma yasağı (rapor ile) Doğum sonrası işe dönüş muayenesi.

Özel Hükümler 15-18 yaş arası çalışanların muayenesi 6 ayda bir Ağır ve tehlikeli işlerde çalışma yasağı Büyüme ve gelişimin takibi (boy, kilo, kas-iskelet) Psikososyal destek hizmetleri.

Uygulama Alanları Fiziksel engellerin azaltılması (yardımcı cihazlar, erişilebilirlik düzenlemeleri) Duyusal kayıpların telafisi (işitme cihazı, gözlük, işaret dili eğitimi) Mesleki yeterliliğin korunması için iş uyarlaması Psikolojik destek ve danışmanlık hizmetleri.

Uygulama Alanları Psikososyal destek ve danışmanlık Ağrı yönetimi programları Stres ve anksiyete ile başa çıkma eğitimleri Sosyal aktivite ve iletişim fırsatlarının artırılması Beslenme ve egzersiz danışmanlığı.

Tıbbi Rehabilitasyon Fizyoterapi ve egzersiz programları Mesleki terapi (günlük yaşam aktiviteleri eğitimi) Protez, ortez ve yardımcı cihaz temini Konuşma ve dil terapisi.

Mesleki Rehabilitasyon Yeniden işe uygunluk değerlendirmesi İşyerinde görev değişikliği veya uyarlama Mesleki beceri geliştirme ve yeniden eğitim Korunaklı iş yeri veya evde çalışma imkanları.

ℹ️ Özet: Üçüncül koruma, hastalığın oluşturduğu engelleri azaltma, yaşam kalitesini artırma ve tıbbi/mesleki rehabilitasyon hizmetlerini kapsar. Amaç, bireyin işe dönüşünü ve sosyal uyumunu desteklemektir.

5510 Sayılı Kanun Madde 13 Kanunun 13. Maddesinde belirtilen hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olay iş kazasıdır.

Çalışan öğle arasında merdivenden düşerek ayağını kırmıştır. 📌 İş yapıyor olması gerekmez. İşyerinde bulunduğu süre içinde meydana gelmiştir.

İş yapıyor olması gerekmez. İşyerinde bulunduğu süre içinde meydana gelmiştir.

Çalışan lavaboda düşerek başını çarpmıştır. 📌 İşyeri sınırları içerisinde gerçekleşmiştir.

Yemekhanede sıcak çorbanın üzerine dökülmesi sonucu yanmıştır. 📌 İşyerinde bulunduğu sırada meydana gelmiştir.

İşyerinde bulunduğu sırada meydana gelmiştir.

İşe başlamadan önce soyunma odasında dolap kapağı üzerine düşmüştür. 📌 İşe başlamamış olsa bile işyerindedir.

İşe başlamamış olsa bile işyerindedir.

Çalışan çay molasında sandalyeden düşerek kolunu kırmıştır. 📌 İşyerinde bulunması yeterlidir.

Bahçede yürürken çatıdan düşen bir cisim omzuna isabet etmiştir. 📌 İşyeri sınırları içinde meydana gelmiştir.

İşyeri sınırları içinde meydana gelmiştir.

Kural: İşyeri sınırları içinde olmak yeterlidir. İş yapma şartı aranmaz.

Kaynak ustasının gözüne çapak kaçmıştır. 📌 İşini yaparken meydana gelmiştir.

Forklift operatörü yük taşırken devrilmiştir. 📌 İşin yürütülmesi sırasında olmuştur.

Elektrik teknisyeni bakım sırasında elektrik akımına kapılmıştır. 📌 İşin gereği yapılan faaliyet sırasında oluşmuştur.

İşin gereği yapılan faaliyet sırasında oluşmuştur.

Vinç operatörü yük kaldırırken halat kopmuş ve yaralanmıştır. 📌 İşverenin yürüttüğü iş nedeniyle meydana gelmiştir.

İşverenin yürüttüğü iş nedeniyle meydana gelmiştir.

Kimyasal dolumu yapan çalışan asit sıçraması sonucu yanmıştır. 📌 İşin doğal riski gerçekleşmiştir.

Depoda yük kaldırırken bel fıtığı oluşmuştur. 📌 İş nedeniyle meydana gelmiştir.

Kural: İşin yürütülmesi sırasında meydana gelen her olay iş kazasıdır.

Muhasebeci bankaya evrak götürürken trafik kazası geçirmiştir. 📌 İşveren tarafından görevlendirilmiştir.

Teknik servis elemanı müşteri tesisinde merdivenden düşmüştür. 📌 Görev nedeniyle işyeri dışındadır.

Satış temsilcisi müşteri ziyaretinde köpek saldırısına uğramıştır. 📌 İş görevi kapsamında meydana gelmiştir.

İş görevi kapsamında meydana gelmiştir.

Elektrik teknikeri arıza için başka fabrikaya giderken yaralanmıştır. 📌 İşverenin verdiği görev nedeniyle oluşmuştur.

İşverenin verdiği görev nedeniyle oluşmuştur.

Kargo teslim eden çalışan yük indirirken ayağını ezmiştir. 📌 Görev esnasında meydana gelmiştir.

Resmî toplantıya katılan personel otelin merdivenlerinde düşmüştür. 📌 Görevlendirme süresi devam etmektedir.

Kural: Görevli olduğu süre iş kazası kapsamındadır.

Anne çalışan süt izninde kreşe giderken merdivenden düşmüştür. 📌 Kanunen verilen süt izni süresi içindedir.

Kanunen verilen süt izni süresi içindedir.

Emzirme odasında sandalye kırılmış ve çalışan yaralanmıştır. 📌 Süt izni kapsamında meydana gelmiştir.

Süt izni kapsamında meydana gelmiştir.

Bebeğini emzirmek için ayrılan sürede asansörde sıkışmıştır. 📌 İş mevzuatının tanıdığı süre içerisindedir.

İş mevzuatının tanıdığı süre içerisindedir.

Kreşe giderken servis aracından inerken ayağını burkmuştur. 📌 Süt izni devam etmektedir.

Emzirme odasında elektrik prizinden kaynaklı elektrik çarpması yaşamıştır. 📌 Kanuni izin süresindedir.

Kural: Süt izni süresince meydana gelen olaylar iş kazasıdır.

Personel servisi kaza yapmış, çalışan kolunu kırmıştır. 📌 İşverenin sağladığı araç kullanılmaktadır.

Servisten inerken ayağı kayarak düşmüştür. 📌 İşveren servisinin kullanımı sırasında olmuştur.

İşveren servisinin kullanımı sırasında olmuştur.

Servis aracına binerken kapıya eli sıkışmıştır. 📌 İşe gidiş kapsamında meydana gelmiştir.

İşe gidiş kapsamında meydana gelmiştir.

Servis minibüsü devrilmiş ve çalışan yaralanmıştır. 📌 İşveren tarafından sağlanan taşıttadır.

Servis beklerken servis aracının çarpması sonucu yaralanmıştır. 📌 İşveren servis hizmeti kapsamında değerlendirilir.

İşveren servis hizmeti kapsamında değerlendirilir.

Servis aracında ani fren nedeniyle başını koltuğa çarpmıştır. 📌 İşverenin sağladığı taşıtta meydana gelmiştir.

İşverenin sağladığı taşıtta meydana gelmiştir.

Kural: İşveren servisinde gidiş-geliş sırasındaki olaylar iş kazasıdır.

5510 Sayılı Kanun Madde 13 – İş kazası sayılma halleri 5 ana durum ve 29 örnek olay ile açıklanmıştır.

1 AY ŞARTI Rahatsızlığın bildirime engel olmadığı günden sonra, bir ayı geçmemek kaydıyla 3 iş günü içinde kendisi bildirir.

4/a Sigortalı (SGK) – Zamanında Bildirim Yapılmazsa Geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir. 💰 Bildirimin SGK’ya yapıldığı tarihe kadar ödenen tüm ücretler işverenden tahsil edilir. İdari para cezası uygulanır. ⚖️ Bildirim süresini yerine getirmeyen işverenlere idari para cezası kesilir. 📌 Sonuç: İşveren hem maddi (tahsilat) hem de idari (para cezası) yaptırımla karşılaşır.

4/a Sigortalı (SGK) – Zamanında Bildirim Yapılmazsa.

Bildirimin SGK’ya yapıldığı tarihe kadar ödenen tüm ücretler işverenden tahsil edilir.

Bildirim süresini yerine getirmeyen işverenlere idari para cezası kesilir.

Sonuç: İşveren hem maddi (tahsilat) hem de idari (para cezası) yaptırımla karşılaşır.

Zamanında bildirim yapılmazsa → Para cezası + Tahsilat 📌 Kayıt dışı iş kazası: Tespit için Denetmen veya Teftiş Başkanlığı devreye girer.

6331 SAYILI KANUN MADDE ⚖️ İşveren Yasağı Ölümlü iş kazasının meydana geldiği bir maden işyerinde, kazayla ilişkin kusuru yargı kararı ile tespit edilen işverenin kamu ihalelerine 2 yıl süreyle katılımı yasaklanır. 🔄 İşe Dönüş Süreci İş kazası geçiren personel, işe başladıktan sonra eğitim ve sağlık kontrolü yapılır. Kaynak: 6331 sayılı İSG Kanunu.

İşveren Yasağı Ölümlü iş kazasının meydana geldiği bir maden işyerinde, kazayla ilişkin kusuru yargı kararı ile tespit edilen işverenin kamu ihalelerine 2 yıl süreyle katılımı yasaklanır.

İşe Dönüş Süreci İş kazası geçiren personel, işe başladıktan sonra eğitim ve sağlık kontrolü yapılır.

Sigortalılara Verilecek Olan İstirahatlar Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği MADDE 39 📌 İSTİRAHAT.

Yetkilendirme İstirahat raporlarının Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilen hekimlerce düzenlenmesi şarttır.

‍⚕️ Tek Hekim – Ayaktan Tedavi Bir defada en çok 10 gün istirahat verilebilir. Kontrol muayenesi ile toplam 20 gün uzatılabilir.

Sağlık Kurulu 20 günü aşan raporlar sağlık kurulunca verilir. İlk süre 6 ayı geçemez. Malûllük önlenebilirse uzatılır.

İşyeri Hekimi Bakanlıkça yetki tanınan işyeri hekimi bir kerede en fazla 2 gün istirahat verebilir.

Yıllık Toplam Süre Tek hekim ayaktan tedavilerde toplam 40 günü geçemez. 40 günü aşan raporlar sağlık kurulunca verilir.

Tek Hekim → 10 gün / Kontrol ile → 20 gün / Kurul → 6 ay / İşyeri Hekimi → 2 gün / Yıllık → 40 gün.

Rapor İçeriği İstirahat raporlarında sigortalının çalışıp çalışamayacağı veya kontrol muayenesi yapılıp yapılmayacağı belirtilir.

Rapor Nüshaları 2 nüsha olarak düzenlenir. 1 nüsha sigortalıya, 1 nüsha Kuruma gönderilir.

Elektronik Bildirim Rapor elektronik ortamda Kuruma gönderilir. İşveren görüntüleyebilir. 3 iş günü içinde onaylanır.

Uluslararası Raporlar Sözleşme yok: Dış temsilcilik onanması yeterli. Sözleşme var: Bu Yönetmelik usulleri uygulanır. Kuruma verilmesi zorunludur.

TSK Personeli 211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu personeli için usul ve esaslar Millî Savunma Bakanlığı görüşü ile Kurumca belirlenir.

Yetkili hekim → 2 nüsha → Elektronik / 3 iş günü → Uluslararası onay → TSK özel usul.

Sözleşme Yok → Onay / Sözleşme Var → Kurum Onayı.

211 sayılı Kanun → MSB görüşü ile Kurumca belirlenir.

5510 Sayılı Kanun Madde 39 – İstirahat süreleri, yetkililer, rapor usul ve esasları tam metin olarak düzenlenmiştir.

Çalışma İş Gücü Kaybı: %10’dan az ise tedavisi süresince geçici iş göremezlik hali devam eder.

Ödeme Şartları: İş göremezliğin başladığı tarihten önceki 1 yıl içinde en az 90 gün prim bildirilmiş olması şartıyla, 3. günden itibaren ödenir. 🏥 Yatarak: Günlük kazancın ½’si 🚶 Ayaktan: Günlük kazancın ⅔’ü.

Malül sayılma oranı: En az %60 (Kurum sağlık kurulu tespiti).

Emzirme Ödeneği Şartları 🏢 a. Hizmet Akdi ile Çalışanlar Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması. 👤 b. Bağımsız Çalışanlar (4b) Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün prim yatırılmış ve GSK primi dahil tüm borçlar ödenmiş olması. ✅ Her iki statü için de 120 gün prim şartı.

Her iki statü için de 120 gün prim şartı.

5510 Sayılı Kanun – İş kazası, meslek hastalığı ve analık sigortası hakları 💰 Geçici iş göremezlik: 3. günden itibaren, yatarak ½, ayaktan ⅔ ⚖️ Malüllük: En az %60 iş gücü kaybı.

Domino Teorisi (Heinrich): Zincirleme kaza oluşumu 🧩 Mantık: Bir halka kaldırılırsa kaza önlenir (örneğin güvensiz davranış ortadan kaldırılırsa).

Domino Teorisi (Heinrich) – 5 Faktör: 1. Sosyal çevre / kalıtım → 2. Kişisel hatalar / kusurlar → 3. Güvensiz hareketler / şartlar → 4. Kaza olayı → 5. Yaralanma Zincirdeki herhangi bir halka kırılırsa kaza önlenir.

Örnek: Yorgunluk, stres, ağır iş yükü.

Örnek: Yanlış karar, algılama yanlışlığı, refleks hatası.

Örnek: Eğitimsizlik, yanlış alet kullanımı, prosedür ihlali.

İnsan Faktörü Teorisi: Kaza oluşumunda insan hatasının rolünü vurgular 🧠 Temel prensip: Hatalar sistematik olarak incelenip önlenebilir.

Kaza/Olay Teorisi: Her kaza bir olay zincirinin sonucudur. Zincirin herhangi bir halkası kırılırsa kaza önlenir.

Epidemiyolojik Teori 📌 Üç Faktör Modeli.

Örnekler Fiziksel yorgunluk, uykusuzluk Stres, motivasyon eksikliği Yaş, cinsiyet, deneyim Kişisel koruyucu donanım kullanmama.

Örnekler Döner makineler, kesici aletler Kimyasal maddeler, toz, gaz Gürültü, titreşim, radyasyon Yüksekte çalışma, dar alan.

Örnekler Kötü aydınlatma, havalandırma Kaygan zemin, dar alan İş organizasyonu, vardiya sistemi Güvenlik kültürü eksikliği.

Etken Hastalığa neden olan biyolojik, kimyasal veya fiziksel faktör.

Konak Hastalığa yakalanan veya taşıyıcı olan insan/hayvan.

Çevre Etken ve konağın etkileştiği fiziksel, biyolojik, sosyal koşullar.

İnkübasyon Dönemi Etkenin vücuda girmesi ile ilk belirtilerin ortaya çıkması arasındaki süre.

Prodromal Dönem Spesifik olmayan belirtilerin görüldüğü erken dönem.

Klinik Dönem Hastalığa özgü belirti ve bulguların görüldüğü dönem.

İyileşme / Sonuç Tam iyileşme, komplikasyon veya ölüm.

Primer Koruma Hastalık oluşmadan önce alınan önlemler (aşılama, sağlık eğitimi).

Sekonder Koruma Erken tanı ve tedavi ile hastalığın ilerlemesini durdurma (tarama programları).

Tersiyer Koruma Hastalık oluştuktan sonra sakatlık ve komplikasyonları azaltma (rehabilitasyon).

Kaynak Hastalık etkeninin bulunduğu ortam (insan, hayvan, su, toprak).

Bulaşma Yolu Etkenin kaynaktan konağa geçiş şekli (hava, su, temas, vektör).

Duyarlı Konak Enfeksiyona karşı yeterli bağışıklığı olmayan birey.

Epidemiyolojik Teori Özet: Hastalıklar, etken-konak-çevre üçgeninde oluşur. Doğal seyir inkübasyondan başlayarak iyileşmeye kadar ilerler. Korunma primer (önleyici), sekonder (erken tanı) ve tersiyer (rehabilitasyon) olarak sınıflanır. Epidemiyolojik zincir ise kaynak → bulaşma → duyarlı konak şeklinde işler.

Tanım: Bir hastalığın, belirli bir zaman noktasında, tanımlanmış bir toplumda görülen mevcut (eski + yeni) olgu sayısıdır.

Örnek: 500 kişinin çalıştığı akümülatör fabrikasında kan kurşun düzeyi taraması yapılıyor. 100 kişinin kan kurşun düzeyi izin verilen sınırın üstünde bulunuyor. Prevalans Hızı = 100/500 × 100 = % 20.

Örnek: 500 kişinin çalıştığı akümülatör fabrikasında kan kurşun düzeyi taraması yapılıyor. 100 kişinin kan kurşun düzeyi izin verilen sınırın üstünde bulunuyor.

Mevcut tüm olguları (eski + yeni) içerir.

Tanım: Bir hastalığın, belirli bir zaman aralığında (genellikle 1 yıl), risk altındaki toplumda görülen yeni olgu sayısıdır.

Örnek: Türkiye'de tüberküloz insidansı 100.000'de 35 denildiğinde, Türkiye'de yaşayan her 100.000 kişiden 35'inin bir yıl içinde tüberküloz olduğu anlaşılır. İnsidans Hızı = 35 / 100.000 (yeni olgu).

Örnek: Türkiye'de tüberküloz insidansı 100.000'de 35 denildiğinde, Türkiye'de yaşayan her 100.000 kişiden 35'inin bir yıl içinde tüberküloz olduğu anlaşılır.

Sadece yeni olguları içerir, risk altındaki nüfus üzerinden hesaplanır.

Sonuç: Üç faktörün birleşimi → Vincin dengesiz yük devrilmesi sonucu işçinin ayağı ezildi. Eğer faktörlerden biri (örneğin KKD kullanımı) kontrol altına alınsaydı, kaza önlenebilirdi.

Epidemiyolojik Teori: Kaza = Konak × Ajan × Çevre. Her üç faktörün bir araya gelmesiyle kaza oluşur. Birini ortadan kaldırmak kazayı önler.

Örnek Bir uçak kazası: Pilot hatası + Mekanik arıza + Hava durumu + Bakım eksikliği = Sistem arızası.

Temel Prensipler: Sistemin her parçası önemlidir, tek bir hata tüm sistemi çökertir. Önleme, tüm sistemi iyileştirmekten geçer.

Sistem Teorisi: Kaza = Sistemin tüm bileşenlerinin etkileşimi. Tek bir nedene indirgenemez, bütüncül yaklaşım şarttır.

Enerji Transferi Teorisi ⚡ Haddon Modeli.

Enerji Transferi Teorisi ile Analiz: Elektrik enerjisi kontrolsüz şekilde çalışana aktarıldı. Eğer yalıtım (bariyer) veya KKD (yalıtkan eldiven) kullanılsaydı, enerji transferi engellenirdi.

Enerji Transferi Teorisi (Haddon): Kaza = Kontrolsüz enerji transferi. Önleme, enerjiyi kontrol altına almak ve transferi engellemektir. ⚡ Anahtar: Enerji kaynağını tanı → kontrol et → bariyer kullan → korunma sağla.

Çoklu Neden Teorisi 🔎 Karmaşık Nedenler.

Örnekler Trafik kazası: Hız + Yol + Araç İnşaat: İskele + Eğitim + Denetim Kimyasal: Madde + Havalandırma + KKD.

Çoklu Neden Teorisi ile Analiz: Kaza tek bir nedene bağlanamaz. Eğitim + Bakım + Havalandırma + Denetim = Dört faktör birlikte kazaya yol açtı. Her bir faktörü iyileştirmek gerekir.

Çoklu Neden Teorisi: Kazalar birden fazla faktörün etkileşimiyle oluşur. Tek bir nedene odaklanmak yeterli değildir. 🔀 Anahtar: Tüm faktörleri tanımla → Önceliklendir → Çok yönlü önlem al.

İsviçre Peyniri Modeli 🧀 Delikler Hizalanınca Kaza.

Modelin Mantığı: Her savunma katmanı (peynir dilimi) bir güvenlik bariyeridir. Her katmanda delikler (zafiyetler) bulunur. Tek başına bir delik kazaya neden olmaz. Ancak birden fazla katmandaki delikler aynı hizaya geldiğinde kaza gerçekleşir.

Örnek: Yönetim hatası + Bakım eksikliği + Eğitimsiz personel + Arızalı ekipman = Kaza.

İsviçre Peyniri Modeli (Reason, 1990): Kaza, birden fazla güvenlik katmanındaki zafiyetlerin aynı anda oluşmasıyla meydana gelir. 🧀 Anahtar: Tek bir delik kazaya neden olmaz, deliklerin hizalanması önlenmeli.

Kayıp Kontrol Teorisi ile Analiz: Kayıp, birden fazla faktörün birleşiminden oluştu. Her bir faktör kontrol altına alınsaydı (KKD, bakım, denetim, eğitim, acil plan) kaza önlenebilirdi.

Kayıp Kontrol Teorisi (Bird & Germain): Kayıplar 5 ana faktörden kaynaklanır: İnsan, Makine, Çevre, Yönetim, Acil Müdahale. Her faktör kontrol edilerek kayıplar önlenir. 📊 Anahtar: Kayıp zincirini kır – Her bir halkayı kontrol et!

İş Kazası Nedenleri Tehlikeli Durumlar ve Tehlikeli Hareketler 🏗️ Fiziksel 🧍 Davranışsal.

İş kazası nedenleri: Fiziksel çevre (güvensiz ortam) ve insan davranışı (güvensiz davranış) olarak iki ana grupta toplanır. Önleme her ikisini de kapsamalıdır.

İş Kazası Nedenleri Temel Nedenler · Doğrudan Nedenler · Dolaylı Nedenler 📊 3 Faktör Modeli.

Kazanın ortaya çıkmasına zemin hazırlayan yönetimsel ve organizasyonel eksikliklerdir.

Kazadan hemen önce meydana gelen güvensiz durum ve güvensiz davranışlardır.

Temel nedenlerin sonucu olarak ortaya çıkan yardımcı etkenlerdir.

Zincirleme Etki: Temel Nedenler → Doğrudan Nedenler → Dolaylı Nedenler → İŞ KAZASI.

Temel Nedenler (Kök Nedenler) İşverenin Yönetim Sistemiyle İlgili Nedenler 🏛️ Yönetim.

Risk değerlendirmesi yapılmaması KÖK Tehlikeler önceden belirlenmemiştir. 📌 Yüksekte çalışma riskleri analiz edilmemiştir.

Yüksekte çalışma riskleri analiz edilmemiştir.

Eğitim verilmemesi KÖK Çalışan işi güvenli yapmayı bilmez. 📌 Forklift eğitimi almayan personelin forklift kullanması.

Forklift eğitimi almayan personelin forklift kullanması.

Talimat eksikliği KÖK Yazılı prosedür yoktur. 📌 Kimyasal dökülmesinde ne yapılacağı bilinmiyor.

Kimyasal dökülmesinde ne yapılacağı bilinmiyor.

Denetim eksikliği KÖK Kurallar uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmez. 📌 KKD takmayan çalışanlara müdahale edilmemesi.

KKD takmayan çalışanlara müdahale edilmemesi.

Acil durum planı eksikliği KÖK Olay anında panik yaşanır. 📌 Yangın tatbikatı yapılmaması.

Bakım planı olmaması KÖK Makineler zamanında kontrol edilmez. 📌 Vinç halatlarının yıllarca değiştirilmemesi.

Personel yetersizliği ORG Yeterli sayıda çalışan bulunmaması. 📌 Tek kişinin iki makineyi aynı anda kullanması.

Tek kişinin iki makineyi aynı anda kullanması.

İş yükünün fazla olması ORG Çalışanların kapasitesinin üzerinde iş verilmesi. 📌 Sürekli fazla mesai.

Yanlış vardiya planı ORG Uygun olmayan vardiya düzenlemeleri. 📌 16 saat kesintisiz çalışma.

Görev tanımlarının belli olmaması ORG Kimin ne yapacağı net değil. 📌 Herkes aynı işi yapmaya çalışıyor.

İletişim eksikliği ORG Birimler arası bilgi akışı yok. 📌 Bakım ekibi ile üretim ekibi haberleşmiyor.

Bakım ekibi ile üretim ekibi haberleşmiyor.

Sağlık muayenesinin yapılmaması İK Çalışanların sağlık durumu kontrol edilmez. 📌 Rahatsız kişi yüksekte çalıştırılıyor.

Yetkisiz personel görevlendirilmesi İK Yeterliliği olmayan kişilere iş verilmesi. 📌 Elektrik işini elektrikçi olmayan kişi yapıyor.

Elektrik işini elektrikçi olmayan kişi yapıyor.

Oryantasyon eğitiminin verilmemesi İK Yeni çalışan işyeri kurallarını bilmez. 📌 Yeni çalışan makineyi yanlış kullanıyor.

Yeni çalışan makineyi yanlış kullanıyor.

Motivasyon eksikliği İK Çalışan işine karşı ilgisiz ve isteksiz. 📌 İş güvenliği kurallarına uyulmuyor.

Doğrudan Nedenler Kazadan Hemen Önce Meydana Gelen Faktörler ⚡ Tetikleyici.

KKD kullanmamak Baret takmadan şantiyeye girmek.

Makineyi talimata aykırı kullanmak Koruyucuyu sökerek çalıştırmak.

Şakalaşmak Vinç altında arkadaşına şaka yapmak.

Yetkisiz işlem yapmak Elektrik panosunu açmak.

Emniyet kemeri takmamak Çatıda kemersiz çalışmak.

Sigara içmek Yanıcı gaz bulunan ortamda sigara içmek.

Koşmak Fabrika içinde koşarak ilerlemek.

Cep telefonu kullanmak Forklift sürerken telefonla konuşmak.

Çalışan Kaynaklı Hatalar – %88 kazaların temelinde.

Koruyucusuz makine Pres makinesinde koruyucu kapağın olmaması.

Bozuk merdiven Basamağı kırılmış merdiven.

Açık elektrik kablosu İzolasyonu bozulmuş kablo.

Havalandırmanın yetersiz olması Boya atölyesinde solvent buharı.

Yetersiz aydınlatma Depoda karanlık alan.

Dağınık çalışma alanı Geçiş yollarının malzemelerle dolu olması.

Fiziksel ve Çevresel Tehlikeler – %12 kazaların temelinde.

Kazaların %88'i güvensiz davranışlardan, %12'si güvensiz durumlardan kaynaklanır.

Dolaylı Nedenler Kazayı Doğrudan Başlatmaz Ancak Oluşmasını Kolaylaştırır 🔹 Kolaylaştırıcı.

14 saat çalışan operatörün hata yapması.

Üretim baskısı altında çalışan personel.

Gece vardiyasından çıkan çalışanın tekrar işe gelmesi.

Vinç operatörüne yanlış işaret verilmesi.

Geri manevra alarmının fark edilmemesi.

9 Dolaylı Neden – Kazayı doğrudan başlatmaz ancak oluşmasını kolaylaştırır.

Tehlikeli Durum vs Tehlikeli Davranış Ayrımı: Tehlikeli Davranış (Unsafe Act) → Çalışanın bilinçli/ bilinçsiz güvenlik kurallarına aykırı hareketi (KKD takmamak, koruyucuyu sökmek). Tehlikeli Durum (Unsafe Condition) → Fiziksel çevre, ekipman veya ortam kaynaklı riskler (arızalı makine, yetersiz aydınlatma, kaygan zemin).

İş Kazası Örnekleri – Neden-Sonuç Analizi Temel · Doğrudan · Dolaylı Nedenler ve Sonuç 🔍 3 Örnek.

Temel Neden Çalışan yüksekte çalışma eğitimi almamıştır.

Doğrudan Neden Emniyet kemeri takmadan çatıya çıkmıştır.

Dolaylı Neden Yoğun mesai nedeniyle yorgundur ve dikkati dağılmıştır.

Temel Neden Makinenin koruyucusu uzun süredir arızalı, bakım yapılmamış, denetim yetersiz ve çalışan yeterli eğitim almamıştır.

Doğrudan Neden Çalışan koruyucusuz pres makinesinde elini çalışma bölgesine uzatmıştır.

Dolaylı Neden İşçi uzun çalışma saatleri nedeniyle yorgundur ve üretim baskısı altında hızlı çalışmaktadır.

Temel Neden Kilitlenme/etiketleme prosedürü uygulanmamış, yetkisiz kişilerin panoya erişimi engellenmemiştir.

Doğrudan Neden Elektrikçi olmayan çalışan, enerjisiz hale getirmediği elektrik panosuna müdahale etmiştir.

Dolaylı Neden Acil iş talebi nedeniyle acele edilmiş, elektrik çarpması riski göz ardı edilmiştir.

Zincirleme Etki: Temel Neden → Doğrudan Neden → Dolaylı Neden → İŞ KAZASI.

İş Kazası Örnekleri – Neden-Sonuç Analizi Temel · Doğrudan · Dolaylı Nedenler 🔍 5 Örnek.

Temel Bakım yapılmaması, temizlik prosedürü eksik, yaya yolu ayrılmamış, denetim eksik.

Doğrudan Kaygan zemin, arızalı alarm, hızlı forklift kullanımı.

Dolaylı Üretim baskısı, dikkat dağınıklığı, yorgunluk, kulaklık.

Temel Kapalı alan prosedürü yok, gaz ölçüm cihazı yok, eğitim eksik.

Doğrudan Oksijen yetersizliği, havalandırma yok.

Dolaylı Panik, kurtarma planı yok, iletişim eksik.

Temel Kaldırma planı yok, ekipman kontrolü yok, eğitim eksik.

Doğrudan Aşırı yükleme, hasarlı sapan, rüzgarda kaldırma.

Dolaylı İş programı baskısı, iletişim eksik, deneyimsizlik.

Temel LOTO prosedürü yok, yüksekte çalışma planı yok, denetim eksik.

Doğrudan Enerji kesilmedi, korkuluk yok.

Dolaylı Acele çalışma, iletişim eksik, koordinasyon eksik.

Temel LOTO eksik, eğitim eksik, denetim eksik, bakım prosedürü yok, acil durum eğitimi yok.

Doğrudan Enerji kesilmedi, kaygan zemin, yetersiz aydınlatma, koruyucu sökük.

Dolaylı Yorgunluk, gece vardiyası, acele etme, üretim baskısı, acil durdurma bilinmiyor.

5 Farklı Senaryo – Her kazanın temel, doğrudan ve dolaylı nedenleri analiz edilmiştir.

Ramak Kala Olay Örnekleri Zarar Oluşmadı – Potansiyel Vardı 📌 Near Miss.

Düşme sonrası yaralanma olsaydı → İş kazası.

Ramak Kala Nedir? Zarar oluşmamış ancak potansiyel olarak zarara uğratma ihtimali olan olaylardır. ⚠️ Ramak kalalar erken uyarı sinyalleridir. Önlenmezse iş kazasına dönüşür. ❌ Yaralanma yok ❌ Hasar yok ✅ Potansiyel var.

Ramak kalalar erken uyarı sinyalleridir. Önlenmezse iş kazasına dönüşür.

9 Ramak Kala Örneği – Hiçbirinde yaralanma veya hasar oluşmadı. Ancak her biri erken uyarı sinyalidir.

Kısaca: İş kazasını önlemek = Kaza meydana gelmeden önce tehlikeyi fark etmek ve gerekli önlemi almak.

KKD, çoğu durumda ilk tercih değil, son savunma katmanlarından biridir.

Tehlike: Yükün çalışanın üzerine düşmesi.

Tehlike: Kimyasalın göze veya cilde temas etmesi.

İş Kazalarının Önlenmesinde Önemli Bir İlke "İnsana güvenmek yerine sistemi güvenli hale getir." ❌ "Çalışan dikkatli olsun." tek başına yeterli değildir. ✅ Tehlikeli bölgeyi fiziksel olarak ayır (Forklift yolu ile yaya yolunu bariyerle ayırmak gibi).

İş kazalarını önlemenin temelinde tehlikeyi kaynağında yok etmek vardır. Mühendislik kontrolleri, organizasyonel önlemler ve KKD hiyerarşisi ile sistemi güvenli hale getirerek kazaların önüne geçilebilir. Unutmayın: "Kaza olduktan sonra müdahale etmek" değil, "Kaza olmadan önce önlem almak" esastır.

İş Kazalarının Maliyeti Direkt (Dolaysız) ve İndirekt (Dolaylı) Maliyetler 📊 Buzdağı Modeli.

Buzdağının Görünen Kısmı Doğrudan hesaplanabilen, sigorta kapsamındaki maliyetlerdir. Kolayca tespit edilir ve kayıt altına alınır.

Buzdağının Görünmeyen Kısmı Hesaplanması zor, sigorta kapsamı dışındaki maliyetlerdir. Genellikle direkt maliyetlerden 4-10 kat daha fazladır.

İndirekt maliyetler, direkt maliyetlerin 4-10 katı kadar olabilir!

Kolay ölçülür Kaza sayısı, kayıp gün ve çalışma saatleri gibi veriler genellikle kayıt altındadır.

Sayısal ve objektiftir Kaza sıklık ve ağırlık oranları rakamsal olarak ifade edilebilir.

Karşılaştırma yapılabilir Farklı dönemler, işyerleri veya bölümler karşılaştırılabilir.

Trend belirlenebilir Kazaların zaman içinde artıp azaldığı görülebilir.

Yönetimin karar vermesine yardımcı olur Kaza oranlarının yükselmesi, güvenlik önlemlerinin gözden geçirilmesi gerektiğine işaret edebilir.

Kolay raporlanabilir Yönetim ve çalışanlara güvenlik performansı hakkında basit göstergeler sunar.

Gerçekleşmiş kazalara odaklanır Kaza olmadan önceki tehlikeleri ve riskleri yeterince göstermez.

Önleyici performansı göstermez Risk değerlendirmesi, eğitim, saha denetimi, ramak kala bildirimleri gibi faaliyetleri ölçmez.

Düşük kaza oranı her zaman güvenli işyeri anlamına gelmez Kaza sayısı düşük olabilir ancak çok sayıda ciddi tehlike mevcut olabilir.

Nadir olayların etkisi büyüktür Büyük bir kaza, uzun süre boyunca oranları ciddi şekilde değiştirebilir.

Küçük kazalar veya bildirim eksikliği sonucu yanıltıcı olabilir Kazalar ve ramak kalalar yeterince raporlanmıyorsa performans olduğundan iyi görünebilir.

Kaza olmaması başarıyı kanıtlamaz "Kaza olmadı" demek, güvenlik sisteminin iyi çalıştığını tek başına göstermez.

⏳ Reaktif bir göstergedir Genellikle olay meydana geldikten sonra ölçüm yapılır.

Çalışan davranışlarını olumsuz etkileyebilir Sadece düşük kaza sayısına odaklanılması, kazaların veya ramak kalaların gizlenmesine yol açabilir.

a ait muayene bulguları ve tanı yazıldıktan sonra, "İş kazasına bağlı değildir." ibaresi yazılarak imzalanıp, kaşelenmiş,

b) İş kazası sonrası yapılan tedavi farklı sağlık birimlerinde yapılmış ise ilgili epikrizler/raporlar ve benzeri belgeler, ilk sağlık kurulu raporuna eklenmiş,

c) İş kazası nedeni ile yapılan tedavi tamamlanıp, bulguları sekel hâli aldıktan sonra sigortalının iş başı tarihi veya çalışamayacak duruma girdiği tarih; gün, ay ve yıl olarak belirtilmiş,

ç) Sağlık kurulu raporlarının karar hanesinde iş kazasına ilişkin meslekte kazanma gücü azalma oranı belirtilmemiş, olmalıdır.

(4) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların, meslek hastalıkları sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranının tespiti gereken hâllerde düzenlenen sağlık kurulu raporlarına 1 inci ve 2 nci fıkralarda belirtilen hükümlere ek olarak;

a) Meslek hastalığı tespiti için başvuru yapmasına neden olan hastalık ya da arıza ile ilgili branş (Göğüs Hastalıkları ve/veya Alerji, KBB, İç Hastalıkları, Nöroloji, Psikiyatri, Dermatoloji, Ortopedi ve benzeri) tarafından çalışma ortamındaki faktör ya da faktörlere bağlı olarak ortaya çıktığı düşünülen hastalık ya da arızaların mevcut klinik durumunu açıklayan, sekel bulguları gösteren detaylı bir tespit,

b) Bu fıkranın (a) bendindeki tespitlere dayanak teşkil eden; 1) Göğüs hastalıkları ve/veya alerji muayenelerinde; pnömokonyoz vakalarında uygun teknikle çekilen P.A. akciğer grafisi, ayırıcı tanıda gerek olması hâlinde HRCT, tüberküloz mevcut ise ARB; meslekî astım hastalığı iddiası olduğunda bronşprovokasyon ve benzeri testleri, tatil döneminde 15 gün, iş ortamında 20 gün süreyle günde dört kez belirlenen PEF değerleri, 2) KBB muayenelerinde; her iki kulağın işitme düzeyini gösteren odyogramlar, işe girmeden önce çekilmiş olan odyogramı mevcut ise her ikisinin kıyaslanarak yapılacak değerlendirme, 3) İç hastalıkları muayenelerinde; anemi, trombositopeni, granülositopeni ve benzeri vakalarda periferik yayma ile gerekli diğer tetkikler; kurşun ve kurşun tozları ile etkilenme olduğu takdirde, idrarda ve kanda; kurşun, koproporfirin, deltaaminolevülinik asit ve benzeri düzeylerini gösteren tetkikler, 4) Nöroloji muayenelerinde EMG ve gerekli diğer tetkikler, 5) Ortopedi, Psikiyatri, Dermatoloji ve benzeri branşlarla ilgili muayenelerde ise; meslekî hastalık iddialarına dayanak teşkil edecek tetkikler, (Değişik ibare:RG-22/1/2011-27823) ayrıntılı olarak raporun karar hanesi dışında ayrıca belirtilir.

(5) Sigortalı, iş kazası/meslek hastalığı dolayısıyla tanı ve tedavi süresince hekimin bildirdiği tedbir ve tavsiyelere uymaması yüzünden tedavi süresinin uzamasına, meslekte kazanma gücü kayıp oranının artmasına veya malul kalmasına sebep olmuş ise bu durum, sağlık kurulu raporunda belirtilir.

Karşılaştırma Tablosu 7 Kriter – Meslek Hastalığı vs İşle İlgili

Kriter	Meslek Hastalığı	İşle İlgili Hastalık
Tanımı	Tamamen veya büyük ölçüde yapılan işin niteliğinden kaynaklanır.	İş tek başına neden olmaz; iş, hastalığın oluşmasına veya kötüleşmesine katkıda bulunur.
Nedeni	Mesleki risk etkenleri doğrudan hastalığa neden olur.	İş ortamı, mevcut hastalığı tetikler veya hızlandırır.
İş ile ilişki	Doğrudan neden-sonuç ilişkisi vardır.	Dolaylı ilişki vardır.
Tanı	Yasal kriterlere göre meslek hastalığı tanısı konur.	Meslek hastalığı tanısı konulmaz.
SGK tarafından kabulü	Evet. Gerekli şartlar sağlanırsa SGK tarafından kabul edilir.	Hayır. Genellikle meslek hastalığı kapsamında değerlendirilmez.
Tazminat ve haklar	Meslek hastalığına bağlı sosyal güvenlik hakları doğabilir.	Genel hastalık kapsamında değerlendirilir.
Önlenebilirlik	Mesleki risklerin ortadan kaldırılmasıyla büyük ölçüde önlenebilir.	Hem iş ortamının düzeltilmesi hem de kişisel risklerin kontrolü gerekir.

Meslek Hastalığı Örnekleri Meslek → Hastalık → Neden

Meslek	Hastalık	Neden
Madenci	Pnömokonyoz (Silikozis)	Silika tozu
Kaynakçı	Metal dumanı ateşi	Metal dumanı
Sağlık çalışanı	Hepatit B	Kan ve vücut sıvıları
Gürültülü işte çalışan	Gürültüye bağlı işitme kaybı	Sürekli yüksek gürültü
Boyacı	Kurşun zehirlenmesi	Kurşun maruziyeti
Asbest işçisi	Asbestozis	Asbest lifleri

İşle İlgili Hastalık Örnekleri Hastalık → İşin Etkisi

Hastalık	İşin Etkisi
Hipertansiyon	Yoğun iş stresi nedeniyle kötüleşebilir.
Bel fıtığı	Ağır kaldırma hastalığı artırabilir.
Astım	Tozlu ortam atakları sıklaştırabilir.
Migren	Vardiyalı çalışma tetikleyebilir.
Diyabet	Düzensiz çalışma saatleri kontrolü zorlaştırabilir.
Depresyon	İş yükü ve mobbing hastalığı ağırlaştırabilir.

Kimyasal Maddeler ve Oluşturduğu Meslek Hastalıkları

Kimyasal Madde	Oluşturabileceği Meslek Hastalığı
Kurşun	Kurşun zehirlenmesi (Satürnizm)
Cıva	Cıva zehirlenmesi
Arsenik	Arsenik zehirlenmesi, deri kanseri
Kadmiyum	Böbrek hasarı, akciğer hastalıkları
Benzen	Aplastik anemi, lösemi
Toluen	Sinir sistemi bozuklukları
Ksilen	Baş dönmesi, karaciğer ve böbrek etkilenmesi
Karbon monoksit	Karbon monoksit zehirlenmesi
Hidrojen sülfür	Akut zehirlenme, solunum yetmezliği
Organik fosforlu pestisitler	Sinir sistemi zehirlenmeleri
Asit ve bazlar	Kimyasal yanıklar, deri ve göz hasarı
Krom bileşikleri	Alerjik dermatit, akciğer kanseri
Nikel	Kontakt dermatit, akciğer kanseri
Mangan	Parkinson benzeri nörolojik bozukluklar

Alerjenler ve İrritanlar (Tahriş Ediciler)

Alerjenler	İrritanlar (Tahriş Edici)
Çimento	Deterjanlar
Epoksi reçineleri	Su, Sabun, Şampuan, Formaldehit
Lastik kimyasalları	Bakım ürünleri
Fenilendiamin	Alkali ve asitler
Formaldehit	Et, balık, meyve suları, alkol ve dezenfektanlar
Koku ve renk maddeleri	Toz
Koruyucu maddeler	Hamur, un
Gluteraldehit	Petrol
Lastik ve deri eldiven	Makine yağları
Kauçuk	Fiberglaslar
Tahta	Mekanik travma
Terebentin
Resinler
Saç boyaları ve perma solüsyonlar
Boyalar ve boya katkı maddeleri

C Grubu Meslek Hastalıklarına Örnekler

Maruziyet Etkeni	Meslek Hastalığı
Silika tozu	Silikozis
Kömür tozu	Kömür işçisi pnömokonyozu
Asbest lifleri	Asbestozis, Mezotelyoma, Akciğer kanseri
Demir tozu	Siderozis
Kalay tozu	Stannozis
Berilyum	Berilyozis
Pamuk tozu	Bissinozis
Un tozu	Mesleki astım
Ağaç tozu	Mesleki astım, Burun ve sinüs kanseri
İzosiyanatlar	Mesleki astım
Kaynak dumanı	Kronik bronşit, Metal dumanına bağlı akciğer hastalıkları
Tahıl tozu	Alerjik alveolit, Mesleki astım

D Grubu Meslek Hastalıklarına Örnekler

Biyolojik Etken	Meslek Hastalığı	Riskli Meslekler
Hepatit B Virüsü (HBV)	Hepatit B	Sağlık çalışanları
Hepatit C Virüsü (HCV)	Hepatit C	Sağlık çalışanları
HIV	HIV enfeksiyonu	Sağlık çalışanları
Mycobacterium tuberculosis	Tüberküloz	Sağlık çalışanları, laboratuvar personeli
Brucella türleri	Bruselloz	Veterinerler, mezbaha, hayvancılık
Bacillus anthracis	Şarbon	Veterinerler, deri ve yün işçileri
Leptospira türleri	Leptospiroz	Kanalizasyon ve tarım çalışanları
Kuduz virüsü	Kuduz	Veterinerler, hayvan bakıcıları
Salmonella türleri	Salmonelloz	Gıda sektörü, laboratuvar çalışanları
SARS-CoV-2	COVID-19 (mesleki maruziyet)	Sağlık çalışanları

Sağlık Gözetimi ve Meslek Hastalıkları Tablo 8

Hastalıklar	Neden Olan İşler
Karpal Tünel Sendromu	Taşlama, zımparalama, montaj, paketleme, müzik aleti çalma, temizlik, el yıkama, çekiç kullanımı.
Lateral Epikondilit (Tenisçi Dirseği)	Tenis, bowling, çekiç kullanımı, tornavida, küçük parça montajı, müzik aletleri.
Boyun Gerilmesi Sendromu	Yük taşıma, montaj, paketleme.
Pronator Teres Sendromu	Lehimleme, cilalama, taşlama, parlatma, kumlama.
Radyal Tünel Sendromu	El aletleri kullanımı.
Omuz Tendiniti / Rotator Kılıf Sendromu	Zımparalama, tavan montajı, kaynak, boya, oto tamiri, paketleme, inşaat.
Tetikçi Parmak	Sürekli parmak hareketi gerektiren işler.
Guyon Tüneli Sendromu	Marangozluk, müzik aletleri, çekiç kullanımı.
Beyaz Parmak Sendromu	Titreşimli el aletleri, zincir testere, havalı çekiç, kumlama.
Dirsek Tendiniti	Montaj, kablolama, paketleme, pense kullanımı.
De Quervain Tenosinoviti	Polisaj, vidalama, sıkma, cerrahi, testere, pense kullanımı.

Sağlık Gözetimi ve Meslek Hastalıkları Tablo 9

Sektör	Kanser Türü
Kauçuk İmalatı	Mesane
Boya Sanayi	Mesane
Metal Kaplama	Burun boşluğu, Akciğer
Plastik İmalatı	Karaciğer, Akciğer, Kan, Lösemi
Ahşap Endüstrisi	Burun boşluğu
Petro-Kimya	Cilt
Steril Üretim	Lösemi
Kağıt Endüstrisi	Akciğer
İnşaat / Yapı Malzemeleri	Cilt, Akciğer, Mesane
Cam Endüstrisi	Akciğer, Deri
Havacılık Endüstrisi	Akciğer
Tekstil	Akciğer, Plevra, Karın Zarı
Madeni Yağ	Cilt
Metalurji	Burun boşluğu, Akciğer
Taş Yontma / Heykeltraşlık	Akciğer
Çözücü - Kuru Temizleme	Akciğer, Lenfoma, Yemek Borusu

İş Kazalarının Maliyeti Direkt (Dolaysız) ve İndirekt (Dolaylı) Maliyetler 📊 Buzdağı Modeli

Oran	Temel olarak neyi ifade eder?	Anahtar kelime	Formül	Örnek
Kaza Sıklık Oranı	Kazaların meydana gelme sıklığını gösterir.	Kaza sayısı	KSO = İş kazası sayısı × 1.000.000 / Toplam çalışma saati	20 kaza, 500.000 saat → 20 × 1.000.000 / 500.000 = 40
Kaza Ağırlık Oranı	Kaybolan iş gücü ile çalışılan saatler arasındaki ilişkiyi gösterir.	Kayıp iş günü	KAO = Kayıp iş günü × 1.000 / Toplam çalışma saati	200 kayıp gün, 500.000 saat → 200 × 1.000 / 500.000 = 0,4
Kaza Olabilirlik Oranı	Kazaların çalışanlara göre görülme durumunu gösterir.	Çalışan	KOO = İş kazası sayısı × 100 / Çalışan sayısı	20 kaza, 1.000 çalışan → 20 × 100 / 1.000 = %2
İnsidans Hızı	Belirli dönemde ortaya çıkan yeni vakaları gösterir.	Yeni vaka	İnsidans = Yeni vaka sayısı / Risk altındaki nüfus × 100 veya 1.000	50 yeni vaka, 5.000 çalışan → 50 / 5.000 × 1.000 = 10‰
Prevalans Hızı	Belirli bir zamanda mevcut olan toplam vakaları gösterir.	Toplam vaka	Prevalans = Mevcut toplam vaka / Toplam nüfus × 100	100 mevcut vaka, 5.000 çalışan → 100 / 5.000 × 100 = %2
Mortalite Hızı	Belirli nüfusta meydana gelen ölümlerin oranını gösterir.	Ölüm	Mortalite = Ölüm sayısı / Nüfus × 100.000	5 ölüm, 100.000 çalışan → 5 / 100.000 × 100.000 = 5

Kaza Stratejileri

Kategori	Kapsam	Örnekler
Kaza Öncesi(Önleyici)	Kazalar meydana gelmeden önce alınan tedbirler	• Risk değerlendirmesi yapmak • Güvenli ekipman ve makineler temin etmek • İSG eğitimleri düzenlemek • Çalışma ortamı denetimleri yapmak • Kişisel koruyucu donanım (KKD) sağlamak
Kaza Sonrası(Reaktif)	Kaza gerçekleştikten sonra yapılan acil müdahale ve iyileştirme faaliyetleri	• Acil durum planını devreye almak • Kaza yerinde güvenliği sağlamak • İlk yardım ve ambulans hizmetleri • Kaza soruşturması başlatmak • Acil müdahale ekiplerini yönlendirmek
Tamamlayıcı	Kaza sonrası mağdurlara yönelik mali ve hukuki süreçler ile işletmenin yükümlülükleri	• Maddi ve manevi tazminat ödemeleri • Sigorta işlemleri (SGK, özel sigortalar) • Yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi • Çalışanın işe dönüş sürecinin takibi • Hukuki danışmanlık ve dava süreçleri

(1) Bu Yönetmelik kapsamında gerçekleştirilen tıbbi tetkikler gezici iş sağlığı araçları ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânları kullanılarak yapılır.

(2) Müdürlük tarafından verilen gezici iş sağlığı aracı ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânı izin belgesinde asgari olarak OSGB veya ÇASMER’in unvanı, yetki belgesi numarası, adres bilgileri ve verilecek tıbbi tetkik hizmetine ilişkin bilgiler bulunur. İSGB’lerde ise asgari olarak işyerinin unvanı, Sosyal Güvenlik Kurumu sicil numarası, adres bilgileri ve verilecek tıbbi tetkik hizmetine ilişkin bilgiler bulunur.

(3) Gezici iş sağlığı aracı ve sabit tıbbi tetkik mekânında kullanılan bütün tıbbi cihazlar, 2/6/2021 tarihli ve 31499 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıbbi Cihaz Yönetmeliğine ve 9/1/2007 tarihli ve 26398 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vücut Dışında Kullanılan (İnVitro) Tıbbi Tanı Cihazları Yönetmeliğine uygun olarak piyasaya arz edilmiş olur. Tıbbi cihazların envanter kayıtları Sağlık Bakanlığı Ürün Takip Sistemine kaydedilir ve ilgili veriler gerektiğinde güncellenir.

(4) Bu Yönetmelikte yer alan tıbbi tetkik teriminden aşağıdaki faaliyetler anlaşılır:

a) Posteroanterior (PA) akciğer radyografi çekimi.

b) İşitme testi.

c) Solunum fonksiyon testi (SFT).

ç) Çalışan sağlığı açısından alınması gerekli olan biyokimya, mikrobiyoloji, hematoloji ve toksikoloji testleri için numune (kan, idrar, gaita, burun ve boğaz sürüntüsü ve benzeri) alma hizmetleri.

d) 9/10/2013 tarihli ve 28790 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliğinde belirtilen basit hizmet laboratuvarı testleri.

e) Göz fonksiyonları ölçümü.

f) Elektrokardiyografi (EKG) çekimi.

(5) Dördüncü fıkrada yer alan tıbbi tetkikler dışında kalan tıbbi tetkikler ve herhangi bir tedavi hizmeti gezici iş sağlığı araçları ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânlarında verilemez.

(6) Dördüncü fıkrada belirtilen tıbbi tetkiklerin her biri izin belgesinde ayrı ayrı belirtilir. Bu Yönetmelik kapsamında izin alınmayan konularda tıbbi tetkik yapılamaz.

(7) Çalışanlara yönelik tıbbi tetkikler, çalışanın sigorta bildiriminin yapıldığı işyerinde görevli işyeri hekiminin talebi doğrultusunda gerçekleştirilir. Her çalışan için işyeri hekiminin talep ettiği tıbbi tetkikler, düzenlenen talep belgesinde ayrı ayrı belirtilir.

(8) Gerçekleştirilen tıbbi tetkiklerin sonuçları veya raporları en geç 20 gün içinde işyerinin işyeri hekimi ile paylaşılır. İşyeri hekiminin talep belgesi, hekim tarafından konulan ön tanı veya kesin tanılar ve yapılan tıbbi tetkiklerin sonuçları veya raporları hizmet veren kurum veya kuruluş tarafından e-Nabızda, radyolojik tetkiklere ait görüntü ve sonuçlar Teletıpta kayıt altına alınır. e-Nabız ve Teletıpa veri aktarımı için gerekli olan sistem, Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulur.

(9) Tıbbi tetkik işlemini gerçekleştiren personele ait çalışma izin belgelerinin bir örneği, işyerinin işyeri hekimine teslim edilir.

(1) İSGB, OSGB veya ÇASMER; bu Yönetmelikte belirtilen sağlık hizmetlerini sunabilmek için aşağıda yer alan belgelerle birlikte bulunduğu ilin müdürlüğüne başvurur:

a) Yapılacak hizmetin içeriğini belirtir dilekçe.

b) Sabit tıbbi tetkik mekânı ve/veya gezici iş sağlığı aracı hizmeti yürütmek isteyen OSGB veya ÇASMER için İSGGM tarafından verilmiş yetki belgesinin onaylı sureti veya kare kodlu İSG-KÂTİP çıktısı.

c) İSGB’ler için işveren imzalı olur yazısı ile işyerinde görevli iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve zorunlu olması veya bulunması halinde diğer sağlık personeli görevlendirme belgeleri.

ç) Sabit tıbbi tetkik mekânı ve/veya gezici iş sağlığı aracı hizmetini vermek üzere görevlendirilecek personelin nüfus cüzdanı sureti, diploma ve/veya uzmanlık belgesinin sureti, görevlendirildiklerine dair sözleşmelerin suretleri ve bir vesikalık fotoğraf.

d) Gezici iş sağlığı aracı araç ruhsatı ve trafik muayene belgesi.

e) Röntgen görüntüleme hizmetinde kullanılacak araç veya mekânda bulunan her röntgen cihazı için Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından verilmiş lisans belgesi.

f) Sabit tıbbi tetkik mekânı ve/veya gezici iş sağlığı aracı içinde bulunan tüm tıbbi cihazların cinsi, markası, modeli, barkodu (ürün numarası) ve seri numarası bilgileri.

g) Faaliyette bulunacağı alana göre izin belgeleri için öngörülen belge düzenleme ücretinin ilgili müdürlüğün döner sermaye hesabına yatırılmış olduğuna dair belge.

ğ) Sabit tıbbi tetkik mekânı için İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliğinde belirtilen oda ve kısımları da gösteren yerleşim planı ile bu Yönetmelik kapsamında kullanılacak oda ve kısımları gösterir yerleşim planı.

(2) Gezici iş sağlığı aracı hizmeti verecek olan OSGB, ÇASMER ve 6ncı maddenin ikinci fıkrası kapsamında gezici iş sağlığı aracı bulundurmasına izin verilen İSGB’ler, ilgili müdürlüğe başvuru yaparak “Gezici İş Sağlığı Aracı İzin Belgesi” ve sorumlu işyeri hekimi veya hekimleri de dâhil olmak üzere çalıştıracakları tüm personel için “Çalışma İzin Belgesi”ni temin eder. İzin belgesi olmadan gezici iş sağlığı aracı hizmeti sunulamaz veya personel çalıştırılamaz. Personelin kullanabileceği tıbbi cihaz veya cihazlar çalışma izin belgesinde belirtilir. Çalışma izin belgesinde yer almayan tıbbi cihaz veya cihazlar personel tarafından kullanılamaz. İzin belgelerinin birer örneği gezici iş sağlığı aracı içerisinde muhafaza edilir.

(3) Sabit tıbbi tetkik mekânı hizmeti sunmak isteyen İSGB, OSGB veÇASMER’ler ilgili müdürlüğe başvuru yaparak “Sabit Tıbbi Tetkik Mekânı İzin Belgesi” ve sorumlu işyeri hekimi veya hekimleri de dâhil olmak üzere çalıştıracakları tüm personel için “Çalışma İzin Belgesi”ni temin eder. İzin belgesi olmadan sabit tıbbi tetkik mekânı hizmeti sunulamaz veya personel çalıştırılamaz. Personelin kullanabileceği tıbbi cihaz veya cihazlar çalışma izin belgesinde belirtilir. Çalışma izin belgesinde yer almayan tıbbi cihaz veya cihazlar personel tarafından kullanılamaz. İzin belgelerinin birer örneği sabit tıbbi tetkik mekânı içerisinde muhafaza edilir.

(4) Mevcut izin belgesinin kapsamının genişletilmesi veya izin belgesinin herhangi bir sebeple yenilenmesi durumunda izin belgesi ücreti tekrar tahsil edilir. Çalışma izni işlemleri

(1) Sigortalı ve hak sahiplerinin çalışma gücü kaybı oranları ile Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların iş kazası sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranları tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye;

a) Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastaneleri,

b) Devlet üniversitesi hastaneleri,

c) Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı asker hastaneleri,

ç) Sigortalıların ikamet ettikleri illerde (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen hastanelerin bulunmaması durumunda Sağlık Bakanlığı tam teşekküllü hastaneleri, yetkilidir.

(2) (Değişik:RG-22/1/2011-27823) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranları tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye, Sağlık Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve Devlet üniversitesi hastaneleri yetkilidir.

(3) Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde çalışan müşterek sigortalıların maluliyet değerlendirmelerinde, sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan akit ülkenin sigorta kurumunun belirlediği sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporları esas alınır. Sağlık kurulu raporlarının düzenlenmesi

(1) Merkezler, ilkyardım eğitimi ve ilkyardım eğitici eğitimi programlarında, her 7 (yedi) katılımcıya bir eğitmen olacak şekilde çalışır. Katılımcı sayısı

(1) İlkyardım eğitimci eğitmeni kayıtları Genel Müdürlükçe tutulur. Denetim

lin tekrarlanması durumunda izin belgesi müdürlükçe iptal edilir.

f) Röntgen görüntüleme hizmeti sunan İSGB, OSGB veyaÇASMER’lerin faaliyetleri esnasında Nükleer Düzenleme Kurumunun mevzuat, rehber ve diğer düzenlemelerinde yer alan hükümlere aykırı davranmaları, lisans şartlarının bozulması veya lisanslama sırasındaki taahhütlerine aykırılık oluşması halinde bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyeti müdürlük tarafından altı ay süreyle durdurulur. Altı ayın sonunda ilgili şartları sağlaması halinde askı sonlandırılır. Fiilin tekrarlanması durumunda izin belgesi müdürlükçe iptal edilir.

g) 17 nci maddenin ikinci fıkrasında yer alan süre içerisinde tıbbi cihazların ve tıbbi cihaz niteliğindeki sarf malzemenin envanter kayıtlarının oluşturulmadığı veya var olan envanter kayıtlarının zamanında güncellenmediğinin tespit edilmesi halinde uygunsuzluk giderilene kadar sabit tıbbi tetkik mekanı ve/veya gezici iş sağlığı aracı izin belgesi müdürlükçe askıya alınır.

ğ) Bu Yönetmeliğin; 1) 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına aykırı hareket ettiği tespit edilen İSGB, OSGB veyaÇASMER’in gezici iş sağlığı aracı ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânı yetkisi müdürlükçe iptal edilir. 2) 6 ncı maddesinin ikinci veya üçüncü fıkralarına aykırı hareket ettiği tespit edilen İSGB’nin gezici iş sağlığı aracı ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânı yetkisi müdürlükçe iptal edilir. 3) 6 ncı maddesinin dördüncü veya beşinci fıkralarına aykırı hareket ettiği tespit edilen OSGB veyaÇASMER’in gezici iş sağlığı aracı ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânı yetkisi müdürlükçe iptal edilir. 4) 6 ncı maddesinin altıncı veya sekizinci fıkralarına aykırı hareket ettiği tespit edilen İSGB, OSGB veyaÇASMER’in gezici iş sağlığı aracı ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânı yetkisi müdürlük tarafından altı ay süreyle askıya alınır, aynı fiili beş yıl içinde tekrar etmeleri halinde ise müdürlükçe iptal edilir. 5) 7 nci maddesinin birinci, ikinci, beşinci, altıncı, yedinci veya sekizinci fıkralarına aykırı hareket ettiği tespit edilen İSGB, OSGB veya ÇASMER’in gezici iş sağlığı aracı; 8 inci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci veya yedinci fıkralarına aykırı hareket ettiği tespit edilen İSGB, OSGB veyaÇASMER’in sabit tıbbi tetkik mekânı yetkisi müdürlük tarafından altı ay süreyle askıya alınır, aynı fiili beş yıl içinde tekrar etmeleri halinde ise müdürlükçe iptal edilir. 6) 7 nci maddesinin ikinci veya 8 inci maddesinin beşinci fıkrasına aykırı hareket ettiği tespit edilen işyeri hekimi ve/veya tıbbi tetkik personelinin çalışma izin belgesi müdürlükçe iptal edilir. 7) 7 nci maddesinin üçüncü veya dördüncü fıkrasına aykırı hareket ettiği tespit edilen OSGB veyaÇASMER’in gezici iş sağlığı aracı; 8 inci maddesinin altıncı fıkrasına aykırı hareket ettiği tespit edilen OSGB veyaÇASMER’in sabit tıbbi tetkik mekânı yetkisi müdürlük tarafından altı ay süreyle askıya alınır, aynı fiili beş yıl içinde tekrar etmeleri halinde ise müdürlükçe iptal edilir.

(1) İş sağlığı ve güvenliği kapsamında;

a) Az tehlikeli işyerlerinde, her 20 çalışan için 1 ilkyardımcı,

b) Tehlikeli işyerlerinde, her 15 çalışana kadar 1 ilkyardımcı,

c) Çok tehlikeli işyerlerinde, her 10 çalışana kadar 1 ilkyardımcı, bulundurması zorunludur.

(2) Özel güvenlik ve sürücü kursları gibi ilkyardım eğitiminin zorunlu olarak verildiği kurslarda ilkyardım eğitimlerinin, bu Yönetmeliğe göre yetki belgesi almış eğitimciler tarafından verilmesi zorunludur.

(3) Milli Eğitim Bakanlığı eğitim programı dahilinde, ilkyardım eğitimi verecek öğretmenlerin 16 saatlik ilkyardım eğitimini almaları zorunludur. BEŞİNCİ BÖLÜM Eğitim Standartları ve Süreleri, Eğitim Konuları, Yeterlilik, Belge/Yetki Belgesi, Ücretler Eğitim süreleri ve standartları

(1) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen arızalar sonucunda, sigortalının meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağına ilişkin hesaplama, Meslekte Kazanma Gücü Kayıp Oranı Tespit Cetvellerinde (Ek-3) yer alan A, B, C, D ve E cetvellerine göre yapılır.

(2) A Cetveli, iş kazalarının neden olduğu hastalık ve arızalarla, meslek hastalıklarını ve bunların neden olduğu arızaları, vücuttaki yerlerine göre sınıflandıran ve başlıkları aşağıda gösterilen 14 listeden oluşur. Her liste üç sütundan oluşup bunlardan; birinci sütun arızanın sıra numarasını, ikinci sütun arızanın çeşidini, üçüncü sütun arızanın ağırlık ölçüsünü gösterir.

a) I. Baş arızaları (Kafa Kemikleri, Nöroloji, Nöroşirurji, Psikiyatri arıza ve hastalıkları).

b) II. Göz arızaları.

c) III. Kulak arızaları.

ç) IV. Yüz arızaları.

d) V. Boyun arızaları.

e) VI. Göğüs hastalıkları.

f) VII. Omuz ve kol arızaları.

g) VIII. El bileği ve el arızaları.

ğ) IX. El parmakları arızaları.

h) X. Omurga arızaları.

ı) XI. Karın hastalık ve arızaları.

i) XII. Pelvis ve alt ekstremite arızaları.

j) XIII. Endokrin, metabolizma, kollagen doku, periferik damar hastalıkları, hematolojik ve romatoid hastalıklar.

k) XIV. Deri arızaları ve yanıklar.

(3) "B Cetveli" sigortalının çalıştığı iş kolları ve meslek veya iş çeşidi listelerini içerir. Her listede iki sütun mevcut olup bunlardan; birinci sütun meslek veya iş çeşitlerini, ikinci sütun meslek grup numaralarını gösterir.

(4) "C Cetveli", sürekli iş göremezlik simgelerini göstermekte olup, A Cetvelinin listelerine paralel olarak arızanın vücuttaki yerine göre 14 tabloyu ihtiva eder. Her tablo, A Cetvelinde yer alan 14 listeden birine karşılık gelir ve sol kenardaki sütunda arıza sıra numaraları, üstteki satırda 1’den 52’ye kadar meslek grup numaraları ve bunların kesişme noktalarında sürekli iş göremezlik simgeleri bulunur.

(5) "D Cetveli", arızaların ağırlık ölçülerine ve sürekli iş göremezlik simgelerine göre meslekte kazanma gücünün azalma oranını bulmaya yarar. Bu cetvelin sol kenarındaki sütun 0’dan 65’e kadar arıza ağırlık ölçülerini üstteki satır A’dan R’ye kadar arızaların sürekli iş göremezlik simgelerini, bunların kesişme noktaları 1’den 100’e kadar meslekte kazanma gücünün azalma oranını gösterir.

(6) Bu cetvele göre bulunan oran, 38-39 yaşlarındaki bir sigortalının meslekte kazanma gücünün azalma oranıdır.

(7) E cetveli, D cetveline göre bulunan orana ve sigortalının yaşına göre meslekte kazanma gücünün azalma oranını tespite yarar.

(8) Sigortalının yaşına göre meslekte kazanma gücü azalma oranı tespitinde; sürekli iş göremezlik hâlinin oluştuğu ilk rapor tarihindeki yaş esas alınır. Ancak sigortalının sağlık durumunda sürekli iş göremezlik yönünden bir değişiklik olmuş ise, bu değişikliğin raporla saptandığı tarihteki yaşı esas alınır.

(9) Bu cetvelin solundaki sütun 38-39 yaşlara ait meslekte kazanma gücünün azalma oranını, üstteki satır 21’den 64’e kadar olan yaşları, bunların kesişme noktaları ise, meslekte kazanma gücündeki azalmanın yaşlara göre oranlarını gösterir. Meslekte kazanma gücü azalma oranının hesaplanması

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce faaliyette olan il sağlık müdürlüklerine bağlı toplum sağlığı merkezi birimleri (TSMB), çalışan sağlığı merkezi (ÇASMER) olur ve yetki belgeleri geçerliliğini korur.

(2) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce faaliyette olan ve tıbbi tetkik hizmeti sunan İSGB, OSGB veÇASMER’ler bir yıl içinde bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak izin belgesi, ilgili personel ise çalışma izin belgesi alır. OSGB veyaÇASMER’ler, verilen bu süre içinde İSG- KÂTİP üzerinden bildirimde bulunarak İSGGM’den onay alır. Bildirimlerin ve sözleşmelerin yazılım yoluyla yapılması için geçiş süreci

(1) 11/10/2008 tarihli ve 27021 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinin çalışma gücü kaybı, vazife malullüğü, harp malullüğü ile erken yaşlanma durumlarının tespiti hükümlerine yapılan atıflar bu Yönetmelik hükümlerine yapılmış sayılır. Yürürlükten kaldırılan hükümler

(1) İlkyardım eğitim merkezi açmak isteyen kişi aşağıdaki belgelerle müdürlüğe başvurur:

a) İlkyardım eğitim merkezinin unvanı, sahibi veya sahiplerini, faaliyet göstereceği adresi, telefonu belirten ve açılış ile ilgili işlemlerin başlatılmasını talep eden başvuru dilekçesi.

b) İlkyardım eğitim merkezi bir ticaret şirketi tarafından açılacak ise; şirketin kuruluş statüsü ve son yönetimini gösterir Ticaret Sicil Gazetesi örneği.

c) Vakıf veya dernekler tarafından açılacak ise, tüzük veya ana sözleşmenin vakıf ya da dernek yöneticisi tarafından onaylanmış bir örneği.

ç) Mesul müdürün ve çalışacak eğitmenlerin kimlik örneği.

d) Görev yapacak eğitmenlerin ve mesul müdürün ilkyardım eğitmeni yetki belgelerinin birer örneği.

e) Görev yapacak eğitmenlerin, çalışmak istediğini beyan eden dilekçesi.

f) İlkyardım eğitim merkezinin bütün odalarının metre karesini gösterir krokisi.

g) Merkez sahibi veya mesul müdür tarafından imzalanmış araç, gereç ve malzeme listesi (Ek- 5).

ğ) İlkyardım uygulamaları eğitim kitabı ve sunum CD’si.

h) İlgili mevzuata göre, yangına karşı gereken tedbirlerin alındığına dair yetkili mercilerden alınan belge.

ı) (Ek:RG-27/8/2020-31226) (Mülga:RG-27/12/2025-33120)

(2) (Değişik:RG-27/8/2020-31226) Kamu kurum ve kuruluşlarında açılacak ilkyardım eğitim merkezleri, birinci fıkranın (a), (ç), (d), (e), (f), (g), (ğ) ve (ı) bentlerinde belirtilen belgeler ile müdürlüğe başvuru yapar. İlkyardım eğitici eğitim merkezi açma başvuru işlemleri

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanı yürütür.” Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin Tarihi Sayısı 11/10/2008 27021 Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin Tarihi Sayısı 1. 22/1/2011 27823 2.

(1) Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinde yer alan; çalışma gücü kaybı, vazife malullüğü, harp malullüğü ile erken yaşlanma durumlarının tespiti ile ilgili tüm hükümler yürürlükten kaldırılmıştır. Geçiş hükmü

(1) Sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporlarında yer alan çalışma gücü kaybı/maluliyet/özürlülük derecesi Kurum Sağlık Kurulu kararlarını bağlayıcı değildir. Usulüne uygun düzenlenmeyen raporlar

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce çalışma gücü kaybı, vazife malullüğü, harp malullüğü ile erken yaşlanma durumlarının tespiti talebinde bulunan sigortalılar ile bunların hak sahibi veya bakmakla yükümlü olduğu çocukları için, yürürlükten kaldırılan ilgili sosyal güvenlik mevzuatının Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır. Yürürlük

(1) Sınav gözetmen ekibinin sorumlulukları:

a) Sınava alınacak katılımcıların nüfus cüzdanı veya fotoğraflı resmi kimliklerini kontrol ederek sınava almak.

b) Sınav başlamadan önce sınav süresi ve kurallarını katılımcılara açıklamak.

c) Kurallara uyulmaması halinde sınavın sonlandırılacağı konusunda ön bilgi vermek.

ç) Sınav kurallarına aykırı davranışta bulunan katılımcıların, sınavını sonlandırmak ve sınavı sonlandırılan katılımcı hakkında tutanak tutarak, müdürlüğe teslim etmek.

d) Teorik sınavının usulüne uygun yapılmasını sağlamak.

e) Merkez eğitmenlerince yapılan uygulamalı sınavlarda gözetmen olarak bulunmak ve uygulama sınavını merkez eğitmeni ile birlikte sonuçlandırmak.

f) Yapılan sınav türüne uygun tutanak formunu (Ek-7a veya Ek-7b) tutmak, bir nüshasını merkeze, bir nüshasını müdürlüğe teslim etmek.

(2) (Ek:RG-27/12/2025-33120) Sınav gözetmen ekibinde görev almak üzere dilekçe veren ilkyardım eğitmenleri, müdürlüğün düzenlediği en az 3 yetki belgeli ilkyardım eğitiminde görev aldıktan sonra sınav gözetmenliği yapabilir.

(3) (Ek:RG-27/12/2025-33120) Müdürlük tarafından verilen eğitimlerde eğitmen olarak görevlendirilen ilkyardım eğitmeni/eğitici eğitmeni, eğitimlere bir takvim yılı içerisinde 3 kez katılmaması durumunda 1 yıl süreyle sınav gözetmenliğinden çıkarılır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Merkezlerin Çalışma Esasları ve Personel Standartları Eğitmen sayısı

(1) İşitme testi hizmeti verecek olan İSGB, OSGB ve ÇASMER’ler aşağıda yer alan şartlara uyar:

a) İşitme testi için sabit veya taşınabilir tarama odyometri cihazı kullanılır.

b) Testler sessiz kabinde yapılır.

c) İşitme testi için otomatik veya manuel odyometre kullanılabilir.

ç) İşitme testi uygun yöntem ve çalışanın en düşük seviyedeki duyma kaybını bile tespit edebilecek ses düzeyleri kullanılarak yapılır.

d) Sessiz kabin ve odyometrelerin kalibrasyonu, yetkili servislerce ilgili standartlar doğrultusunda düzenli aralıklarla yapılır, ölçüm sonuçlarının güvenilir olduğu kontrol edilir ve raporlanır. Ekipmana, kullanım sıklığına göre teknik ve hijyenik bakım yapılır ve kayıt altına alınır.

e) İşitme testinin yapılacağı kabin, tarama testini yapacak olan tıbbi tetkik personelinin bulunacağı alan ve gerekli ekipmana ayrılmış olan alan toplamda en az dört metrekare olur.

f) İşitme testinin yapılacağı oda veya kabinin içi ve çevresinde yeterli ısıtma, havalandırma ve aydınlatma ile uygun hijyen koşulları sağlanır.

(2) Gezici iş sağlığı araçlarında kullanılan sessiz kabin, aracın dengesini bozmayacak ve trafik güvenliğini tehlikeye sokmayacak şekilde araç içinde sabitlenir. İşitme testinin yapılacağı esnada aracın sabitlemesi yapılır ve motor kapalı tutulur. Gezici iş sağlığı araçlarında işitme testi yapılırken başka bir işlem yapılamaz.

(3) İşitme testi; odyolog veya odyometrist tarafından yapılır.

(4) İşitme testi sonuçları işyerinin işyeri hekimi tarafından değerlendirilir. İşyerinin işyeri hekiminin talebi halinde testin raporlandırılması işlemi, kulak burun boğaz uzman hekimi tarafından yapılır. Solunum fonksiyon testi (SFT)

(1) Bu Yönetmelik 1/9/2013 tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme

(1) İlkyardımcı belgesi/yetki belgeleri:

a) İlkyardımcı belgesinin geçerlilik süresi üç yıldır. Geçerlilik süresinin (Değişik ibare:RG-27/12/2025-33120) bitiminden önceki 3 (üç) ay içerisinde güncelleme eğitimi alınması zorunludur. Belirtilen süreler içinde güncelleme eğitimine katılanların belgeleri yenilenir, katılmayanların belgeleri geçersiz sayılır.

b) İlkyardım eğitmeni yetki belgelerinin geçerlilik süresi beş yıldır. Geçerlilik süresi biten yetki belgesi sahiplerinin, belge geçerlilik süresi içinde en az 15 eğitim (belgeli/yetki belgeli) verdiklerini belgelemeleri durumunda, güncelleme veya eğitim tekrarına gerek kalmadan belgeleri yenilenir. Eğitim vermeyen yetki belgesi sahiplerinin belge geçerlilik süresinin (Değişik ibare:RG-27/12/2025-33120) bitiminden önceki üç ay içerisinde güncelleme eğitimi alması zorunludur. Güncelleme eğitimi almayanların yetki belgeleri geçersiz sayılır.

c) İlkyardım eğitimci eğitmeni yetki belgelerinin geçerlilik süresi beş yıldır. Geçerlilik süresi biten yetki belgesi sahiplerinin, belge geçerlilik süresi içinde en az 5 eğitim (belgeli/yetki belgeli) verdiklerini belgelemeleri durumunda, güncelleme veya eğitim tekrarına gerek kalmadan belgeleri yenilenir. Eğitim vermeyen yetki belgesi sahiplerinin belge geçerlilik süresinin (Değişik ibare:RG-27/12/2025-33120) bitiminden önceki üç ay içerisinde güncelleme eğitimi alması zorunludur. Güncelleme eğitimi almayanların yetki belgeleri geçersiz sayılır.

ç) Güncelleme eğitimine katılan kişilere ait yetki belgeleri belge (Ek ibare:RG-27/12/2025-33120) geçerlilik tarihinden itibaren geçerlilik süresi kadar uzatılır.

d) İlkyardım eğitimci eğitmeni yetki belgesi sahipleri, ilkyardım eğitmeni yetki belgesi sahibi sayılırlar. e ) (Değişik:RG-27/8/2020-31226) Ek-3a ve Ek-3c’de yer alan ilkyardımcı belgesi/yetki belgesi; merkez veya müdürlük, (Değişik ibare:RG-27/12/2025-33120) Ek-3f ve Ek-3g’de yer alan belgeler ise merkez tarafından hazırlanır. Ek-3b’de yer alan ilkyardımcı kimlik belgesi, eğitimi veren merkez tarafından düzenlenir ve müdürlükçe onaylanır.

f) Merkezler kendi hazırladıkları ilkyardımcı belgesi ile eğitmen yetki belgesinde, Bakanlık logosu ile birlikte kendi logosunu da kullanabilir. g ) (Ek:RG-27/8/2020-31226) (a), (b) ve (c) bentlerinde geçen güncelleme eğitimlerinin mücbir sebep veya olağanüstü hâl nedeniyle yapılamaması halinde, Genel Müdürlük onayı ile söz konusu eğitimler bu durumların ortadan kalkmasından itibaren üç ay içinde yapılır. Bu süre zarfında yetki belgeleri geçerli olmaya devam eder. Merkezlerin çalışma saatleri ve eğitim planları

(1) Kanunun 28 inci maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen sigortalıların Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücü kaybı tespitinde, 16/7/2006 tarihli ve 26230 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik esas alınır.

(2) Birinci fıkrada belirtilen sigortalılar Kanunun 94 üncü maddesi hükümlerine göre kontrol muayenesine tabi tutulabilirler. BEŞİNCİ BÖLÜM Meslekte Kazanma Gücü Azalma Oranı Tespitine İlişkin Usul ve Esaslar Meslek hastalığı

İLKYARDIM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç

(1) Bu Yönetmeliğin amacı; fertlerin ve toplumun temel sağlık bilgisinin artırılması, ilkyardım bilgi ve becerisinin topluma öğretilmesi, tüm kamu ve özel kurum/kuruluşlarında personel sayılarına göre ilkyardımcı bulundurulması ile kazalara bağlı ölüm ve sakatlık riskinin azaltılması; bu doğrultuda ilkyardım eğitici eğitmeni, ilkyardım eğitmeni ve ilkyardımcı yetiştirilmesi ile bu eğitimleri düzenleyecek merkezlerin açılış, işleyiş ve denetimi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir. Kapsam

(1) Bu Yönetmelik; ilkyardım ile ilgili eğitimleri düzenleyerek yetki belgesi verecek ve bu eğitimi alacak olan bütün kamu kurum ve kuruluşlarını, gerçek kişileri, özel hukuk tüzel kişilerini kapsar. Dayanak

(Değişik:RG-27/8/2020-31226)

(1) Bu Yönetmelik; 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 9 uncu maddesinin (c) bendi ile 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 356 ncı maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (ğ) bentleri ve 508 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar ve kısaltmalar

(1) İlkyardım eğitmeni;

a) Kendi adına düzenlenmiş çalışma belgesi ile çalışır,

b) Eğitimlerin standartlara uygun verilmesini ve sürdürülmesini sağlar,

c) Kendi çalışma alanı ile ilgili aksaklıkları mesul müdüre yazılı olarak bildirir,

ç) İlkyardımcı yetki belgesini mesul müdür ile birlikte imzalar ve Müdürlüğün onayına sunar.

(2) Bakanlığın eğitim ve araştırma hastaneleri ile sağlık alanında eğitim veren fakülte ve yüksekokullarda açılacak olan ilkyardım eğitim merkezlerinde, eğitmenlik yapacak uzmanlığını almış öğretim üye ve öğretim/eğitim görevlilerinden ilkyardım eğitmeni yetki belgesi istenmez. İlkyardımcı bulundurulması

(1) Bu Yönetmelik, ortak sağlık ve güvenlik birimleri, işyeri sağlık ve güvenlik birimleri ve çalışan sağlığı merkezleri ile bu yerlerde gerçekleştirilen tıbbi tetkikleri kapsar.

(2) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı ve Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından kullanılan gezici iş sağlığı araçları bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır. Dayanak

(1) Bu Yönetmelik; 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 508 inci maddesine dayanılarak düzenlenmiştir. Tanımlar ve kısaltmalar

(1) EKG çekimi, ilgili standarda uygun olarak yapılır. EKG cihazınınkalibrasyonu düzenli aralıklarla ilgili standartlar doğrultusunda yetkili servislerce yapılır.

(2) EKG çekimini, ilgili branştan tıbbi tetkik personeli yapar.

(3) EKG testi sonuçları işyerinin işyeri hekimi tarafından değerlendirilir. İşyerinin işyeri hekiminin talebi halinde ölçüm sonuçlarının raporlandırılması kardiyoloji uzman hekimi tarafından yapılır. Numune alma ve laboratuvar tetkikleri

(Değişik:RG-27/8/2020-31226)

(1) Yapılacak tüm eğitimlerde Genel Müdürlükçe belirlenen eğitim materyal ve yöntemleri kullanılır. Merkezler eğitim materyallerini müdürlük tarafından onaylandıktan sonra kullanabilirler.

(2) Eğitim süreleri;

a) İlkyardım eğitimi 16 saat,

b) İlkyardım eğitici eğitimi 40 saat,

c) İlkyardım eğitici eğitmeni eğitimi 40 saat,

ç) Temel yaşam desteği eğitimi 2 saat,

d) Afetlerde ilkyardım eğitimi 4 saat, olarak düzenlenir. Eğitim konuları

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerinde çalışanların sağlık gözetimine yönelik; ortak sağlık ve güvenlik birimleri, işyeri sağlık ve güvenlik birimleri ve çalışan sağlığı merkezleri tarafından yapılacak tıbbi tetkiklere dair usul ve esasları düzenlemektir. Kapsam

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Çalışan sağlığı merkezi (ÇASMER): Sağlık Bakanlığına bağlı, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunmak üzere 6331 sayılı Kanun kapsamında yetkilendirilen, gerekli donanım ve personele sahip birimi,

b) e-Nabız: Sağlık hizmet sunucularından alınan sağlık verilerine vatandaşların ve sağlık profesyonellerinin internet ve mobil cihazlar üzerinden erişebildikleri Sağlık Bakanlığı tarafından geliştirilen uygulamayı,

c) Gezici iş sağlığı aracı: İş sağlığı kapsamında tıbbi tetkik hizmeti verilmesi, numune alınması ve taşınması amacıyla ruhsatlandırılan ve nitelikleri bu Yönetmelikte belirlenmiş olan özel olarak tasarlanmış karayolu taşıtını,

ç) HSGM: Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünü,

d) İSGGM: İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünü,

e) Müdürlük: İl sağlık müdürlüğünü,

f) Rehber: Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Pnömokonyoz Radyografilerinin Uluslararası Sınıflandırması Rehberinin güncel versiyonunu,

g) Sabit tıbbi tetkik mekânı: Tıbbi tetkik hizmetleri için kullanılan sağlık cihaz ve ekipmanının bulunduğu, bu Yönetmelikte yer alan şartlara ve niteliklere göre belirlenmiş alanı,

ğ) Teletıp: Radyolojik tetkiklere ait görüntülere internet ve mobil cihazlar üzerinden erişilmesine, bu görüntülerin raporlanabilmesine, radyologlar arası telekonsültasyon yapılabilmesine, tıbbi görüntü ve raporların kalite açısından değerlendirilebilmesine ve e-Nabız uygulaması üzerinden vatandaşlar ile paylaşılabilmesine imkân sağlayan Sağlık Bakanlığı tarafından geliştirilen sistemi,

h) Tıbbi tetkik personeli: 22/5/2014 tarihli ve 29007 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelikte belirtilen ve bu Yönetmelik kapsamında çalışma izin belgesi bulunan sağlık meslek mensupları ve sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensuplarını, ifade eder.

(2) Bu Yönetmelikte yer alan işyeri sağlık ve güvenlik birimi (İSGB), ortak sağlık ve güvenlik birimi (OSGB), iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, diğer sağlık personeli ve benzeri kavramlar 6331 sayılı Kanun ve alt düzenlemelerinde tanımlandığı gibidir. İKİNCİ BÖLÜM Gezici İş Sağlığı Aracı ve Sabit Tıbbi Tetkik Mekânına İlişkin Esaslar Genel esaslar

(1) Gezici iş sağlığı araçları ve sabit tıbbi tetkik mekânlarında, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yalnızca çalışanların sağlık gözetimine yönelik tıbbi tetkikler gerçekleştirilir.

(2) İSGB’ler bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yalnızca sabit tıbbi tetkik mekânı kurabilir. İSGB’ler gezici iş sağlığı aracı bulunduramaz. Ancak kamu kurum ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve belediyeler bünyesinde kurulan İSGB’ler kendi çalışanlarına hizmet vermek üzere gezici iş sağlığı aracı bulundurabilir. Belediyelere ait şirketler, iktisadi teşebbüsler ve iştirakler bünyesinde kurulan İSGB’ler ise gezici iş sağlığı aracı bulunduramaz.

(3) İSGB’ler sadece kendi işyeri bünyesindeki çalışanlara yönelik tıbbi tetkikleri gerçekleştirir.

(4) OSGB veÇASMER’ler sadece 29/12/2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında İSG-KÂTİP üzerinden tıbbi tetkik hizmeti sözleşmesi imzaladıkları işyerlerinin çalışanlarına yönelik tıbbi tetkik hizmeti verir.

(5) Tıbbi tetkik hizmeti verilen işyerine aynı OSGB veya ÇASMER tarafından işyeri hekimliği hizmeti de verilmesi zorunlu değildir. Ancak hizmet verilen işyerinde işyeri hekimi görevlendirilmiş olması ve tıbbi tetkik istemini çalışanın işyeri hekiminin yapması zorunludur.

(6) Gezici iş sağlığı araçlarının ruhsatı ile tüm hak ve sorumlulukları sadece izin alan İSGB, OSGB veyaÇASMER’e; sabit tıbbi tetkik mekânlarının ruhsatı ile tüm hak ve sorumlulukları sadece izin alan İSGB, OSGB veyaÇASMER’e aittir. Gezici iş sağlığı aracı veya sabit tıbbi tetkik mekanı ile bu araç veya mekanlarda bulunan her türlü ekipman hiçbir şart altında başka bir İSGB, OSGB veyaÇASMER’e tahsis edilemez, kiralanamaz veya buralarda çalışan personel, izin belgesinde belirtilen kuruluşun dışında istihdam edilemez.

(7) OSGB veÇASMER’ler ile kamu kurum ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve belediyeler bünyesinde kurulan İSGB’ler dışında, hangi ad altında işletilirse işletilsin hiçbir sağlık hizmet sunucusu gezici iş sağlığı aracı bulunduramaz veya kullanamaz.

(8) İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliğinde belirtilen oda, bölüm ve alanlar ile sağlıkekipman ve cihazları, bu Yönetmeliğe göre ruhsatlandırılan gezici iş sağlığı aracı veya sabit tıbbi tetkik mekanı ile 5 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen sağlık ekipmanlarından ayrı olup birbirine karıştırılamaz. Gezici iş sağlığı araçlarına ilişkin genel şartlar

(1) Bu Yönetmelikte belirtilen tıbbi tetkiklerin yapılabilmesi için gezici iş sağlığı araçlarının aşağıdaki şartları sağlaması gerekir:

a) Gezici iş sağlığı araçları en fazla 15 yaşında olur. Aracın trafik muayene işlemleri, 6/1/2021 tarihli ve 31356 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde yapılır. Araçların yaşı, bulunulan tarihten aracın ilk trafik tescil tarihi çıkarılarak hesaplanır.

b) Gezici iş sağlığı araçları, 26/10/2016 tarihli ve 29869 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik (AİTM) kapsamında tadil edilmiş ise tadilatçı firma, AİTM münferit veya AİTM seri tadilat tip onayı alır.

c) Röntgen görüntüleme hizmeti verecek olan gezici iş sağlığı araçları, Nükleer Düzenleme Kurumunun mevzuatı, rehberleri ve diğer düzenlemelerinde belirlenen şartlara uygun olarak hazırlanır ve araçta yer alan röntgen cihazı için Nükleer Düzenleme Kurumundan lisans alınır.

ç) Gezici iş sağlığı araçları; panelvan, minibüs, otobüs, kamyon veya kamyonet gibi motorlu araçlardır. 19/4/2020 tarihli ve 31104 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/2018/858)’in O3 ve O4 kategorisinde yer alan yarı römorklara da izin verilebilir. Gezici iş sağlığı araçlarına, bu Yönetmelikte belirtilenler dışında farklı ilaveler yapılamaz.

d) Araç beyaz renkte olur ve aracın dört tarafına da mavi fosforlu yazı ile firma adı ve “Gezici İş Sağlığı Aracı” ibaresi açık ve okunacak şekilde yazılarak aracın kullanım amacı belirtilir. Logo, adres, uyarıcı işaretler ve piktogramlar, telefon bilgileri, elektronik posta adresleri de araca yazılabilir. Aracın üzerinde bunlardan başka bir ibare yer almaz.

e) Her araçta asgari olarak en az ikişer kilogramlık iki tane yangın söndürme tüpü bulunur.

f) Her araçta asgari bir emniyet kemeri keseceği, demir manivela ve imdat çekici bulunur.

g) Araçların hem şoför kabinlerinde hem de üst yapılarında iklimlendirme ve aydınlatma sistemleri bulunur. İşitme testi yapılan araçta bulunan sessiz kabinde ayrıca iklimlendirme ve aydınlatma sistemleri olur.

ğ) Araçlar bulunduğu zemine hidrolik ayaklarla sabitlenebilir özellikte olur. Tıbbi tetkik işlemi esnasında araçlar zemine sabitlenir.

h) Gezici iş sağlığı araçlarına sayısal takograf ve İSGGM ve/veya HSGM bilişim sistemlerineentegre edilebilir özellikte uydu takip sistemi takılır. Bu cihaz ve sistemler, güncel halde tutularak kesintisiz bir şekilde ve düzenli olarak çalışır. Takograf ve uydu takip sistemi, denetime yetkili memurlar tarafından istenildiği anda kontrol edilebilir vaziyette olur.

nde işyerinin işyeri hekimi ile paylaşılır. İşyeri hekiminin talep belgesi, hekim tarafından konulan ön tanı veya kesin tanılar ve yapılan tıbbi tetkiklerin sonuçları veya raporları hizmet veren kurum veya kuruluş tarafından e-Nabızda, radyolojik tetkiklere ait görüntü ve sonuçlar Teletıpta kayıt altına alınır. e-Nabız ve Teletıpa veri aktarımı için gerekli olan sistem, Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulur.

(9) Tıbbi tetkik işlemini gerçekleştiren personele ait çalışma izin belgelerinin bir örneği, işyerinin işyeri hekimine teslim edilir.

(10) 20/7/2013 tarihli ve 28713 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesi uyarınca tıbbi tetkik sonuçları işyerinin işyeri hekimi tarafından değerlendirilir. Şüpheli durumlarda, kararsız kalındığında veya uzman hekim görüşüne ihtiyaç duyulduğunda uzman hekim desteği alınır.

(11) Meslek hastalığı şüphesi taşıyan çalışanlar, ileri tetkik ve değerlendirme için işyerinin işyeri hekimi tarafından meslek hastalığı tanısı koymaya yetkili sağlık hizmet sunucusuna sevk edilir.

(12) Bu Yönetmelik kapsamında yürütülen çalışmaların tamamı kayıt altına alınıp mevzuatına uygun olarak arşivlenir ve talepleri halinde denetime yetkili memurlara ibraz edilir.

(13) Bu Yönetmelik kapsamında tıbbi atıklarla ilgili iş ve işlemler 25/1/2017 tarihli ve 29959 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uygun olarak yapılır.

(14) Yapılan tıbbi tetkikler nedeniyle elde edilen tüm kişisel veriler hakkında 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve 21/6/2019 tarihli ve 30808 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.

(15) Bu Yönetmelik kapsamındaki tüm tıbbi cihazların kalibrasyon işlemleri, 25/6/2015 tarihli ve 29397 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tıbbi Cihazların Test, Kontrol ve Kalibrasyonu Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yürütülür. Gerçekleştirilenkalibrasyona ait kayıtlar tıbbi cihazın bulunduğu yerde ve cihazın kullanım ömrü boyunca muhafaza edilir. Denetime yetkili memurlar tarafından her istendiğinde bekletilmeden cihazların kalibrasyon belgelerinin ibrazı zorunludur. Cihazların ilgili standardında belirtilen sürelere ve şartlara uygun olarak kalibrasyonu yapılmayan cihazlar kullanılamaz. Gezici iş sağlığı aracı ve sabit tıbbi tetkik mekânına dair kurallar

itme testi yapılan araçta bulunan sessiz kabinde ayrıca iklimlendirme ve aydınlatma sistemleri olur.

ğ) Araçlar bulunduğu zemine hidrolik ayaklarla sabitlenebilir özellikte olur. Tıbbi tetkik işlemi esnasında araçlar zemine sabitlenir.

(2) OSGB veÇASMER’ler ile kamu kurum ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve belediyeler bünyesinde kurulan İSGB’ler, bu maddede belirtilen hizmeti sunabilmek için her gezici iş sağlığı aracı başına asgari bir işyeri hekimini sorumlu olarak tayin eder. Gezici iş sağlığı aracında yapılan tüm tıbbi tetkikler ile yapılan işlemin sonucundan doğan her türlü zarar veya kusurdan gezici iş sağlığı aracından sorumlu olan işyeri hekimi, işlemi yapan tıbbi tetkik personeli ile aracın sahibi kurum veya kuruluş sorumludur. Cezai sorumluluk gerektiren durumlarda genel hükümler uygulanır.

(3) Gezici iş sağlığı aracı hizmeti veren OSGB veÇASMER’ler, hizmet vereceği işyeri ile hizmetin fiili olarak gerçekleşeceği tarihten en az yedi gün öncesinde İSG-KÂTİP üzerinden karşılıklı olarak gezici iş sağlığı aracı sözleşmesi düzenler. Taraflarca onaylanmamış sözleşme ile tıbbi tetkik hizmeti gerçekleştirilemez. Sözleşmede aracın hangi günlerde ilgili işyerinde olacağı belirtilir. Müdürlükçe yapılacak denetimlerin planlanabilmesi amacıyla aracın sözleşme süresi boyunca ilgili işyerinde bulunması esastır. Tetkik işleminin planlanandan daha uzun veya daha kısa sürmesi halinde sözleşme derhal güncellenir. Tetkik işleminin bittiği gün aracın gün sonuna kadar işyerinde bulunması gerekmez, araç tetkik işleminin bitmesine müteakip işyerini terk edebilir. Aynı araç ile bir gün içerisinde birden fazla işyerine hizmet verilebilir.

(4) Mücbir bir sebeple hizmetin sunulamaması halinde durumu izah eden kanıtlarla birlikte ilgili müdürlüğe derhal bildirim yapılır.

(5) Gezici iş sağlığı araçlarında yapılan tıbbi tetkiklerde, tetkiki yapılacak çalışanın kimlik doğrulama işleminin; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kabul edilen biyometrik yöntemlerle ve nüfus cüzdanı, sürücü belgesi, evlenme cüzdanı veya pasaport belgelerinden biri ile yapılması zorunludur. Tetkiki yapılacak çalışanın kimliği doğrulanmadan tetkik işlemi gerçekleştirilemez.

k doğrulama işleminin; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kabul edilen biyometrik yöntemlerle ve nüfus cüzdanı, sürücü belgesi, evlenme cüzdanı veya pasaport belgelerinden biri ile yapılması zorunludur. Tetkiki yapılacak çalışanın kimliği doğrulanmadan tetkik işlemi gerçekleştirilemez.

(6) Röntgen görüntüleme hizmeti verecek araçların her türlü trafik kazasına veya aracın bütünlüğünü bozacak herhangi bir olaya karışması halinde aracın zırhlaması derhal kontrol edilir. Zırhlamanın uygun olmadığının tespit edilmesi halinde durum Nükleer Düzenleme Kurumuna bildirilerek kurumun talimatları izlenir. Bütünlüğü bozulmuş ve henüz zırhlaması kontrol edilmemiş veya zırhlaması uygun olmayan araçlarla hiçbir şart altında hizmet verilemez. Yapılan ölçüm ve işlemlere ilişkin bütün evraklar denetime yetkili memurlara gösterilmek üzere saklanır.

(7) İşitme testi hizmeti verecek araçların her türlü trafik kazasına veya aracın bütünlüğünü bozacak herhangi bir olaya karışması halinde sessiz kabinin izolasyonu derhal kontrol edilir. İzolasyonun uygun olmadığının tespit edilmesi halinde gerekli tamirat işlemi yapılır. Bütünlüğü bozulmuş ve izolasyonu kontrol edilmemiş veya izolasyonu uygun olmayan araçlarla hizmet verilemez. Yapılan ölçüm ve işlemlere ilişkin bütün evraklar denetime yetkili memurlara gösterilmek üzere saklanır.

(8) Gezici iş sağlığı araçlarının trafikte geçiş üstünlüğü bulunmamaktadır. Araçlar, türüne göre belirlenmiş olan şehir içi ve şehirlerarası hız sınırlarına riayet eder. Hız sınırını aşan gezici iş sağlığı aracı içerisindeki tüm tıbbi cihazların yetkili servisleri tarafından kalibrasyonlarının yenilenmesi zorunludur. Sabit tıbbi tetkik mekânlarına ilişkin genel şartlar

(1) İSGB, OSGB veÇASMER’lerin bu Yönetmelikte belirtilen tıbbi tetkik hizmetlerini yapabilmesi için İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliğinde belirtilen şartlar ile Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen şartları sağlamaları gerekir. Söz konusu fiziki ve tıbbi şartları sağlayamayan İSGB, OSGB ve ÇASMER’ler, bu Yönetmelikte belirtilen tıbbi tetkik hizmetlerini veremez.

(2) Tıbbi laboratuvar hizmeti verilecek alanlarda, Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliğinin basit hizmet laboratuvarlarına ilişkin fiziki şartları aranır.

(3) Sabit tıbbi tetkik mekânı olarak kullanılacak odalara İSGB, OSGB veyaÇASMER’in onaylı yerleşim planında yer verilir. Röntgen görüntüleme ve/veya laboratuvar hizmetleri birbirlerinden ve diğer tıbbi tetkiklerden ayrı ve bağımsız olacak şekilde en az bir odada bulunmak zorundadır. Tüm odaların girişlerine odalarda yapılan tıbbi tetkikleri belirtir levha ile uyarıcı levhalar asılır. Tüm odalarda havalandırma, aydınlatma ve iklimlendirme sistemleri bulunur.

(4) Röntgen görüntüleme hizmeti verilecek oda veya odalar, Nükleer Düzenleme Kurumunun mevzuatı, rehberleri ve diğer düzenlemelerinde belirlenen şartlara uygun olarak hazırlanır ve içlerinde yer alan röntgen cihazları için Nükleer Düzenleme Kurumundan lisans alınır.

(5) İSGB, OSGB veÇASMER’ler bu maddede belirtilen hizmeti sunabilmek için sabit tıbbi tetkik mekânına asgari bir işyeri hekimini sorumlu olarak tayin eder. Sabit tıbbi tetkik mekânında yapılan tüm tıbbi tetkikler ile yapılan işlemin sonucundan doğan her türlü zarar veya kusurdan sabit tıbbi tetkik mekânından sorumlu olan işyeri hekimi, işlemi yapan tıbbi tetkik personeli ile mekânın sahibi kurum veya kuruluş sorumludur. Cezai sorumluluk gerektiren durumlarda genel hükümler uygulanır.

(6) Sabit tıbbi tetkik mekânı hizmeti verecek olan OSGB veya ÇASMER, hizmet vereceği işyeri ile hizmetin fiili olarak gerçekleşeceği tarihten en az bir gün öncesinde İSG-KÂTİP üzerinden karşılıklı olarak sabit tıbbi tetkik mekânı sözleşmesi düzenler. Taraflarca onaylanmamış sözleşme ile tıbbi tetkik hizmeti gerçekleştirilemez.

(7) Sabit tıbbi tetkik mekânlarında tetkiki yapılacak çalışanın kimlik doğrulama işleminin; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kabul edilen biyometrik yöntemlerle ve nüfus cüzdanı, sürücü belgesi, evlenme cüzdanı veya pasaport belgelerinden biri ile yapılması zorunludur. Tetkiki yapılacak çalışanın kimliği doğrulanmadan tetkik işlemi gerçekleştirilemez. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Tıbbi Tetkiklere Ait Usul ve Esaslar Röntgen görüntüleme hizmetleri

(1) Röntgen görüntüleme hizmeti verecek olan İSGB, OSGB veya ÇASMER aşağıda yer alan şartlara uyar:

a) Röntgen görüntüleme hizmetleri, 19/4/1937 tarihli ve 3153 sayılı Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun ve bu Kanuna dayanan ilgili alt düzenlemelerin hükümlerine göre yürütülür.

b) Röntgen cihazının donanımı ve teknik özellikleri aşağıdaki gibi olur: 1) Röntgen cihazı, Sağlık Bakanlığının sağlık bilgi sistemlerine entegre edilebilir olur. Mikrofilm cihazları ve filmi kullanılamaz. 2) Röntgen görüntüleme hizmeti verecek olan gezici iş sağlığı aracı ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânına uygun teknik özellikte ve donanımda röntgen cihazı ve/veya sistemi kurulup, cihazın/sistemin detektör ve/veya kaset-ışın mesafesi ve röntgen çekimi asgari olarak mevcut standartlara uygun şekilde gerçekleştirilir. 3) Bilgisayarlı radyografi (CR) veya dijital radyografi (DR) tekniği kullanılmış tetkikler, dijital ortamda DICOM formatında (CD, hard disk veya taşınır bellekle) işyerine teslim edilir. Ek olarak işyeri tarafından talep edilmesi halinde, en az 35x35 cm ebatlarındaki filme basılarak da işyerine teslim edilebilir.

c) Röntgen cihazının kalibrasyonu düzenli aralıklarla ilgili standartlar doğrultusunda yetkili servislerce yapılır.

(2) Bütün PA akciğer radyografileri, tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri tarafından çekilir.

(3) Bütün PA akciğer radyografileri, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kalite ve standartlarına uygun olarak çekilir. PA akciğer radyografisinin radyolojik yönden raporlandırma işlemi yapılmayan durumlarda değerlendirilmesi işyeri hekimi tarafından gerçekleştirilir. İşyerinin işyeri hekiminin talebi halinde PA akciğer radyografilerinin radyoloji yönünden raporlandırılması işlemi, radyoloji uzman hekimi tarafından yapılır. Pnömokonyoz yapan tozlara maruz kalan çalışanların PA akciğer radyografilerinin pnömokonyoz yönünden değerlendirme ve raporlandırma işlemleri, ILO tarafından yayımlanan güncel rehbere göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilmiş okuyucular tarafından gerçekleştirilir. İşitme testi

(1) Solunum fonksiyon testleri ilgili standarda uygun olarak yapılır. Solunum fonksiyon cihazının kalibrasyonu düzenli aralıklarla ilgili standartlar doğrultusunda yetkili servislerce yapılır. Ekipmana, kullanım sıklığına göre günlük veya haftalık olarak teknik ve hijyenik bakım yapılır ve kayıt altına alınır.

(2) Solunum fonksiyon testleri, ilgili branştan tıbbi tetkik personeli tarafından yapılır.

(3) Solunum fonksiyon testi sonuçları işyerinin işyeri hekimi tarafından değerlendirilir. İşyerinin işyeri hekiminin talebi halinde testin raporlandırılması göğüs hastalıkları uzman hekimi tarafından yapılır. Göz fonksiyonları ölçümleri

(1) Gezici iş sağlığı araçları ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânlarında; göz içi basıncı, göz kırılma kusurları ölçümü, kornea çapı ölçümü, kornea kalınlığı ölçümü yapan cihazlar ile ilgili standartlara uygun olarak ölçüm yapılabilir. Cihazların kalibrasyonu düzenli aralıklarla ilgili standartlar doğrultusunda yetkili servislerce yapılır.

(2) Göz fonksiyon ölçümlerini ilgili branştan tıbbi tetkik personeli yapar.

(3) Göz fonksiyon ölçüm sonuçları işyerinin işyeri hekimi tarafından değerlendirilir. İşyerinin işyeri hekiminin talebi halinde ölçüm sonuçlarının raporlandırılması göz hastalıkları uzman hekimi tarafından yapılır. Elektrokardiyografi (EKG) çekimi

(1) Numune alma hizmeti veren İSGB, OSGB veÇASMER’ler, sabit tıbbi tetkik mekânı ve/veya gezici iş sağlığı araçlarında, çalışanların sağlık gözetimi amacıyla yapılması gereken biyokimya, hematoloji, mikrobiyoloji ve toksikoloji testleri için gerekli olan numuneleri alır.

(2) İSGB, OSGB veÇASMER’ler, Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği hükümlerine göre bünyelerinde basit hizmet laboratuvarı kurabilir. Basit hizmet laboratuvarı olan İSGB, OSGB ve ÇASMER’ler, Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliğinin Ek-9’unda yer verilen testleri yapar.

(3) Basit hizmet laboratuvarı olmayan İSGB, OSGB veÇASMER’lerin tetkikleri ile basit hizmet laboratuvarlarında çalışılmasına izin verilmeyen tetkikler Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış tıbbi laboratuvarlarda yaptırılır.

(4) Numune alma ve laboratuvar tetkikleri hizmeti verecek olan İSGB, OSGB ve ÇASMER’ler aşağıda yer alan şartlara uyar:

a) Laboratuvar tetkikleri için numune alımı Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yapılır.

b) Numunelerden santrifüj edilmesi gerekenlerin santrifüj işlemi taşınma öncesinde tamamlanır. Numunelerin uygun sıcaklıkta taşınması sağlanır. Numunelerin taşınma sırasında zarar görmesini engelleyecek nitelikte taşıma kapları bulundurulur. Taşınması esnasında soğuk zincir gerektiren numuneler, uygun numune taşıma kaplarında ve buzdolabına konularak taşınır. Taşıma sırasındaki sıcaklık takip edilerek kayıt altına alınır. Bu işlemler gezici iş sağlığı aracı veya sabit tıbbi tetkik mekânından sorumlu işyeri hekiminin kontrolünde yapılır.

c) Numune alma işlemini, ilgili branştan tıbbi tetkik personeli yapar.

ç) Numuneler; numunenin kime ait olduğu, kim tarafından alındığı, numune alınma, laboratuvar teslim ve işlem saati ile bunların tarihi, numune türü gibi bilgilerle etiketlendirilerek kimliklendirilir ve kayıt altına alınır.

d) Alınan numuneler, 25/9/2010 tarihli ve 27710 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Enfeksiyöz Madde ile Enfeksiyöz Tanı ve Klinik Örneği Taşıma Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak taşınır.

e) Numuneler muhafaza şartlarına uygun şekilde nakledilir ve bu maddede belirtilen bütün hükümleri sağlayarak numune alım saatinden itibaren en geç 48 saat içinde analiz edilir.

f) Test sonuçları hizmet alan işyerinin işyeri hekimi tarafından değerlendirilir. Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliğine göre uzman/uzman hekim tarafından raporlanması gereken testlerin sonuçları Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış tıbbi laboratuvarda görev yapan ilgili uzman/uzman hekim tarafından raporlanır. Tıbbi tetkiklerin kalitesi

(1) Gezici iş sağlığı aracı ve sabit tıbbi tetkik mekânında yapılan tetkiklerin kalitesi bu Yönetmelikte belirtilen kriterleri karşılar. Bu Yönetmelikte yer almayan hususlarda ise iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ile Sağlık Bakanlığının ilgili mevzuatı uygulanır. İlgili müdürlük, yapılan tıbbi tetkikleri, mevzuatta yer alan kalite ve standartlara uygunluk yönünden de denetler. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Başvuru ve Çalışma İzni İşlemleri Başvuru işlemleri

(1) İSGB, OSGB ve ÇASMER’ler için çalışma izni başvuru dosyası aşağıda belirtildiği biçimde incelenir:

a) Müdürlükçe başvuru dosyası işleme alınır ve teslim tarihinden itibaren en çok 5 gün içerisinde başvuru sahibine eksiklikleri var ise bildirilir. Eksikliğin giderilmesinin ardından inceleme en geç 15 gün içerisinde neticelendirilir. Zorunlu hallerde bu süreler iki katına kadar uzatılabilir.

b) Müdürlükte görevli tercihen işyeri hekimi olan en az bir hekimin bulunduğu asgari üç kişiden oluşan ekip, sabit tıbbi tetkik mekânı ve/veya gezici iş sağlığı aracını yerinde inceler. Yerinde incelemenin uygun bulunmasının ardından hazırlanan tutanak başvuru dosyasına eklenir.

c) İnceleme ekibi tarafından eksiklikler tespit edilir ise bu eksiklikler başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir. Başvuru sahibinin eksiklikleri giderdiğini beyan etmesinin ardından yerinde inceleme yenilenir. Eksikliklerin 60 gün içerisinde giderilmemesi halinde başvuru geçersiz sayılır. Geçersiz sayılan başvurular için ücret iadesi yapılmaz.

ç) İncelemeler sonucunda, tıbbi tetkik hizmeti verecek birimin şartlarının uygun olduğuna karar verilmesi hâlinde izin belgeleri düzenlenerek başvuru sahibine teslim edilir.

d) Müdürlük, düzenlediği izin belgelerini Sağlık Bakanlığının bilgi yönetim sisteminde güncel olarak tutar ve elektronik ortamda İSGGM’ye bildirir. OSGB ve ÇASMER’ler almış oldukları izin belgelerini elektronik ortamda İSGGM’ye onaylatır.

(2) Sağlık Bakanlığının bilgi yönetim sistemine kayıtları alınan sabit tıbbi tetkik mekânı ve/veya gezici iş sağlığı aracı için Ürün Takip Sisteminde kayıt açılır. Kayıt açılmasına müteakip 30 gün içinde başvuru dosyasında yer alan tıbbi cihazlar için başvuru sahibi tarafından ürün hareket bildirimleri gerçekleştirilerek envanter kayıtları oluşturulur. Başvuru dosyasında yer almayan tıbbi cihazların temin edilmesi veya izin belgesinin yenilenmesi/değiştirilmesi gibi durumlarda ürün hareket bildirimleri en geç yedi gün içinde yenilenerek güncel tutulur. Tıbbi cihaz niteliğindeki sarf malzemeler için de Ürün Takip Sistemindeki ürün hareket bildirimleri gerçekleştirilir. BEŞİNCİ BÖLÜM Denetim ve Müeyyideler Denetim

(1) Müdürlük; İSGB, OSGB veÇASMER’lerin bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirip getirmediğini, tercihen işyeri hekimi olan en az bir hekimin bulunduğu asgari üç kişiden oluşan denetim ekibi vasıtasıyla yılda en az bir defa denetler. Denetim yetkisi, izin belgesinin düzenlendiği ilin müdürlüğündedir. Ancak başka illerde tespit edilen gezici iş sağlığı araçları için aracın bulunduğu ilin müdürlüğü de denetim yapmaya yetkilidir. Gerekli görülmesi hâlinde denetimler İSGGM veya Sağlık Bakanlığı tarafından da re’sen yapılabilir.

(2) Denetime yetkili memur tarafından gerekli görülmesi halinde kimlik doğrulaması yapılabilir.

(3) Müdürlük tarafından yapılan denetimler sonrasında İSGB, OSGB veyaÇASMER’e ait gezici iş sağlığı aracı ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânında tespit edilen uygunsuzluklar ve uygulanan müeyyideler İSGGM ve Sağlık Bakanlığına bildirilir.

(4) İSGGM, İSG-KÂTİP yetki belgeleri askıya alınan veya iptal edilen OSGB veya ÇASMER’i Sağlık Bakanlığına bildirir. Sağlık Bakanlığı söz konusu kararı ilgili müdürlüğe gönderir. İSGGM tarafından İSG-KÂTİP yetki belgeleri askıya alınan veya iptal edilen OSGB veyaÇASMER’in gezici iş sağlığı aracı ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânı izin belgesini de bildirilen durum uyarınca ilgili müdürlük askıya alır veya iptal eder.

(5) Röntgen görüntüleme hizmetlerinin sunulması için verilen lisanstaki şartların devam ettiğinin ve Nükleer Düzenleme Kurumunun mevzuat, rehber ve/veya diğer düzenlemelerine uygunluğun kontrolü amacıyla Nükleer Düzenleme Kurumunun bu kapsamdakire’sen denetim yetkisi saklıdır. Bu kapsamda yapılan denetim tutanak ve raporlarının birer nüshası ilgili müdürlüğe bildirilir.

(6) Birinci fıkra kapsamında yapılan denetimlerde röntgen görüntüleme hizmetlerine ilişkin lisans şartlarının kaybedilmesi veya lisanslama sırasındaki taahhütlerine aykırılık tespit edilmesi durumunda Nükleer Düzenleme Kurumuna gerekli bilgi ve dokümanlar iletilir. Röntgen görüntüleme hizmeti yetkisi askıya alınan veya iptal edilen İSGB, OSGB veyaÇASMER’e ilişkin karar, tutanak ve raporların bir nüshası Nükleer Düzenleme Kurumu ile paylaşılır. Müeyyideler

çe iptal edilir. 6) 7 nci maddesinin ikinci veya 8 inci maddesinin beşinci fıkrasına aykırı hareket ettiği tespit edilen işyeri hekimi ve/veya tıbbi tetkik personelinin çalışma izin belgesi müdürlükçe iptal edilir. 7) 7 nci maddesinin üçüncü veya dördüncü fıkrasına aykırı hareket ettiği tespit edilen OSGB veyaÇASMER’in gezici iş sağlığı aracı; 8 inci maddesinin altıncı fıkrasına aykırı hareket ettiği tespit edilen OSGB veyaÇASMER’in sabit tıbbi tetkik mekânı yetkisi müdürlük tarafından altı ay süreyle askıya alınır, aynı fiili beş yıl içinde tekrar etmeleri halinde ise müdürlükçe iptal edilir.

(4) Bu Yönetmeliğin 9 uncu, 10 uncu, 11 inci, 12 nci, 13 üncü veya 14 üncü maddelerinden herhangi birine aykırı hareket ettiği tespit edilen İSGB, OSGB veyaÇASMER’in gezici iş sağlığı aracı ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânı yetkisi müdürlük tarafından altı ay süreyle askıya alınır, bu maddeler kapsamındaki hükümlerden herhangi birine beş yıl içinde bir kez daha aykırı hareket edilmesi halinde ise yetki belgesi müdürlükçe iptal edilir.

(5) Bu Yönetmeliğin 15 inci maddesi kapsamında kontrol edilen tıbbi tetkiklerden örnekler alınarak denetime yetkili memurlar tarafından doğrulama testine gönderilebilir. Bu testlerde Sağlık Bakanlığının mevzuatına uygun olmadığı, yeterli kalitede yapılmadığı veya cihazların kalibrasyonunun uygun olmadığının tespit edilmesi halinde sabit tıbbi tetkik mekânı ve/veya gezici iş sağlığı aracı yetkisi müdürlük tarafından altı ay süreyle askıya alınır. Bu kapsamda bulunan hükümlerden herhangi birine beş yıl içinde bir kez daha aykırı hareket edilmesi halinde ise müdürlükçe iptal edilir.

(6) İzin belgesi iptal edilerek yetkisi sonlandırılan OSGB veyaÇASMER’in İSG-KÂTİP’ten tıbbi tetkik sözleşme yapma yetkisi de sonlandırılır. Yetkisi belirli süre askıya alınan OSGB veya ÇASMER’in İSG-KÂTİP’ten tıbbi tetkik sözleşme yapma yetkisi askı süresince sonlandırılır.

(7) Bu Yönetmelikte yer alan hükümlere aykırı hareket ettiği tespit edilen işyeri hekimlerine, İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin Ek-11’indeki işyeri hekimleri, diğer sağlık personeli, eğiticiler ve sorumlu müdürler için ihtar tablosunda yer alan ilgili ihtar puanı uygulanır.

(8) İzin belgesi askıya alınan gezici iş sağlığı aracı veya sabit tıbbi tetkik mekânı, askı süresince başka hiçbir İSGB, OSGB veya ÇASMER’e devredilemez veya kullandırılamaz.

(9) İzin belgesi askıya alınanlar veya iptal edilenler ile çalışma izin belgesi iptal edilenlere ilgili müdürlükçe yazılı bildirim yapılır ve İSGGM ile HSGM internet sayfalarında ilan edilir.

(10) İzin belgesinin iptali veya geçerliliğinin askıya alınması ile çalışma izin belgesinin iptal edilmesi durumunda önceden yapılan hizmet ve iş sözleşmelerinden doğan hukuki sonuçlardan izin belgesinin veya çalışma izin belgesinin sahibi sorumludur. ALTINCI BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Alt düzenleme yetkisi

(1) Bu Yönetmelikte öngörülen belgeler ile bunlara ilişkin usul ve esasların alt düzenlemelerini yapmaya Sağlık Bakanlığı yetkilidir. Yapılan alt düzenlemeler, HSGM resmi internet sayfasından ilan edilir. Standardizasyon, eğitim, değerlendirme ve akreditasyon

(1) Bu Yönetmelikte yer alan tıbbi tetkiklerin yapılması, değerlendirilmesi ve standartların belirlenmesi ile tıbbi tetkikleri gerçekleştiren personelin eğitimlerinin içeriği, süresi, yapılış şekli, eğitim sonunda yapılacak sınavın şartları, sertifikalandırılması gibi hususlarda zorunluluk getirilmesi ve düzenleme yapılmasına Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı birlikte yetkilidir.

(2) Birinci fıkra kapsamında eğitim ve sertifikalandırma zorunluluğu getirilen hususlarda sertifikalı personel dışındaki kişiler tıbbi tetkikleri gerçekleştiremez.

(3) Birinci fıkrada anılan eğitimlerden uygulamalı eğitim zorunluluğu olmayan eğitimler, salgın hastalık veya doğal afet gibi mücbir sebeplerin ortaya çıkması halinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının kararıyla uzaktan eğitim şeklinde de verilebilir.

(4) Bu Yönetmelik kapsamındaki tıbbi tetkikleri yapacak olan kişi ve kuruluşlara Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı tarafından müştereken akreditasyon zorunluluğu getirilebilir. Bu kapsamda yapılan her türlü düzenleme, İSGGM ve HSGM resmi internet sayfalarında ilan edilir. Karşılıklı bilgi paylaşımı

(1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılan iş ve işlemlere ilişkin veri, kişisel veri ve bilgiler, 6698 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının ilgili birimlerinin talebi doğrultusunda karşılıklı olarak paylaşılır. Tereddütlerin giderilmesi

(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında ortaya çıkacak tereddütleri gidermeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle Sağlık Bakanlığı yetkilidir. Uyum süreci

inci maddesinde ve bu Yönetmelikte yer alan müeyyideler uygulanır.

(2) 6698 sayılı Kanun hükümlerine aykırılık tespit edilmesi halinde ilgili mevzuatın cezai hükümleri uygulanır.

(3) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edilmesi durumunda, ihlalinin türüne göre ayrıca aşağıda yer alan müeyyideler uygulanır:

a) İzin belgesi almadan gezici iş sağlığı aracı ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânı kurarak sağlık faaliyetleri yürütüldüğünün tespiti halinde müdürlük tarafından faaliyeti süresiz durdurulur ve ilgili kişiler hakkında 3359 sayılı Kanun gereğince adli makamlara suç duyurusunda bulunulur.

b) Kanunen mesleğini icra yetkisi bulunmayan hekimlerin çalıştırılması ve/veya bu Yönetmelikte yer alan tıbbi tetkiklerin yetkisi olmayan sağlık meslek mensuplarına yaptırılması halinde ilgili İSGB, OSGB veyaÇASMER’in gezici iş sağlığı aracı veya sabit tıbbi tetkik mekânı yetkisi ile bu personelin varsa çalışma izin belgeleri müdürlükçe iptal edilir ve ilgili kişiler hakkında 3359 sayılı Kanun gereğince adli makamlara suç duyurusunda bulunulur.

c) 5 inci maddeye aykırı hareket ettiği tespit edilen İSGB, OSGB veyaÇASMER’in izin belgesi müdürlükçe iptal edilir ve ilgili kişiler hakkında 3359 sayılı Kanun gereğince adli makamlara suç duyurusunda bulunulur.

ç) 16 ncı madde kapsamında başvuruda istenilen belgelerden herhangi birinin gerçeğe aykırı olduğunun tespit edilmesi halinde düzenlenen izin belgesi müdürlükçe iptal edilerek yetki sonlandırılır, ayrıca adli makamlara sorumlular hakkında suç duyurusunda bulunulur.

d) Çalışma izin belgesi olmadan personel çalıştırıldığının tespiti halinde İSGB, OSGB veyaÇASMER’in bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetleri müdürlük tarafından altı ay süreyle durdurulur. Bu süre sonunda çalışma izin belgesi olmayan personel çalıştırılmaya devam edilmesi halinde izin belgesi müdürlükçe iptal edilir.

e) İzin belgesinde yer almamasına rağmen röntgen görüntüleme, numune alma, laboratuvar hizmetleri, EKG, solunum fonksiyon testi, işitme testi, göz fonksiyon ölçümü gibi tıbbi tetkik hizmeti sunduğu veya bu işlere dair yükümlülükleri yerine getirmediği tespit edilen İSGB, OSGB veya ÇASMER’in bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyeti müdürlük tarafından altı ay süreyle durdurulur. Fiilin tekrarlanması durumunda izin belgesi müdürlükçe iptal edilir.

(1) 5 inci maddenin sekizinci fıkrasında yer verilen çalışanın sağlık bilgileri ile belirtilen dokümanların e-Nabız ve Teletıp sistemine aktarılması ve işlenmesine ilişkin İSGGM ve HSGM resmi internet sayfalarında duyuru yapılıncaya kadar işyeri hekiminin talep belgesi ve yapılan tıbbi tetkiklerin sonuçları veya raporlarının bir nüshası işyerinde çalışanın kişisel sağlık dosyasında, bir nüshası da tıbbi tetkikin gerçekleştiği yerde muhafaza edilir.

(2) Bu Yönetmelik kapsamında Sağlık Bakanlığının bilişim sistemi üzerinden yapılması gereken bildirimler, yazılımın ilgili modüllerinin kullanılmaya başlandığının ilan edilmesine kadar ilgili müdürlüğe evrak yoluyla gerçekleştirilir. Bildirimlerin anılan yazılım vasıtasıyla yapılmaya başlanmasının ardından ilgili müdürlük gerekli evrakları bu yolla teslim alır, inceler ve neticelendirir. Bildirimlerin yazılım vasıtasıyla alınmasına ilişkin duyuru, HSGM resmi internet sayfasında yapılır. Yürürlük

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme

ÇALIŞMA GÜCÜ VE MESLEKTE KAZANMA GÜCÜ KAYBI ORANI TESPİT İŞLEMLERİ YÖNETMELİĞİ

(1) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre sigortalı sayılanlar ve bunların bakmakla yükümlü oldukları veya hak sahibi çocuklarının çalışma gücü veya meslekte kazanma gücü kayıp oranlarının tespitine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Kapsam

(1) Bu Yönetmelik;

a) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların iş kazası ile meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hâllerinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağına,

b) Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların işten ayrıldıktan en geç ne kadar süre sonra ortaya çıktığı takdirde o işten ileri gelmiş kabul edileceğine,

c) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların hangi hâllerde çalışma gücünün %60’ını yitirdiğine,

ç) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların hangi hâllerde çalışma gücünün en az %60’ını veya aynı kapsamdaki sigortalıların vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiğine,

d) Sigortalıların hak sahibi veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının hangi hâllerde çalışma gücünün %60’ını yitirdiğine,

e) 5510 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların özürlü çocuklarının hangi hâllerde başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda sayılacaklarına,

f) 5510 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların yaşlılık sigortası kapsamında çalışma gücü kaybı oranı tespitlerine,

g) 5510 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların hangi hâllerde erken yaşlanmış sayılacaklarının tespitine,

ğ) Çalışma gücü ve meslekte kazanma gücü kaybı oranının tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarının düzenlenmesine,

h) Malullük aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalılar ile çalışma gücünün en az %60’ını yitiren malul çocukların kontrol muayenelerine,

ı) Sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış iken ölenlerin, ölümünün iş kazası veya meslek hastalığı sonucu olup olmadığının tespitine, ilişkin usul ve esasları kapsar. Dayanak

(1) Bu Yönetmelik, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Kanunun 107 nci maddesi hükmüne dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Arıza/Hastalık Listesi: Sigortalıların çalışma gücünün en az %60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kayıp ettiklerinin tespitine esas listeyi,

b) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını, c ) Balthazard Formülü: Birden fazla iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik dereceleri veya birden fazla özürlülük derecelerinin birleştirilmesinde kullanılan hesaplama şeklini,

ç) Cetveller: Hastalık ya da arızanın vücudun hangi uzvunu veya kısmını kapsadığı, çalışılan işin niteliği, sigortalının yaşı dikkate alınarak iş kazası veya meslek hastalığının tespitinde kullanılan listeleri,

d) Genel Müdürlük: Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünü,

e) Hak sahibi: Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri ile malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü hâlinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eş, çocuk, ana ve babasını,

f) İş kazası: Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen sigortalıyı hemen veya sonradan, bedenen ya da ruhen özüre uğratan olayları,

g) Kanun: 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununu,

ğ) Kontrol muayenesi: Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen hâllerde istenilen muayeneyi,

h) Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumunu,

ı) Kurum Sağlık Kurulu: Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, erken yaşlanma hâlini, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını ve malullük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurullarını,

i) Meslek hastalığı: Sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük hâllerini,

j) Sağlık kurulu raporu: Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenen sağlık kurulu raporlarını,

k) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,

l) Tam teşekküllü hastane: 10/9/1982 tarihli ve 8/5319 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinde tanımlanan tam teşekküllü hastaneleri,

m) Vazife ve harp malullüğü: Kanunun 47 nci maddesinde tanımlanan vazife ve/veya harp malullüğü hâllerini,

n) Yükümlülük süresi: Sigortalının meslek hastalığına sebep olan işinden fiilen ayrıldığı tarih ile meslek hastalığının meydana çıktığı tarih arasında geçen en uzun süreyi, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Sağlık Kurulu Raporlarının Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Sağlık hizmeti sunucuları

(1) Sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenecek Sağlık Kurulu Raporlarında aşağıda belirtilen hususlara yer verilir.

a) Hastane adı.

b) Sigortalı veya hak sahibinin adı, soyadı, sigorta sicil numarası, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, baba adı ve doğum tarihi.

c) Raporun tarih ve sayısı.

ç) Hastaneye giriş ve çıkış tarihleri.

d) Sigortalı yada hak sahibinin son altı aylık mühürlü fotoğrafı.

e) Sağlık kurulu raporunun düzenlenme nedeni.

(2) Sağlık kurulu raporunun tıbbi değerlendirme bölümlerinde;

a) Kimlik tespiti ile gerekli muayene yapılarak, muayeneye ilişkin test ve tetkik belgelerinde sigortalının adı, soyadı ve tetkik tarihi yazılır.

b) Maluliyet talebine esas teşkil eden hastalık ya da arızalarının, ilgili branşlarca mevcut klinik durumunu açıklayan ayrıntılı muayenesi sonucu, muayene bulguları, dayanağı tetkikler, varsa tedavi protokolü yazılır.

c) Tıbbi terimler kısaltılmaksızın yazılır.

ç) Daha önce tedavi görülmüş ise, buna ilişkin işlem tarihinin de yer aldığı epikrizler, ameliyat notları, patoloji raporları, tetkikleri ve benzeri belgelerin aslı veya resmî onaylı fotokopileri eklenir.

d) Hastalık ve araz tespit edilen branşlarca gerekli tetkikler yapılır, tetkik sonuçları sağlık kurulu raporuna yazılır, tetkik raporlarının aslı ya da onaylı fotokopileri eklenir.

e) Sağlık Kurulu Raporu ve dayanağı tıbbi belgelerin üzerine, sigortalının sevk nedenine ilişkin kaşe basılır.

f) Sağlık kurulu raporları bilgisayar ortamında düzenlenerek sağlık kuruluna katılan hekimler tarafından ıslak imza ile imzalanır ve kaşelenerek başhekim tarafından resmî mühür ile onaylanır.

g) Sağlık kurulu raporlarının karar hanesinde çalışma gücü kayıp oranı belirtilmez, "Sosyal Güvenlik Kurumunca belirlenecektir." ibaresi yazılır.

(3) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların iş kazası sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranı tespitine ilişkin düzenlenecek Sağlık Kurulu Raporlarında 1 inci ve 2 nci fıkrada belirtilen hükümlere ek olarak;

a) Arazların iş kazasına bağlı olup olmadığı, bağlı olması hâlinde bu durumun düzenlenecek Sağlık Kurulu Raporlarında net bir şekilde belirtilmiş ve bunlara ilişkin ayrıntılı muayene bulguları yazılmış, eğer sigortalıda kazaya bağlı olmayan sekeller varsa bunlara ait muayene bulguları ve tanı yazıldıktan sonra, "İş kazasına bağlı değildir." ibaresi yazılarak imzalanıp, kaşelenmiş,

b) İş kazası sonrası yapılan tedavi farklı sağlık birimlerinde yapılmış ise ilgili epikrizler/raporlar ve benzeri belgeler, ilk sağlık kurulu raporuna eklenmiş,

ç) Sağlık kurulu raporlarının karar hanesinde iş kazasına ilişkin meslekte kazanma gücü azalma oranı belirtilmemiş, olmalıdır.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ile Sağlık Bakanı müştereken yürütür.

4) Nöroloji muayenelerinde EMG ve gerekli diğer tetkikler, 5) Ortopedi, Psikiyatri, Dermatoloji ve benzeri branşlarla ilgili muayenelerde ise; meslekî hastalık iddialarına dayanak teşkil edecek tetkikler, (Değişik ibare:RG-22/1/2011-27823) ayrıntılı olarak raporun karar hanesi dışında ayrıca belirtilir.

(6) (Mülga:RG-22/1/2011-27823)

(7) Bu maddede belirtilen hususların eksikliği veya yetersizliği durumunda sağlık kurulu raporunun verilecek karara esas teşkil edip edemeyeceği konusunda Kurum Sağlık Kurulu yetkilidir.

(8) Kurum, sağlık kurulu raporlarını elektronik ortamda istemeye ve sağlık hizmeti sunucularını bu konuda zorunlu tutmaya yetkilidir. İş kazası ile meslek hastalığı sonucu düzenlenecek istirahat raporları

(1) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların iş kazası ile meslek hastalığı sonucu geçici iş göremezlik ödeneklerinin verilmesine ilişkin istirahat raporlarında;

a) Kontrol muayenesine gerek görüldüğü hâllerde "………. istirahati sonunda kontrolü gerekir." kaydı konularak, kontrol muayene tarihi net olarak belirtilir. İstirahatın uzatılması gerektiği hâllerde ikinci istirahat raporunun başlama tarihi bir önceki raporda belirtilen istirahatın bitiş tarihi olacak şekilde yazılır.

b) Tedavi tamamlanıp, bulgular sekel hâli aldıktan sonra sigortalının iş başı tarihi veya çalışamayacak duruma girdiği tarih; gün, ay ve yıl olarak belirtilir. Raporların bağlayıcılığı

(1) Kurum Sağlık Kurulu tarafından usulüne uygun düzenlenmediği tespit edilen sağlık kurulu raporu bu Yönetmeliğin 6ncı maddesine göre yeniden düzenlenmek üzere ilgili sağlık hizmeti sunucusuna iade edilir. Yeni/Ek rapor düzenlenmesi

(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre düzenlenmiş sağlık kurulu raporlarının Kurum Sağlık Kurulunca değerlendirilmesi sonucu gerekli görülmesi hâlinde, ek bilgi, belge ve/veya aynı ya da farklı sağlık hizmeti sunucusu tarafından yeniden muayenesiyle düzenlenecek rapor/sağlık kurulu raporu istenebilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Kontrol Muayeneleri Kontrol muayenesi ve değerlendirme

(1) Kanunun 94 üncü maddesine istinaden; sigortalılar ve hak sahibi çocukları,

a) Kurumca yürütülen soruşturma sonucu,

b) Kurum Sağlık Kurulunca verilecek karara göre,

c) Sigortalının malullük durumunda artma veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda olduğuna ilişkin talebi hâlinde,

ç) Sigortalı veya hak sahipleri dışında yapılan itiraz, ihbar ve şikâyet hâlinde, kontrol muayenesine tabi tutulabilir.

(2) Kontrol muayenesine istinaden düzenlenen sağlık kurulu raporunun Kurum Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilmesi sonucu gerekli görüldüğü hâllerde sigortalı veya hak sahibi çocukları yeniden kontrol muayenesine tabi tutulabilir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Malul Sayılmaya İlişkin Usul ve Esaslar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların çalışma gücü kaybı tespiti

(1) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların sigortalılık süresi içinde;

a) Arıza/Hastalık Listesinde (Ek-1) belirtilen hastalık veya arızaların meydana geldiği,

b) Eski ve çalışmaya engel olmayan bir arızanın, Arıza/Hastalık Listesinde (Ek-1) belirtilen seviyelere yükseldiği,

c) Çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmiş hâliyle ilk defa çalışmaya başlayan, ancak daha sonra ortaya çıkan farklı bir hastalık veya arıza nedeniyle bu Yönetmelik hükümlerine göre çalışma gücünün en az %60’ını kaybettiği,

ç) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ını kaybettiği, Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalılar malul sayılır.

(2) Ancak, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce çalışma gücünün %60’ını kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilen sigortalılar hakkında, bu hastalık veya özürleri sebebiyle malullük sigortasına ilişkin hükümler uygulanmaz.

(3) Arıza/Hastalık Listesinde (Ek-1) belirtilen arıza/hastalıklardan birden fazlası mevcut ise çalışma gücünün en az %60’ını kaybedip kaybetmediğine dair değerlendirmede en ağır sekel bulgu dikkate alınır ve Balthazard Formülü uygulanmaz. Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindeki sigortalıların çalışma gücü kaybı tespiti

(1) İş kazasının meydana geldiği veya meslek hastalığının başladığı tarihte Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışmakta olanların yapmakta olduğu iş sigortalının mesleği sayılır.

(2) Kurum, bu mesleğin tespitinde sigortalının çalıştığı iş yerinden alınacak belgeyi esas tutabileceği gibi, bu hususu Kurumun kontrol ve denetimle görevli memurları aracılığı ile inceletmeye ve buna göre karar vermeye yetkilidir.

(3) Hizmet akdine göre, Meslekte Kazanma Gücü Kayıp Oranı Tespit Cetvellerinin (Ek-3) "BCetveli"nde gösterilen mesleklerden birden fazlasını yapmakta olan sigortalının, iş kazası veya meslek hastalığı yönünden sürekli iş göremezlik durumuna girmesi hâlinde, sürekli iş göremezlik derecesinin en yükseğine karşılık gelen meslek, "sigortalının mesleği" sayılır. İş kazası ile meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranı tespitinde kullanılan cetveller

(1) Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları sağlık kurullarınca düzenlenen sağlık kurulu raporlarına istinaden, sigortalıların ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonra vücutlarında oluşan arızaları veya tedavi edilemeyen hastalıkları nedeniyle, çalışma gücünün en az %60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiğini Kurum Sağlık Kurulu tespit eder.

(2) Söz konusu maluliyet kararı verilirken;

a) Sigortalıların çalışma gücünün en az %60’ını kaybedip kaybetmediklerinin tespitinde Arıza/Hastalık Listesi (Ek-1),

b) Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde çalışan askerî ve sivil personel ile askerlik görevi ile yükümlüleri için,8/10/1986 tarihli ve 86/11092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği,

c) İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışan personel için,4/8/2003 tarihli ve 25189 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği,

ç) 10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında çalışan ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi Koruma Güvenlik Görevlileri için belirlenen ve 7/10/2004 tarihli ve 25606 sayılı ResmîGazete’de yayımlanan Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte belirtilen sağlık şartları, esas alınır.

(3) Vazife malullüğü hâlinde ise, 13/7/1953 tarihli ve 4/1053 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname esas alınır.

(4) Ancak, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce çalışma gücünün %60’ını veya vazifesini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilen sigortalılar ile yedek subay veya er olarak ya da talim, manevra, seferberlik veya harp dolayısıyla görevleri ile ilgileri kesilmeksizin silah altına alındıkları dönemde malul olup, bu malullükleri asıl görevlerini veya işlerini yapmaya mani olmayanlar hakkında, bu hastalık veya özürleri sebebiyle malullük sigortasına ilişkin hükümler uygulanmaz. Sigortalıların hak sahibi veya geçindirmekle yükümlü olduğu çocuklarının çalışma gücü kaybı tespiti

(1) Arıza/Hastalık Listesinde (Ek-1) belirtilen hastalık veya arızaların meydana geldiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalının hak sahibi veya bakmakla yükümlü olduğu çocuğu malul sayılır. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç olma hâlleri

(1) Sigortalıların ve özürlü çocuklarının başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda sayılacağı hâller aşağıda gösterilmiştir. a ) Kuadripleji, parapleji, dipleji ve sigortalının yaşamını kendi başına yürütmesine engel hemipleji veya merkezi sinir sisteminin sfinkter bozuklukları ile birlikte olan diğer hastalık ve arızalar.

b) Süreli veya sürekli ruh sağlığı ve hastalıkları kliniğinde kalmayı gerektiren ve tedavi edilemeyen psikotik hastalıklar.

c) İki gözde de yüzde yüz (tam) görme kaybı.

ç) İki elin kaybı.

d) Bir kolun omuzdan ve bir bacağın kalçadan kaybı.

e) Her iki bacağın alttan en az 1/3’ünün kaybı.

f) Tedavisi olanaksız bir hastalıktan ileri gelen ağır beslenme bozuklukları ve kaşeksiler.

g) (Ek:RG-22/1/2011-27823) Yukarıda tespit edilen hastalık ve arızalar dışında kaldığı halde tedavi edilemeyen, başka birinin sürekli bakımına muhtaç olan ağır hastalık ve arızalar. Yaşlılık sigortası kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücü kaybı oranlarının tespiti

(1) Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıkması hâlinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceği Meslek Hastalıkları Listesine (Ek-2) göre tespit ve tayin edilir.

(2) Herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuar bulgularıyla kesinleştiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin, işyeri incelenmesiyle kanıtlandığı hâllerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu hastalık, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun kararı ile meslek hastalığı sayılabilir. Meslek hastalıkları listesi

(1) Meslek hastalıkları, Meslek Hastalıkları Listesinde (Ek-2);

a) A Grubu: Kimyasal maddelerle olan meslek hastalıkları,

b) B Grubu: Meslekî cilt hastalıkları,

c) C Grubu: Pnömokonyozlar ve diğer meslekî solunum sistemi hastalıkları,

ç) D Grubu: Meslek bulaşıcı hastalıklar,

d) E Grubu: Fizik etkenlerle olan meslek hastalıkları, olmak üzere beş grupta toplanmıştır.

(2) Bu listenin sol sütununda zararlı ajanın meydana getirdiği başlıca hastalıklar ve belirtileri, orta sütununda yükümlülük süreleri, sağ sütununda hastalık tehlikesi olan başlıca işler yer almıştır. Meslekî bulaşıcı hastalıklar

(1) Meslekî bulaşıcı hastalıklar Listesinin "D Grubu"nda yer alan bulaşıcı hastalıkların, görülen işin gereği olarak veya işyerinin özel koşullarının etkisiyle oluşması ve enfeksiyonun laboratuar bulguları ile de kanıtlanması gereklidir.

(2) Bu listede yer almayan fakat görülen iş ve görev gereği olarak bulaştığı kesin olarak saptanan diğer bulaşıcı hastalıklar da meslek hastalığı sayılır. Bu husustaki teşhisin laboratuar deneyleriyle kanıtlanması gereklidir. Hastalığın en uzun kuluçka süresi yükümlülük süresi olarak alınır. Pnömokonyoz meslek hastalığı

(1) Pnömokonyozun meslek hastalığı sayılabilmesi için, sigortalının, havasında pnömokonyoz yapacak yoğunluk ve nitelikte toz bulunan yeraltı veya yerüstü işyerlerinde toplam olarak en az üç yıl çalışmış olması şarttır.

(2) Ancak, havasında yüksek yoğunlukta ve pnömokonyoz yapacak nitelikte toz bulunan yeraltı ve yerüstü işyerlerinde meydana gelmiş, klinik veya radyolojik bulgular ve laboratuar muayeneleriyle süratli seyrettiği ve ağırlığı saptanmış olgularda Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun kararı ile üç yıllık süre indirilebilir.

(3) Pnömokonyoz değerlendirmeleri, İLO standartları dikkate alınarak yapılır. Sigortalının mesleği

(1) A Cetveli listelerinde yazılı arızalardan birinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağı aşağıdaki şekilde hesaplanır.

a) A Cetvelindeki vücudun çeşitli bölgelerine veya sistemlerine göre hazırlanmış olan 14 arıza listesinden sigortalının arızası bulunur. Bu arızanın solundaki arıza sıra numarası ile sağındaki arıza ağırlık ölçüsü bir tarafa kaydedilir.

b) B cetveli listelerinde önce sigortalının iş kolu, sonra bu iş kolu içindeki meslek veya iş çeşidi bulunur. Bunun karşısındaki meslek grup numarası da bir yere yazılır. Sigortalının meslek veya iş çeşidi bu listelerde bulunmadığı takdirde meslek veya işinin benzeri veya en yakını esas alınır.

c) Sürekli iş göremezlik simgesini gösteren C cetvelinin arızaya uygun tablosunun sütundaki arıza sıra numarası ile satırdaki meslek grup numarasının kesiştiği noktadaki sürekli iş göremezlik simgesi bulunarak bir tarafa kaydedilir.

ç) D cetvelinin sütununda yukarıda tespit edilen arıza ağırlık ölçüsü ile satırındaki meslek simgesinin kesiştiği noktadaki sayı, meslekte kazanma gücünün azalma oranına esas alınacak sayıdır.

d) Tespit edilen bu meslekte kazanma gücü azalmasının sigortalının yaşına uygun oranını bulmak için E cetvelinden yararlanılır. Bu cetvelin sütununda bulunan meslekte kazanma gücünün azalma oranı ile üstteki satırında bulunan sigortalının sürekli iş göremezlik hâlinin tespiti tarihindeki yaşının kesiştiği yerdeki sayı, bu yaşa uyan sürekli iş göremezlik sebebiyle meslekte kazanma gücünün azalma oranıdır.

e) Ancak birden fazla sistemi ilgilendiren sekel bulgu varsa, bu maddenin (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen işlemler her bir sekel bulgu için ayrı ayrı uygulanır ve Balthazard Formülü kullanılarak birleştirilir.

(2) İş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş herhangi bir arızası bulunan sigortalının sonradan bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezliğe uğraması hâlinde, meslekte kazanma gücü azalma oranı aşağıdaki şekilde hesaplanır.

a) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılacak veya sayılmayacak olaylardan veya doğuştan meydana gelmiş her türlü arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı bulunur.

b) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı, bu fıkranın (a) bendinde tespit edilen toplam orandan çıkarılır; kalan, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü azalma oranıdır.

(3) Ancak, sigortalının işe alınmadan önce mevcut olan veya işe alındıktan sonra iş kazası veya meslek hastalığı sonucu olmayarak meydana gelen arızaları, yapmakta olduğu işteki kazanma gücünü etkilememesi hâlinde, bu arızalar kazanma gücü toplam azalma oranının hesabında dikkate alınmaz. Balthazard Formülünün uygulanması

(1) A Cetveli listesinde yazılı arızalardan birkaçının bir arada bulunması veya eski bir arızaya yenisinin eklenmesi hâlinde meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağı, Balthazard Formülüne göre aşağıdaki biçimde hesaplanır.

a) Sigortalıdaki arızaların meslekte kazanma gücünü azaltma oranları bu Yönetmeliğin 23 üncü maddesine göre ayrı ayrı tespit edilir.

b) Bu oranlar, en yükseğinden başlanarak sıraya konur.

c) En yüksek oran, sigortalının çalışma gücünün tümünü gösteren %100’den çıkarılır.

ç) Bu çıkarmada kalan miktar, sırada ikinci gelen meslekte kazanma gücü azalma oranı ile çarpılarak l00’e bölünür, çıkan sonuca en yüksek meslekte kazanma gücü azalma oranı eklenir ve böylece birinci ve ikinci arızaların meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı bulunmuş olur.

d) Sigortalının arızası ikiden fazla ise birinci ve ikinci arızaların meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı birinci sıraya ve üçüncü sıradaki arızanın meslekte kazanma gücü azalma oranı ikinci sıraya alınarak yukarıdaki işlem tekrarlanır.

e) Ancak, A Cetveli listelerinde ayrı ayrı gösterilen çeşitli arızalar, bu listelerde yer alan bir hastalık veya arızanın tabii sonucu iseler, bunlar, ayrı sebeplere bağlı arızalar gibi ele alınarak haklarında bu madde hükümlerine göre işlem yapılmaz. ALTINCI BÖLÜM Erken Yaşlanma Erken yaşlanma hâli

(1) Kanunda yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen yaş şartı dışındaki diğer şartları taşıyan ve 55 yaşını dolduran sigortalılardan biyolojik yönden, bu yaşı doldurmuş bir insan derecesinde yaşlanmış ve çalışma gücünün bu seviyeye düşmüş olduğu tayin ve tespit edilenler, erken yaşlanmış sayılırlar.

(2) Erken yaşlanma hâlinin tespitine esas alınmak üzere Sağlık Hizmeti Sunucuları tarafından düzenlenen Raporlar esas alınarak erken yaşlanma hâlinin bulunup bulunmadığına Kurum Sağlık Kurulunca karar verilir. YEDİNCİ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önceki talepler

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce çalışma gücü kaybı, iş kazası, meslek hastalığı, vazife malullüğü, harp malullüğü sonucu meslekte kazanma gücü kaybı ile erken yaşlanma durumlarının tespiti talebinde bulunan sigortalılar ve hak sahipleri için, yürürlükten kaldırılan ilgili sosyal güvenlik mevzuatının Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır. Meslek hastalığı raporu düzenlemeye yetkili sağlık hizmet sunucuları

(Mülga:RG-22/1/2011-27823) Yürürlük

(1) Bu Yönetmelik 1/10/2008 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanı yürütür. ----------------------

(1) 3/8/2013 tarihli ve 28727 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maluliyet İşlemleri Tespiti Yönetmeliğinin bu yönetmeliği ilgilendiren hükümleri aşağıdadır: “…. Atıflar

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakan: Sağlık Bakanını,

b) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,

c) Denetim ekibi: En az biri ilkyardım eğitmeni yetki belgeli eğitmen olmak üzere, sağlık personelinden oluşan iki kişilik ekibi,

ç) Genel Müdürlük: Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünü,

d) (Değişik:RG-27/8/2020-31226) İlkyardım: Ani olarak ortaya çıkan hastalık veya yaralanma durumunda; kişinin hayatını korumak, sağlık durumunun kötüleşmesini önlemek ve iyileşmesine destek olmak amacıyla olay yerindeki mevcut imkânlarla yapılan hızlı ve etkili müdahaleleri,

e) (Değişik:RG-27/8/2020-31226) İlkyardımcı: Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun eğitimi alarak, verilen eğitim çerçevesinde uygulamalar yapabilen ilkyardımcı belgesi sahibi olan kişiyi, f ) (Değişik:RG-27/12/2025-33120) İlkyardım eğitici eğitmeni: Sağlık alanında en az ön lisans düzeyinde öğrenim görmüş, en az 1 yıllık ilkyardım eğitmeni yetki belgesine sahip ve en az 10 yetki belgeli ilkyardım eğitimi verdiğini belgelendiren eğitmenlerden, Genel Müdürlükçe düzenlenen eğitici eğitmeni eğitim programına katılarak yetki belgesi almış kişiyi,

g) İlkyardım eğitimi: İlkyardım eğitimcileri tarafından Bakanlıkça onaylanmış müfredatlar ile verilen eğitimi,

ğ) İlkyardım eğitmeni: Eğitici eğitimi veren merkezlerden eğitim alarak ilkyardım eğitmeni olarak yetki belgesi düzenlenmiş, 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanuna göre, sağlık meslek mensupları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensupları sınıfına giren kişiyi,

h) Merkez: İlkyardım eğitimi ve/veya ilkyardım eğitici eğitimi vermek amacıyla faaliyet gösteren ilkyardım eğitim merkezi ve ilkyardım eğitici eğitim merkezini,

ı) Merkez yetkilileri: Merkezin yasal sahiplerini, i ) (Değişik:RG-27/12/2025-33120) Mesul müdür: Sağlık alanında en az ön lisans düzeyinde öğrenim görmüş ilkyardım eğitmeni yetki belgesine sahip ve yetki belgeli en az 10 ilkyardım eğitimi vermiş kişiyi,

j) Müdürlük: İl Sağlık Müdürlüklerini,

k) (Değişik ibare:RG-27/12/2025-33120) Sınav gözetmeni: Genel Müdürlükte, müdürlüğün acil sağlık hizmetlerinden sorumlu başkanlığına bağlı birimlerinde ve ilçe sağlık müdürlüklerinde fiilen görev yapan yetki belgeli ilkyardım eğitmeni ve ilkyardım eğitici eğitmenini,

l) Sınav gözetmen ekibi: En az iki kişilik sınav gözetmeninden oluşan ekibi,

m) OED: Otomatik Eksternal Defibrilatörü, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Merkezlerinin Özellikleri ile Merkez Açma ve Kapama İşlemleri Merkez açma yetkisi bulunanlar

(1) Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerinden bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlar ilkyardımcı ve ilkyardım eğitmeni yetiştirmek amacıyla merkez açabilir.

(2) Merkezler, bağımsız olarak veya başka bir özel/kamu eğitim kurumunda program ilavesi olarak açılabilir.

(3) Genel Müdürlük ve müdürlükler, ilkyardım eğitimi ve ilkyardım eğitici eğitimi düzenleyebilir.

(4) Müdürlükler, ilkyardım eğitici eğitimini Genel Müdürlüğün onayı ile düzenleyebilir.

(5) İlkyardım eğitici eğitmeni eğitimi Genel Müdürlükçe düzenlenir. Eğitim salonu özellikleri

(1) İlkyardım eğitimi, (Mülga ibare:RG-27/8/2020-31226) (…) katılımcıların tamamının birbirlerini görebilmeleri için masa ve sandalyelerin ‘U’ şeklinde düzenlendiği, orta kısımda uygulamaların yapılabilmesine imkân veren en az 20 metrekarelik eğitim salonu bulunan, idare odası, eğitmen odası, lavabo, tuvalet ve katılımcıların dinlenme alanının bulunduğu, kişi başına asgari 3,5 metre kare kullanım alanı olan mekanlarda verilir.

(2) Merkezler eğitimlerini, yukarıdaki eğitim salonu özelliklerini taşıması şartı ve Müdürlüğün onayı ile aynı il sınırları içinde diğer uygun yerlerde de verebilirler.

(3) Genel Müdürlük, müdürlükler, eğitim ve araştırma hastaneleri, üniversitelerin sağlık ile ilgili fakülte ve yüksekokulları, Kızılay Genel Müdürlüğü ve halk eğitim müdürlükleri birinci fıkrada belirtilen eğitim salonu özelliklerini taşıması halinde, asli hizmetlerini verdikleri alanlarda da eğitim düzenleyebilir.

(4) Bu Yönetmelikte belirtilen eğitim malzemeleri eğitim salonunda hazır bulundurulur. İlkyardım eğitim merkezi açma başvuru işlemleri

(1) İlkyardım eğitici eğitim merkezi açmak isteyen kişi aşağıdaki belgelerle müdürlüğe başvurur:

a) İlkyardım eğitim merkezi açılış işlemleri ile ilgili 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (e), (f), (g) ve (h) bentlerinde istenilen belgeler.

b) Görev yapacak eğitici eğitmenlerinin, ilkyardım eğitici eğitmeni yetki belgelerinin birer örneği.

c) İlkyardım uygulamaları kitabı, ilkyardım eğitim becerileri kitabı ve sunum CD’leri.

ç) (Ek:RG-27/8/2020-31226) (Mülga:RG-27/12/2025-33120)

(2) İlkyardım eğitim merkezi bünyesinde ilkyardım eğitici eğitim merkezi açılacak ise; açılış işlemleri ile ilgili (b) ve (c) bentlerine ilaveten ilkyardım eğitim merkezinde çalışmakta olan mesul müdürün mesul müdürlük belgesi, eğitici eğitmenlerinin kimlik örneği ile çalışmak istediğini beyan eden dilekçesi ve ilkyardım eğitim merkezi adına hazırlanmış yetki belgesinin bir örneği ile müdürlüğe başvuru yapar. Merkez kapama başvuru işlemleri

(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki merkezlerin kapanma işlemleri aşağıda belirlenen hususlar doğrultusunda gerçekleştirilir:

a) Merkez sahibi veya mesul müdür tarafından, kapanma işlemini talep ettiğini bildirir dilekçe ile birlikte müdürlük tarafından düzenlenmiş tüm belgeler müdürlüğe teslim edilir.

b) Müdürlük, ilkyardım eğitim merkezinin tüm belgelerini iptal ederek kapatma işlemini gerçekleştirir ve Genel Müdürlüğe yazılı olarak bildirir.

c) İlkyardım eğitici eğitimi yetki belgesinin iptali için; belgenin aslı müdürlük aracılığı ile Genel Müdürlüğe gönderilir. Yetki belgesi iptali Genel Müdürlükçe yapılır.

ç) Merkez sahibi veya mesul müdür tarafından sınav kâğıtları, denetim formları ve tüm eğitim dokümanları müdürlüğe teslim edilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Başvurunun Değerlendirilmesi ve Müdürlüğün Görev ve Sorumlulukları Başvurunun değerlendirilmesi

(1) Başvuru dosyaları 30 iş günü içerisinde müdürlük tarafından incelenir.

(2) Başvuru dosyaları uygun görülen merkezlerin, fiziki alan ve ilkyardım araç-gereçleri müdürlük denetim ekibince yerinde görülerek incelenir. İnceleme neticesinde ön inceleme raporu hazırlanır (Ek-8c). Eksiklikleri var ise yazılı olarak bildirir, bu eksikliklerin giderilmesi için denetleme formunda belirtilen süreler verilir.

a) İlkyardım eğitim merkezleri için; ilkyardım eğitim merkezi yetki belgesi (Ek-1a), mesul müdürlük belgesi (Ek-2) ve ilkyardım eğitmeni çalışma belgesi (Ek-4a) Müdürlükçe düzenlenir.

b) İlkyardım eğitici eğitim merkezleri için; Müdürlükçe değerlendirilerek uygun görülen başvurular, ön inceleme raporu (Ek-8c) ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderilir. Uygun bulunan başvurulara Genel Müdürlükçe ilkyardım eğitici eğitim merkezi yetki belgesi (Ek- 1b) düzenlenerek müdürlüğe gönderilir. Müdürlük tarafından; mesul müdürlük belgesi (Ek-2) ve ilkyardım eğitici eğitmeni çalışma belgesi (Ek- 4b) düzenlenir.

(3) Merkezler için düzenlenen belgeler merkez sahibine veya mesul müdüre imza karşılığında verilir. Müdürlüğün görev ve sorumlulukları

(1) Müdürlüğün görevleri;

a) Merkezlerin açılış, işleyiş, denetim ve kapanış işlemlerini yapmak,

b) Başvuruda bulunan merkezlere denetim ekibi görevlendirmek,

c) Başvurusu uygun bulunan ilkyardım eğitim merkezleri için yetki belgesi düzenlemek,

ç) Planlanan ilkyardım eğitici eğitimlerinde, katılımcı listelerinin bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendindeki niteliklere uygun olduğunu onaylamak,

d) Sınavlarda, her 21 (yirmibir) kişiye 1 (bir) sınav gözetmen ekibi olacak şekilde görevlendirme yapmak, e ) (Değişik:RG-27/8/2020-31226) Müdürlükte gözetmen olarak görev yapacakların listesini hazırlamak, listeden sıra ile gözetmen görevlendirmek,

f) Özel bir merkezde eğitmenlik yapanları denetmen ya da gözetmen olarak görevlendirmemek,

g) Bakanlıkça düzenlenen eğitimlere katılarak yetki belgesi almış kamu personeli eğitimcilerinden, başarılı olduğu sınav tarihinden itibaren belge geçerlilik süresince görev yapmayı kabul ettiklerine ilişkin taahhütname almak,

ğ) İlkyardımcı yetki belgesi ve ilkyardımcı kimlik belgesini onaylamak,

h) Merkez tarafından gönderilen ilkyardım eğitimi ve ilkyardım eğitici eğitimine ait kayıtları kontrol ederek belge numarası vermek ve bir örneğini merkeze göndermek (Ek- 6a ve Ek-6b),

ı) Müdürlükçe düzenlenen ilkyardım eğitimi ve ilkyardım eğitici eğitimine ait kayıtları tutmak (Ek- 6a ve Ek-6b),

i) Merkezler tarafından hazırlanarak gönderilen tüm kayıtları tutmak (Ek- 6a), (Ek-6b), (Ek-6c),(Mülga ibare:RG-27/12/2025-33120) (Ek- 6e),

j) İlkyardım eğitmeni yetki belgesini onaylamak, güncelleme ile ilgili işlemleri yapmak,

k) Eğitim konuları ve ilkyardım eğitiminde kullanılacak malzeme, araç ve gereçler listesinde Genel Müdürlükçe yapılan güncellemeleri duyurmak,

l) Merkezlere ait eğitim kitabı ve sunum CD sini inceleyerek uygun olanları onaylamak,

m) Kapatma işlemleri tamamlanan merkezlere, kapanma işlemlerinin tamamlandığını resmi yazı ile en geç on beş gün içinde bildirmek.

(2) (Değişik:RG-27/8/2020-31226) Bu görevleri acil sağlık hizmetlerinden sorumlu başkanlık yürütür. Sınav gözetmen ekibinin sorumlulukları

(1) İlkyardım eğitimi, ilkyardım eğitici eğitimi ve ilkyardım eğitici eğitmeni eğitim programlarında katılımcı sayısı en fazla 21 kişidir. Mesul müdürün görev ve sorumlulukları

(1) Mesul müdür sadece bir merkezde müdürlük görevini üstlenebilir. İdari işlerden bizzat, eğitim ile ilgili işlerden ise eğitmenlerle birlikte sorumludur.

(2) Mesul müdür, müdürlük yaptığı merkezde eğitmenlik de yapabilir.

(3) Mesul müdürün görevleri:

a) Merkezin açılış ve işleyişi ile ilgili işlemleri yürütmek.

b) Eğitimlerin standartlara uygun yapılmasını sağlamak, iç denetimleri yürütmek.

c) Eğitimleri planlayarak çalışmaları düzenlemek.

ç) Eğitimler sırasında merkezde tam zamanlı bulunmak.

d) Düzenlenecek eğitimleri ve katılımcı listelerini yazılı olarak en geç bir gün öncesinden müdürlüğe bildirmek.

e) Denetim ve sınavlar sırasında yetkililere eşlik etmek, gereken bilgi ve belgeleri sunmak.

f) Şirket ortaklarında meydana gelen değişiklikleri on beş gün içinde müdürlüğe bildirmek.

g) İlkyardım eğitmeni, eğitici eğitmeni ve merkezin adres değişikliklerini on beş gün içinde müdürlüğe bildirmek.

ğ) Merkezde çalışması sonlanan eğitimcilerin çalışma izin belgelerini bir hafta içerisinde müdürlüğe iade etmek.

h) Düzenlenen eğitimlerin kayıtlarını tutmak ve müdürlüğe göndermek (Ek- 6a), (Ek-6b), (Ek-6c),(Mülga ibare:RG-27/12/2025-33120) (Ek- 6e).

ı) Kayıtların bir örneğini on yıl süre ile saklamak.

i) Sınav kağıtlarını ilkyardımcı belgesi geçerlilik süresi boyunca saklamak, Genel Müdürlüğün ve müdürlüğün denetimine açık tutmak.

j) Merkezin kapanması durumunda, on beş gün içerisinde katılımcılara ait sınav kağıtları ve tüm evrakları müdürlüğe, yönetim değişikliği durumlarında da yeni yönetime teslim etmek.

k) Merkez adına düzenlenmiş açılış belgelerinin asıllarının idari odada asılı bulundurulmasını sağlamak.

l) İlkyardımcı yetki belgelerini eğitmen ile birlikte imzalamak ve müdürlüğün onayına sunmak.

m) Eğitici eğitimi yetki belgesi uzatma işlemlerini yapmak.

n) İlkyardım ve ilkyardım eğitici eğitimi sınavlarında başarısız olan kişilere kursa katıldığına dair yazı düzenlemek görevlerini yerine getirir. Merkez yetkililerinin görev ve sorumlulukları

(1) Mesul müdürün raporlu veya izinli olması durumunda yerine vekalet edecek eğitmenin kimlik bilgileri ve vekalet süresi iki gün içerisinde müdürlüğe bildirilir.

(2) Mesul müdürün görevinin sona ermesi durumunda yeni mesul müdür görevlendirilmesinin yazılı bildirimi yedi gün içerisinde Müdürlüğe yapılır. Eğitici eğitmeninin görev ve sorumlulukları

(1) Eğitici eğitmeni;

a) Kendi adına düzenlenmiş çalışma belgesi ile çalışır,

b) Eğitimlerin standartlara uygun verilmesini ve sürdürülmesini sağlar,

c) Kendi çalışma alanı ile ilgili aksaklıkları, mesul müdüre yazılı olarak bildirir,

ç) İlkyardım eğitmeni yetki belgesini mesul müdür ile birlikte imzalar ve müdürlüğün onayına sunar.

(2) Bakanlığın eğitim ve araştırma hastaneleri ile sağlık alanında eğitim veren fakülte ve yüksekokullarında açılacak olan ilkyardım eğitici eğitim merkezlerinde eğitmenlik yapacak uzmanlığını almış öğretim üye ve öğretim/eğitim görevlilerinden eğitici eğitmeni yetki belgesi istenmez. İlkyardım eğitmeninin görev ve sorumlulukları

(1) Eğitim konuları, ulusal ve uluslararası standartlar doğrultusunda Genel Müdürlük tarafından belirlenir.

(2) (Değişik:RG-27/8/2020-31226) Eğitimlerin içeriği;

a) İlkyardım eğitimi; genel (Değişik ibare:RG-27/12/2025-33120) ilkyardım bilgileri, vücut sistemleri, temel yaşam desteği, OED kullanımı, havayolu tıkanıklığında ilkyardım, bilinç bozukluklarında ilkyardım, kanamalar, şok ve göğüs ağrısında ilkyardım, yaralanmalarda ilkyardım, boğulmalarda ilkyardım, kırık, çıkık, burkulmalarda ilkyardım, acil taşıma teknikleri, böcek sokmaları ve hayvan ısırıklarında ilkyardım, zehirlenmelerde ilkyardım, yanık, donma ve sıcak çarpmalarında ilkyardım, göz, kulak ve buruna yabancı cisim kaçmasında ilkyardım,

b) Temel yaşam desteği (Ek ibare:RG-27/12/2025-33120) ve OED kullanımı eğitimi; erişkinlerde, çocuklarda ve bebeklerde temel yaşam desteği,

c) Afetlerde ilkyardım eğitimi; genel ilkyardım bilgileri, temel yaşam desteği, kanamalarda ilkyardım, kırık-çıkık-burkulmalarda ilkyardım ve acil taşıma teknikleri,

ç) İlkyardım eğitici eğitimi; ilkyardım konularına ilaveten, yetişkin eğitimi, iletişim becerisi, olumlu eğitim ortamı oluşturma, beceri eğitimi, sunum becerisi, küçük grup çalışması, gösterim becerisi, eğitimde yetiştiricilik, görsel-işitsel araçları hazırlama ve kullanım, yeterliliğe dayalı değerlendirme araçları,

d) İlkyardım eğitici eğitmeni eğitimi; eğitim programı oluşturma süreci, eğitimde ihtiyaç belirleme, eğitim içeriği analizi, eğitim kurs modelinin oluşturulması, konularını kapsar.

(3) (Değişik:RG-27/8/2020-31226) (Mülga:RG-27/12/2025-33120)

(4) Güncelleme eğitimleri, bilgi ve becerilerin güncel tutulması amacı ile almış olduğu yetki belgesinin geçerlilik (Değişik ibare:RG- 27/12/2025-33120) süresinin bitiminden önceki 3 ay içinde, alınan eğitimin yarısı olacak şekilde düzenlenir. (Mülga cümle:RG-27/12/2025-33120)

(5) (Mülga:RG-27/12/2025-33120)

(6) Genel Müdürlük, gerekli görülen hallerde bu Yönetmelikte belirtilen eğitimler, eğitim konuları ve eğitimde kullanılacak malzeme, araç ve gereçler listesinde güncelleme yapabilir. Söz konusu değişiklikler Genel Müdürlükçe duyurulur. Yeterlilik

(1) İlkyardımcı olacak kişilerin en az ilkokul (Ek ibare:RG-27/8/2020-31226) veya ilköğretim okulu mezunu olması zorunludur.

(2) Katılımcıların, eğitim süresinin tamamına devam etmesi zorunludur.

(3) Eğitim sonunda katılımcıların başarılı sayılmaları için, teorik ve uygulamalı sınavların her birinden, 100 tam puan üzerinden 85 puan almış olmaları şartı aranır. Teorik sınavda başarılı olamayan katılımcılar uygulamalı sınava alınmaz.

(4) Sınav kurallarına uymadığı için sınav gözetmen ekiplerince hakkında tutanak tutulan katılımcılar, ilk sınav hakkından başarısız olmuş sayılır.

(5) Sınavlarda başarılı olamayan katılımcılar bir ay içerisinde tekrar sınava tabi tutulurlar. İki defa sınava girmesine rağmen başarısız olan katılımcılara yetki belgesi verilmez. Kişinin talebi olur ise merkez tarafından kursa katıldığına dair yazı verilir. İki sınavda başarısız olan katılımcı yeniden eğitime katılır.

(6) Teorik sınav soruları, (Değişik ibare:RG-27/12/2025-33120) Genel Müdürlük tarafından oluşturulan soru havuzundan (Değişik ibare:RG-27/12/2025-33120) müdürlükçe belirlenir.

(7) (Değişik:RG-27/12/2025-33120) Uygulama sınavları; temel yaşam desteği, hava yolu tıkanıklığı ve araç içinden yaralı çıkarma konuları mutlaka olmak kaydıyla beceri gerektiren en az 2 konu daha sınav gözetmeni tarafından seçilerek ilkyardım uygulamaları beceri rehberleri ile Ek-7a esas alınarak yapılır.

(8) (Mülga:RG-27/8/2020-31226)

(9) Teorik ve uygulamalı sınavlar aynı gün içerisinde; hafta sonu veya mesai saatleri dışında olmak üzere müdürlükçe belirlenen tarihlerde yapılır.

(10) (Değişik:RG-27/8/2020-31226) Sınavlar, eğitimin sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren otuz gün içinde yapılır. Mücbir sebep veya tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık gibi olağanüstü hâllerde bu süre, müdürlükçe mücbir sebep veya olağanüstü hâlin ortadan kalkmasından itibaren bir ay uzatılabilir. İlkyardımcı belgesi/yetki belgesi

(1) Merkezler, 09.00-21.00 saatleri arasında çalışırlar. Çalışma saatlerini belirleyip müdürlüğe bildirirler.

(2) Beyan ettikleri çalışma saatleri süresince Genel Müdürlük ve müdürlük denetimine açık olmak zorundadır.

(3) Düzenleyecekleri ilkyardım eğitimlerini en az bir iş günü öncesinde müdürlüğe bildirmek zorundadır.

(4) Düzenleyecekleri ilkyardım eğitici eğitimlerini en az üç iş günü öncesinde müdürlüğe bildirmek ve onay almak zorundadır.

(5) Eğitim iptallerini, iptal gerekçesi ile birlikte, iptal kararı verildiği gün müdürlüğe yazılı olarak bildirmek zorundadır. Ücretler

(1) (Değişik:RG-27/12/2025-33120) Ücret tespit komisyonunca Ek-9’da yer alan konulara ait ücretler belirlenir. Komisyon, merkezlerin hazır bulunan mesul müdürü veya bir temsilcisi, il ticaret odasından bir temsilci, acil sağlık hizmetlerinden sorumlu başkan/başkan yardımcısı ve müdürlükte ilkyardım ile ilgili iş ve işlemleri yürüten ilkyardım eğitmeni/eğitici eğitmeninden oluşur. Komisyona, il sağlık müdürü veya görevlendireceği acil sağlık hizmetlerinden sorumlu başkan/başkan yardımcısı başkanlık eder. Merkezlere, komisyon toplantısına katılımları hakkında yazılı bildirim yapılır. Komisyonun karar alabilmesi için; fiyat endeksleri, yerel koşullar, emsal ücretler ve benzerleri değerlendirilerek ücretler tespit edilir. Komisyonca tespit edilen ücretler ve alınan kararlar il sağlık müdürü tarafından imzalanarak, onaylanmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlükçe uygun bulunmayan ücretler ve kararlar bu madde hükümlerine göre kurulacak komisyonca yeniden değerlendirilmek üzere müdürlüğe gönderilir.

(2) Her yılın ocak ayı başından şubat ayı sonuna kadar ücret tespit komisyonu toplanır. Ücret tespitleri yıllık olarak yapılır.

(3) Süresi içerisinde ücret tespit komisyonu oluşturulamaz ise bir önceki yılın ücreti geçerlidir.

(4) İlkyardım eğitimlerinde teorik ve uygulamalı sınavlar için katılımcılardan alınacak sınav ücreti ile sınavlarda görev alan sınav gözetmenlerine ödenecek ücretler Bakanlıkça belirlenir.

(5) Temel Yaşam Desteği ve Afetlerde İlkyardım Eğitimi ücretsizdir. ALTINCI BÖLÜM Kayıt, Arşiv, Denetim ve Kapatma İşlemleri Kayıt ve arşiv

(1) Merkezler, Genel Müdürlük veya müdürlük denetim ekipleri tarafından denetlenir.

a) Olağan denetim; müdürlük tarafından yılda en az 2 kez yapılır.

b) Olağandışı denetim; Genel Müdürlük veya müdürlüğün talebi, şikayet veya soruşturma üzerine lüzumu halinde yapılır.

c) Denetimlerde, denetleme formları (Ek-8a), (Ek- 8b) kullanılır. Denetimler bu formlarda yer alan hususlara göre yapılır.

ç) Denetimlere merkezi temsilen, mesul müdür veya yerine vekalet eden kişi katılır ve sonuç raporlarını imzalar. YEDİNCİ BÖLÜM Yasaklar, Reklam, Tanıtım ve Bilgilendirme Yasaklar

(1) Bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren merkezler, bu Yönetmelik hükümlerine ve aşağıda belirlenen hususlara uymak zorundadır.

(2) Merkezler;

a) Müdürlükçe onaylanmış eğitim müfredatı haricinde kaynak kullanamaz.

b) Yetki belgesi almadıkça eğitim için katılımcı kaydı yapamaz ve eğitime başlayamaz.

c) Çalışma belgesi olmayan eğitmen çalıştıramaz.

ç) Resmi kurum ve kuruluşlarca kullanılan isimleri ticari isim olarak kullanamaz.

d) Dış tabelalarında ve basılı evraklarında yetki belgesinde belirtilen isim ve unvan dışında başka isim ve unvan kullanamaz.

e) (Değişik ibare:RG-27/12/2025-33120) Genel Müdürlükçe onaylanan ücretlerin üzerinde ücret talep edemez.

f) Bünyesinde olmayan faaliyetler konusunda reklam veremez.

g) Eğitim salonlarında, eğitimler sırasında eğitim malzemeleri dışında malzeme bulunduramaz.

(3) Mesul müdür, başka bir merkezde eğitmenlik yapamaz. Müeyyideler

(1) Merkez sahibi ve mesul müdürüne ulaşılamayan, yetki belgesinde belirtilen adreste bulunmayan veya kapatılmasına dair başvuruda bulunulmadan kapandığı tespit edilen merkezler; on beş gün içerisinde müdürlükçe iki kez denetlenir ve merkezin adreste faaliyet göstermediği tutanak altına alınır. Merkez adına kapatma başvurusu aranmaksızın sürekli kapatma işlemi gerçekleştirilir ve Genel Müdürlüğe bildirilir.

(2) Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara uymayanlar ile yasaklara aykırı hareket edenlere denetim formunda (Ek-8a) yer alan hükümler uygulanır.

(3) Bakanlıkça düzenlenen eğitimlere katılarak yetki belgesi almış kamu personeli eğitimcilerinden; müdürlükçe, belge geçerlilik süresince görev yapmayı kabul ettiklerine ilişkin taahhütname alınır. Taahhüt süresinden önce kamudan istifa eden personelden eğitim ücreti alınır. Reklam, tanıtım ve bilgilendirme

(1) Merkezler tarafından, ilkyardım ve kazalardan korunma ve önlemeye yönelik bilgiler içeren broşür, afiş ve tanıtım videosu hazırlanabilir, Müdürlüğün onayından sonra kullanılabilir.

(2) Merkezler, üniversiteler, dernekler, sivil toplum örgütleri ile kamu kurum ve kuruluşları, mevzuat şartlarını yerine getirmek ve müdürlükten izin almak koşulu ile ücretsiz temel yaşam desteği eğitimi, ilkyardımla ilgili halka yönelik özendirici faaliyetler, tanıtımlar ve sosyal sorumluluk projeleri yürütebilirler.

(3) Merkezler; insanları yanıltıcı, paniğe sevk edici ve yanlış yönlendirici reklam, tanıtım ve bilgilendirmede bulunamazlar. Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

(1) 22/5/2002 tarihli ve 24762 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İlkyardım Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Mevcut sertifikalar

(Ek:RG-27/8/2020-31226)

(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce OED eğitimi almamış olan ilkyardımcılar veya ilkyardım eğitmenleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde, OED tanıtımı, kullanıldığı durumlar ve OED uygulaması konularını içeren, 2 saat süreli OED eğitimi aldıkları takdirde, OED kullanımı ve eğitim yetkileri mevcut belgelerine işlenir. Eğitim sonunda katılımcıların başarılı sayılmaları için, pratik sınavda 100 tam puan almış olmaları gerekir.

(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce OED eğitimi yetki belgesi almamış olan ilkyardım eğitim merkezleri ile ilkyardım eğitici eğitim merkezleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde OED eğitimi yetki belgesi almak zorundadır. OED eğitimi, OED eğitimi yetki belgesi olmayan merkezlerce düzenlenemez.

(3) OED eğitiminin ücretlendirilmesinde, merkezlerce Ek-9’da yer alan OED eğitimi ücreti esas alınır, sağlık müdürlüklerince ise ücretsiz verilir. Güncelleme eğitimi

(Ek:RG-27/8/2020-31226)

(1) 23 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen ve Covid-19 salgını sebebiyle 16/3/2020 tarihinden itibaren yapılamayan güncelleme eğitimlerinin hangi tarihler arasında yapılabileceğine ve aynı sebeple güncellenemeyen yetki belgelerinin hangi tarihe kadar geçerli kabul edileceğine ilişkin hususlar salgının durumu dikkate alınarak Genel Müdürlükçe belirlenir. Yürürlük

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme

(1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce alınan sertifikaların geçerlilik süresi belgede yazılı süre kadardır.

(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce alınan sertifikaların güncellemesi yapıldığında geçerlilik süresi, bu Yönetmelikçe tanımlanmış süreler kadardır. OED eğitimi

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür. Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin Tarihi Sayısı 29/7/2015 29429 Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin Tarihi Sayısı 1. 27/8/2020 31226 2. 27/12/2025 33120

Sağlık Gözetimi, Meslek Hastalıkları ve İş Kazaları

Sağlık Gözetimi, Meslek Hastalıkları ve İş Kazaları konusunda nasıl sorular çıkıyor?

Karşılaştırma Tablosu 7 Kriter – Meslek Hastalığı vs İşle İlgili

Meslek Hastalığı Örnekleri Meslek → Hastalık → Neden

İşle İlgili Hastalık Örnekleri Hastalık → İşin Etkisi

Kimyasal Maddeler ve Oluşturduğu Meslek Hastalıkları

Alerjenler ve İrritanlar (Tahriş Ediciler)

C Grubu Meslek Hastalıklarına Örnekler

D Grubu Meslek Hastalıklarına Örnekler

Sağlık Gözetimi ve Meslek Hastalıkları Tablo 8

Sağlık Gözetimi ve Meslek Hastalıkları Tablo 9

İş Kazalarının Maliyeti Direkt (Dolaysız) ve İndirekt (Dolaylı) Maliyetler 📊 Buzdağı Modeli

Kaza Stratejileri

Konu ile İlgili Örnek Sorular

Bu konuda 177 soru daha var