Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik

📘 Bu konu hakkında REHBER okumayı unutmayın

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi

Bu tür araçlarda ekranlı araç hükümleri uygulanmaz. Araç içi sistemler farklı güvenlik kurallarına tabidir.

Taşıma ve sevkiyat araçlarında kullanılan kontrol ekranları bu kapsamda değerlendirilmez.

Örneğin kütüphane, kiosk veya bankamatik gibi kamuya açık sistemler bu yönetmeliğe dahil değildir.

Dizüstü bilgisayar, tablet veya geçici kullanılan cihazlar yönetmelik kapsamı dışındadır.

Küçük ekranlı ölçüm, hesap veya satış cihazları bu kapsama girmez.

Ekranlı daktilolar, ekranlı araç yönetmeliği kapsamı dışındadır.

Uygulanan işlemin içeriğine bakılmaksızın ekranında harf, rakam, şekil, grafik ve resim gösteren her türlü araç.

Esas işi ekranlı araçlarla çalışmak olan normal çalışmasının önemli bir bölümünde ekranlı araç kullanan kişi.

Operatörün 🪑 oturduğu sandalye, 🖥️ ekranlı aracın konulduğu masa ya da yüzey, 💻 operatör-makine arayüzü, 🖥️ monitör, ⌨️ klavye, 🖨️ yazıcı, 📞 telefon, 📠 faks, 🌐 modem ve 🧩 benzeri aksesuar ve ekranlı araç.

Ekranlı Araçlarla Çalışmalar

İşveren, işyerinde gerçekleştireceği risk değerlendirmesinde;

🖥️ Çalışma merkezlerinde ekranlı araçların kullanımından kaynaklanan riskleri (özellikle görme, fiziksel sorunlar ve mental stresle ilgili riskleri dikkate alarak),

⚠️ Bu risklerin etkilerini,

🧩 Risklerin bir arada olmasından kaynaklanabilecek olumsuz etkilerin ortadan kaldırılması veya en aza indirilmesi için her türlü sağlık ve güvenlik önlemlerini alır.

💰 Bu Yönetmelik kapsamında alınacak önlemlerin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz.

👷 İşveren, çalışanlara ve temsilcilerine sağlık ve güvenlik konularında bilgi verir:

⚙️ İşverenin yükümlülükleri,

🕒 Günlük çalışma düzeni,

👁️‍🗨️ Gözlerin korunması hususlarında bilgi verir.

🎓 İşveren; ekranlı araçlarla çalışanlara, işe başlamadan önce ve çalışma koşullarında önemli bir değişiklik olduğunda gerekli eğitimi verir.

🔁 Eğitimler mevzuatta belirtilen periyotlarda ve risk değerlendirmesi sonuçlarının gerektirdiği durumlarda tekrarlanır.

Ekranlı araçlarla çalışmalarda, çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi ile ilgili olarak aşağıdaki hususlara uyulur.

İşveren, çalışanlara ve temsilcilerine çalışma yerlerinde sağlık ve güvenlik ile ilgili bütün konularda ve özellikle 5, 7 ve 9 maddelerde belirtilen hususlarda bilgi verir.

İşveren; çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilişkin mevzuat hükümlerini dikkate alarak ekranlı araçlarla çalışanlara, işe başlamadan önce ve çalışma koşullarında önemli bir değişiklik olduğunda gerekli eğitimi verir.

Ekranlı araçlarla çalışmalarda karşılaşılabilecek görme, kas-iskelet ve mental riskler ile bunlardan korunma yöntemleri.

Ergonomik oturuş pozisyonu; sırt, boyun, kol ve bacak açılarının doğru ayarlanması.

Göz yorgunluğunu önlemek için ekran mesafesi, aydınlatma, parlama ve düzenli göz muayenesi.

Gözleri en az yoran yazı tipi, boyut ve renk kontrastı seçimleri.

Çalışma sırasında gözleri kısa sürelerle dinlendirme alışkanlığı kazandırılır.

Boyun, omuz, sırt ve bilek kaslarının düzenli olarak dinlendirilmesi ve esnetilmesi.

Her 1 saatte 10-15 dakika mola

Ekran başında uzun süreli oturumlardan kaçınılması

Mola sırasında pozisyon değiştirme

Boyun esnetme hareketleri

Omuz çevirme ve germe

Bilek ve el egzersizleri

Göz dinlendirme egzersizleri

📌 Özet: İşveren, ekranlı araçlarla çalışanları işe başlamadan önce ve önemli değişikliklerde eğitmelidir. Eğitim; riskler, doğru oturuş, göz koruması, ergonomi, molalar ve egzersizler konularını kapsar.

Ekranlı araçlarla çalışmalarda, çalışanların göz sağlığının korunması için aşağıdaki göz muayenesi kurallarına uyulur.

İşyerinde, ekranlı araçlarla çalışmaya başlamadan önce ve ekranlı araçlarla çalışmadan kaynaklanabilecek görme zorlukları yaşandığında çalışanların göz muayeneleri yapılır. 📋

(2) Göz Muayenesi Yapılma Durumları

Ekranlı araçlarla çalışmaya başlamadan önce göz muayenesi yapılır.

Yapılan risk değerlendirmesi sonuçlarına göre işyeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla göz muayenesi yapılır.

Ekranlı araçlarla çalışmadan kaynaklanabilecek görme zorlukları yaşandığında göz muayenesi yapılır.

📌 Özet: Ekranlı araçlarla çalışanların göz muayeneleri işe başlamadan önce, düzenli aralıklarla ve görme zorluğu yaşandığında yapılmalıdır. Bu muayeneler, erken teşhis ve koruyucu sağlık açısından kritik öneme sahiptir.

Karpal Tünel Sendromu

Boyun/Omurilik Problemleri

Geçici Kısa Görüşlülük

Anti Tepkisel Hareketler

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Aranacak Asgari Gerekler

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Aranacak Asgari Gerekler 1. Ekipman Genel Hususlar Asgari Gerekler Monitör • Operatörün çalışma pozisyonuna uygun mesafede ve göz hizasında olmalıdır. • Ekranda görünen karakterler kolayca seçilir şekil ve formda, uygun büyüklükte olmalı, satır ve karakterler arasında yeterli boşluk bulunmalıdır. • Görüntü stabil olmalı, görüntü titrememelidir. • Parlaklık ve karakterler ile arka plan arasındaki kontrast, operatör tarafından kolaylıkla ayarlanabilmelidir. • Ekran, operatörün ihtiyacına göre kolaylıkla döndürülerek ayarlanabilir olmalıdır. Klavye • Klavye, operatörün el ve kollarının yorulmaması ve rahatça çalışabilmesi için ekrandan ayrı ve hareketli olmalıdır. • Klavyenin ön tarafına, operatörün/çalışanın bileklerini dayayabileceği özel destek konulmalıdır. • Operatörün elleri ve kolları için klavyenin önünde yeterli boşluk olmalıdır. • Klavye tuşlarının özellikleri ve yerleri kullanımını kolaylaştırmalıdır. • Klavye tuşları üzerindeki semboller, çalışma pozisyonuna göre kolaylıkla okunabilir ve seçilebilir nitelikte olmalıdır. Çalışma Masası / Yüzeyi • Çalışma masası veya çalışma yüzeyi; ekran, klavye, dokümanlar ve diğer ilgili malzemelerin rahat bir şekilde düzenlenebilmesine olanak sağlayacak şekilde, yeterli büyüklükte ve ışığı yansıtmayacak nitelikte olmalıdır. • Çalışanın rahat bir pozisyonda olması için yeterli alan olmalıdır. Çalışma Sandalyesi • Sandalye dengeli ve operatörün rahat bir pozisyonda oturabileceği ve kolaylıkla hareket edebileceği şekilde olmalıdır. • Oturma yerinin yüksekliği ayarlanabilir olmalıdır. • Sırt dayama yeri öne-arkaya ve yukarı-aşağı ayarlanabilir, sırt desteği bele uygun ve esnek olmalıdır. • İstendiğinde operatöre/çalışana uygun bir ayak desteği sağlanmalıdır. 2. Çalışma Ortamı Gerekli Alan Operatörün/çalışanın oturma şeklini değiştirebilmesi ve rahatça hareket edebilmesi için çalışma merkezi yeterli genişlikte olmalı ve uygun şekilde düzenlenmelidir. Aydınlatma • Operatörün/çalışanın gereksinimleri ve yapılan işin türü dikkate alınarak uygun aydınlatma şartları sağlanmalı, arka planla ekran arasında uygun kontrast bulunmalıdır. • Yapay aydınlatma kaynaklarının yeri ve teknik özellikleri ekrandaki ve diğer ekipman üzerindeki parlama ve yansımalar önlenecek şekilde olmalıdır. • Çalışma merkezlerinde yansımalara ve parlamalara neden olabilecek ışık gelmesini önlemek amacıyla tedbirler alınmalıdır. Gürültü Çalışma merkezlerinde kullanılan ekipmanın gürültüsü çalışanların dikkatini dağıtmayacak ve karşılıklı konuşmayı engellemeyecek düzeyde olmalıdır. Isı Çalışma merkezindeki ekipman çalışanları rahatsız edecek düzeyde ortama ısı vermemelidir. Radyasyon Çalışma merkezindeki görünür ışık dışındaki tüm radyasyonların sağlığa zarar vermeyecek düzeylerde olması için gerekli önlemler alınmalıdır. Nem Çalışma ortamında nem, uygun düzeyde tutulmalı ve bu düzey korunmalıdır. 3. Operatör-Bilgisayar Arayüzü Kullanıcı Dostu Arayüz • Programların işe uygun olması sağlanır. • Programların kolay kullanılabilir ve eğer uygunsa operatörün bilgi düzeyine ve deneyimine göre ayarlanabilir olması sağlanır. • Sistemler çalışanların verimini artıracak ve kolaylık sağlayacak şekilde geri beslemeli olmalıdır. • Sistemler operatöre uygun hız ve formatta bilgi verecek şekilde olmalıdır. • Programların, özellikle verilerin algılanması ve kullanılması konusunda yazılım ergonomisi prensiplerine uygun olmalıdır.

Ekranlı Araçlar - REHBER

💼 Meslek Rutin Çalışma DüzenindeAralıksız En Az 1 Saat Kullanım Günlük Kullanım Yüksek Konsantrasyon Ekranlı Araç Zorunluluğu Özel Eğitim Gerektirir Karar 🧑‍💻 Sekreter / Veri Giriş OperatörüEvetEvetBazenBazenEvetEA Kullanıcısı 📰 EditörEvetEvetBazenEvetEvetEA Kullanıcısı 🧾 GazeteciEvetBazenBazenBazenEvetEA Kullanıcısı 🛫 Hava Trafik KontrolörüEvetEvetEvetEvetEvetEA Kullanıcısı 🎨 Grafik TasarımcısıEvetEvetBazenEvetEvetEA Kullanıcısı 📚 KütüphaneciEvetEvetBazenEvetEvetEA Kullanıcısı 🏦 Banka ÇalışanıEvetEvetBazenEvetEvetEA Kullanıcısı 🎧 Çağrı Merkezi ÇalışanıEvetEvetEvetEvetEvetEA Kullanıcısı 🎞️ Görüntü Montaj ÇalışanıEvetEvetEvetEvetEvetEA Kullanıcısı 📺 CCTV Kontrol Odası ÇalışanıEvetEvetBazenEvetBazenEA Kullanıcısı

İşverenler, ekranlı araçlardan kaynaklanan riskleri en aza indirmek için işyerlerinin ve işin kişiye uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlamalı, çalışanlarına riski azaltma konusunda bilgilendirme yapmalı ve yeterli ara dinlenmelerini planlamalıdır.

Çalışma merkezinin iş sağlığı ve güvenliği açısından uygunluğu değerlendirilmelidir.

Uygun ekipman, çalışma ortamı ve yazılım sağlanmalıdır.

Sağlık ve güvenlik risklerini en aza indirmek için gereken iş organizasyonu yapılmalıdır.

Gözlerin korunması için gerekli göz muayeneleri yaptırılmalıdır.

Gerekli eğitim ve bilgilendirme sağlanmalıdır.

🔍 Risk Değerlendirme Süreci

İşyerindeki tüm tehlikeleri tespit eder.

Hangi çalışanların etkileneceğini belirler.

Tehlikeleri değerlendirir, önlemleri belirler.

Belirlenen önleyici tedbirleri uygular.

Risk değerlendirmesini belirli aralıklarla gözden geçirir ve günceller.

📌 Özet: İşveren, ekranlı araçlarla çalışmalarda ergonomik çalışma merkezi, uygun ekipman, iş organizasyonu, göz muayenesi ve eğitim sağlamalı; 5 adımlı risk değerlendirme sürecini uygulamalıdır.

Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda belirtilen durumlarda risk değerlendirmesi tamamen veya kısmen yenilenir:

Yeni çalışma merkezi kurulduğunda risk değerlendirmesi yenilenir.

Yeni bir çalışan işe başladığında risk değerlendirmesi yenilenir.

Mevcut çalışma merkezinde değişiklik olduğunda ya da kullanım şekli değiştiğinde risk değerlendirmesi yenilenir.

Operatörler/çalışanlar ekranlı araç kullanımına bağlı (kas-iskelet, göz vb.) ağrı veya rahatsızlık duyduğunda risk değerlendirmesi yenilenir.

📌 Özet: Risk değerlendirmesi aşağıdaki durumlarda yenilenir: Yeni çalışma merkezi, Yeni çalışan, Değişiklik, Sağlık şikayeti. Erken müdahale ile çalışan sağlığı korunur.

Ekranlı araçlarla çalışmalarda yaygın olarak kabul edilen temel riskler; sırt ağrısı, üst ekstremite bozuklukları gibi kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, göz problemleri, yorgunluk ve strestir.

Kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları; ergonomik önlemler, ekipmanı yeniden konumlandırma veya sandalyeyi ayarlama gibi çalışma merkezinde yapılan basit ayarlamalar ve çalışanlara verilecek doğru el pozisyonu, doğru duruş gibi konulardaki eğitimler ile büyük ölçüde önlenebilmektedir. İşyerinde belirli aralıklarla yapılabilecek basit ofis egzersizleri de yer almaktadır.

Ekranlı araç kullananlarda yorgunluk ve stres sıklıkla görülebilmektedir. Stres; fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklara, iş tatminsizliği ve performans sorunlarına neden olabilmekte, çalışanların işten ayrılmasını ve devamsızlığını artırabilmekte, depresyon ve kaygı yaratabilmekte ve çeşitli fiziksel rahatsızlıklara yol açabilmektedir.

Çalışanın iş üzerindeki kontrolünün az olması / kararlarda söz sahibi olamaması

İş yükünün neden olduğu baskı

Yüksek tempolu tekrarlayan çalışmalar

Sürekli aynı duruşta çalışmak

Çalışanın niteliğine uygun iş verilmemesi

💡 Çalışma merkezindeki bazı hususları düzeltmek, yazılımın göreve uygun olmasını sağlamak, görevleri çalışanın niteliğine ve iş yüküne göre vermek, çalışanın belirli aralıklarla mola vermesini sağlamak ve farklı bir çalışma faaliyeti yapmak ile yorgunluk ve stres hafifletilebilir.

Ekranlı araç kullananlarda sıklıkla görülebilmektedir. Ekranlı araçlarla çalışmak, gözlerde kalıcı hasara neden olmaz ancak uzun süre çalışmalar aşağıda belirtilen rahatsızlıklara sebep olabilir:

Gözleri en az yoran yazı karakterleri ile renkler seçilmeli ve gözlerin dinlendirilmesi için düzenli molalar verilmelidir.

Belirli aralıklarla ofisten veya pencereden dışarı bakarak gözler için egzersiz yapılmalıdır. Bu basit, yeniden odaklama egzersizi göz yorgunluğunu önlemeye yardımcı olur.

Çalışma ortamında uygun ve yeterli aydınlatma sağlanır. Aydınlatmada TS EN 12464-1 esas alınır. Yüksek parlak yansımalarından kaçınılmalıdır.

Ekran karşısındayken göz kırpma sayısı azalarak göz kuruluğuna yol açabilir. Sık göz kırparak, gerekirse damlalarla göz yüzeyi nemlendirilmelidir.

Monitörün üst kenarı göz hizasında, bifokal gözlük kullananlarda ise biraz daha aşağıda olmalıdır. Göz ve ekran uzaklığı monitör boyutlarına göre ayarlanmalıdır.

Ekranda, açık renk zemin üzerine koyu renk ve uygun büyüklükte yazı karakterleri kullanılmalıdır.

📌 Özet: Ekranlı araçlarla çalışmalarda kas-iskelet riskleri ergonomi ile, yorgunluk/stres iş organizasyonu ile, göz riskleri ise aydınlatma, mola ve egzersiz ile önlenebilir. Erken müdahale ile çalışan sağlığı korunur.

Ekranlı araçlarla çalışmalarda oturarak ve ayakta çalışma durumlarına göre alınabilecek önlemler aşağıda verilmiştir.

🪑 Oturarak Çalışma 💡 1. Yeterli aydınlatma 🪞 2. Parlama veya rahatsız edici yansımaların engellenmesi 🔇 3. Yazıcı, faks makinesi vb. dikkat dağıtıcı gürültünün en aza indirilmesi 🦵 4. Bacakları rahat hareket ettirmek için boşluk 🪟 5. Parlamayı en aza indirmek için gerekirse perde 💻 6. Yazılım: göreve uygun, kullanıcıya uyarlanmış yazılım 🖥️ 7. Ekran: ayarlanabilir, okunabilir, sabit görüntü, uygun kontrast ve parlaklık ⌨️ 8. Klavye: kullanılabilir, ayarlanabilir, ayrılabilir, okunaklı 📋 9. Çalışma yüzeyi: ekipman ve araç gereçleri rahat şekilde düzenleyebilecek, ışığı yansıtmayan yüzey 🪑 10. Ayarlanabilir sandalye 🦶 11. Çalışan ihtiyaç duyarsa ayak dayayacak yükseklik 📌 11 maddede ergonomik oturma düzeni 🧍 Ayakta Çalışma 📐 1. Ayakta durarak çalışırken, omuzların gevşek haldeyken dirsekler 90 dereceye bükülerek masanın yüksekliği belirlenir. 📏 2. Masa yüksekliği, kolların hemen altına ayarlanır. 🦵 3. Bacak yorgunluğunu en aza indirmek için, vücut ağırlığının sürekli tek bir bacağa yüklenmesini önleyecek şekilde çalışılır. 🧘 4. Çalışma süresi boyunca duruş düzeltilir. ⏸️ 5. Bilgisayarla çalışmaya sık sık ara verilir. 🏋️ 6. Düzenli aralıklarla esneme egzersizleri yapılır. 📌 6 maddede ayakta ergonomik çalışma

📌 Özet: Oturarak çalışmada aydınlatma, parlaklık, ergonomik ekipman; ayakta çalışmada ise masa yüksekliği, duruş, mola ve egzersiz ön plandadır. Her iki durumda da düzenli molalar ve vücut hareketi önemlidir.

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Ekranlı araç: Uygulanan işlemin içeriğine bakılmaksızın ekranında harf, rakam, şekil, grafik ve resim gösteren her türlü aracı,

b) Operatör: Esas işi ekranlı araçlarla çalışmak olan ve normal çalışmasının önemli bir bölümünde ekranlı araç kullanan kişiyi,

c) Çalışma merkezi: Operatörün/çalışanın oturduğu sandalye, ekranlı aracın konulduğu masa ya da yüzey, operatör/çalışan-makine ara yüz yazılımı, monitör, klavye, yazıcı, telefon, faks, modem ve benzeri aksesuar ve ekranlı araçla ilgili tüm donanımların tamamının veya bir kısmının bulunduğu çalışma alanını, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Genel Hususlar İşverenin yükümlülükleri

(1) İşveren, işyerinde gerçekleştireceği risk değerlendirmesinde; çalışma merkezlerinde ekranlı araçların kullanımından kaynaklanan riskleri, özellikle görme, fiziksel sorunlar ve mental stresle ilgili riskleri de dikkate alarak, bu risklerin etkileri, yol açabileceği ilave etkiler ile risklerin bir arada olmasından kaynaklanabilecek olumsuz etkilerin ortadan kaldırılması veya en aza indirilmesi için her türlü sağlık ve güvenlik önlemlerini alır.

(2) Bu Yönetmelik kapsamında alınacak önlemlerin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz.

(3) Ekranlı araçlarla çalışmalarda aranacak asgari gerekler ek-1’de yer almaktadır. Çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi

Ekranlı araçlarla çalışmalarda, çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi ile ilgili olarak aşağıdaki hususlara uyulur.

Eğitimler, ilgili mevzuatta belirtilen periyotlarda ve risk değerlendirmesi sonuçlarının gerektirdiği durumlarda tekrarlanır.

Riskler ve Korunma Yolları Ekranlı araçlarla çalışmalarda karşılaşılabilecek görme, kas-iskelet ve mental riskler ile bunlardan korunma yöntemleri. 👁️ Görme 🦴 Kas-İskelet 🧠 Mental.

90° açı · Ayaklar yere basar · Bel destekli.

Ara Dinlenmeleri Her 1 saatte 10-15 dakika mola Ekran başında uzun süreli oturumlardan kaçınılması Mola sırasında pozisyon değiştirme.

Egzersizler Boyun esnetme hareketleri Omuz çevirme ve germe Bilek ve el egzersizleri Göz dinlendirme egzersizleri.

İşveren, ekranlı araçlarla çalışanları işe başlamadan önce ve önemli değişikliklerde eğitmelidir. Eğitim; riskler, doğru oturuş, göz koruması, ergonomi, molalar ve egzersizler konularını kapsar.

Ekranlı araçlarla çalışmalarda, çalışanların göz sağlığının korunması için aşağıdaki göz muayenesi kurallarına uyulur.

⏳ Yeni işe başlayan tüm operatörler için zorunlu.

Görme Zorluğu Yaşandığında Ekranlı araçlarla çalışmadan kaynaklanabilecek görme zorlukları yaşandığında göz muayenesi yapılır. 😣 Bulanık Görme 🤯 Baş Ağrısı 👀 Göz Yorgunluğu.

Ekranlı araçlarla çalışanların göz muayeneleri işe başlamadan önce, düzenli aralıklarla ve görme zorluğu yaşandığında yapılmalıdır. Bu muayeneler, erken teşhis ve koruyucu sağlık açısından kritik öneme sahiptir.

İşverenler, ekranlı araçlardan kaynaklanan riskleri en aza indirmek için işyerlerinin ve işin kişiye uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlamalı, çalışanlarına riski azaltma konusunda bilgilendirme yapmalı ve yeterli ara dinlenmelerini planlamalıdır.

Fiziksel · Ergonomik · Psikososyal.

İşveren, ekranlı araçlarla çalışmalarda ergonomik çalışma merkezi, uygun ekipman, iş organizasyonu, göz muayenesi ve eğitim sağlamalı; 5 adımlı risk değerlendirme sürecini uygulamalıdır.

Risk değerlendirmesi aşağıdaki durumlarda yenilenir: Yeni çalışma merkezi, Yeni çalışan, Değişiklik, Sağlık şikayeti. Erken müdahale ile çalışan sağlığı korunur.

Ekranlı araçlarla çalışmalarda yaygın olarak kabul edilen temel riskler; sırt ağrısı, üst ekstremite bozuklukları gibi kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, göz problemleri, yorgunluk ve strestir.

Yorgunluk ve Strese Neden Olan Faktörler: Çalışanın iş üzerindeki kontrolünün az olması / kararlarda söz sahibi olamaması İş yükünün neden olduğu baskı Yüksek tempolu tekrarlayan çalışmalar Sürekli aynı duruşta çalışmak Yetersiz molalar Çalışanın niteliğine uygun iş verilmemesi.

Yazı Karakterleri ve Renkler Gözleri en az yoran yazı karakterleri ile renkler seçilmeli ve gözlerin dinlendirilmesi için düzenli molalar verilmelidir.

Göz Egzersizleri Belirli aralıklarla ofisten veya pencereden dışarı bakarak gözler için egzersiz yapılmalıdır. Bu basit, yeniden odaklama egzersizi göz yorgunluğunu önlemeye yardımcı olur.

Aydınlatma Çalışma ortamında uygun ve yeterli aydınlatma sağlanır. Aydınlatmada TS EN 12464-1 esas alınır. Yüksek parlak yansımalarından kaçınılmalıdır.

Göz Nemlendirme Ekran karşısındayken göz kırpma sayısı azalarak göz kuruluğuna yol açabilir. Sık göz kırparak, gerekirse damlalarla göz yüzeyi nemlendirilmelidir.

Monitör Konumu Monitörün üst kenarı göz hizasında, bifokal gözlük kullananlarda ise biraz daha aşağıda olmalıdır. Göz ve ekran uzaklığı monitör boyutlarına göre ayarlanmalıdır.

Ekran Ayarları Ekranda, açık renk zemin üzerine koyu renk ve uygun büyüklükte yazı karakterleri kullanılmalıdır.

Ekranlı araçlarla çalışmalarda kas-iskelet riskleri ergonomi ile, yorgunluk/stres iş organizasyonu ile, göz riskleri ise aydınlatma, mola ve egzersiz ile önlenebilir. Erken müdahale ile çalışan sağlığı korunur.

Ekranlı araçlarla çalışmalarda oturarak ve ayakta çalışma durumlarına göre alınabilecek önlemler aşağıda verilmiştir.

Parlama veya rahatsız edici yansımaların engellenmesi.

Yazıcı, faks makinesi vb. dikkat dağıtıcı gürültünün en aza indirilmesi.

Bacakları rahat hareket ettirmek için boşluk.

Parlamayı en aza indirmek için gerekirse perde.

Yazılım: göreve uygun, kullanıcıya uyarlanmış yazılım.

Ekran: ayarlanabilir, okunabilir, sabit görüntü, uygun kontrast ve parlaklık.

⌨️ 8. Klavye: kullanılabilir, ayarlanabilir, ayrılabilir, okunaklı.

Çalışma yüzeyi: ekipman ve araç gereçleri rahat şekilde düzenleyebilecek, ışığı yansıtmayan yüzey.

Çalışan ihtiyaç duyarsa ayak dayayacak yükseklik.

11 maddede ergonomik oturma düzeni.

Ayakta durarak çalışırken, omuzların gevşek haldeyken dirsekler 90 dereceye bükülerek masanın yüksekliği belirlenir.

Masa yüksekliği, kolların hemen altına ayarlanır.

Bacak yorgunluğunu en aza indirmek için, vücut ağırlığının sürekli tek bir bacağa yüklenmesini önleyecek şekilde çalışılır.

Çalışma süresi boyunca duruş düzeltilir.

⏸️ 5. Bilgisayarla çalışmaya sık sık ara verilir.

Düzenli aralıklarla esneme egzersizleri yapılır.

6 maddede ayakta ergonomik çalışma.

Oturarak çalışmada aydınlatma, parlaklık, ergonomik ekipman; ayakta çalışmada ise masa yüksekliği, duruş, mola ve egzersiz ön plandadır. Her iki durumda da düzenli molalar ve vücut hareketi önemlidir.

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Aranacak Asgari Gerekler

Ekranlı Araçlar - REHBER

(1) Ekranlı araçlarla çalışmalarda, çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi ile ilgili olarak aşağıdaki hususlara uyulur.

a) İşveren, çalışanlara ve temsilcilerine çalışma yerlerinde sağlık ve güvenlik ile ilgili bütün konularda ve özellikle 5 inci, 7 nci ve 9 uncu maddelerde belirtilen hususlarda bilgi verir.

b) İşveren; çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilişkin mevzuat hükümlerini de dikkate alarak ekranlı araçlarla çalışanlara, işe başlamadan önce ve çalışma koşullarında önemli bir değişiklik olduğunda gerekli eğitimi verir. Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri; ilgili mevzuatta belirtilen periyotlarda ve işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesi sonuçlarının gerektirdiği durumlarda tekrarlanır.

(2) Eğitim, özellikle aşağıdaki konuları içerir:

a) Ekranlı araçlarla çalışmalarda riskler ve korunma yolları,

b) Doğru oturuş,

c) Gözlerin korunması,

ç) Gözleri en az yoran yazı karakterleri ve renkler,

d) Çalışma sırasında gözleri kısa sürelerle dinlendirme alışkanlığı,

e) Gözlerin, kas ve iskelet sisteminin dinlendirilmesi,

f) Ara dinlenmeleri ve egzersizler. Günlük çalışma düzeni

ır. İstendiğinde operatöre/çalışana uygun bir ayak desteği sağlanmalıdır. 2. Çalışma ortamı

a) Gerekli alan Operatörün/çalışanın oturma şeklini değiştirebilmesi ve rahatça hareket edebilmesi için çalışma merkezi yeterli genişlikte olmalı ve uygun şekilde düzenlenmelidir.

b) Aydınlatma Operatörün/çalışanın gereksinimleri ve yapılan işin türü dikkate alınarak uygun aydınlatma şartları sağlanmalı, arka planla ekran arasında uygun kontrast bulunmalıdır. Yapay aydınlatma kaynaklarının yeri ve teknik özellikleri ekrandaki ve diğer ekipman üzerindeki parlama ve yansımalar önlenecek şekilde olmalıdır.

c) Yansıma ve parlama Çalışma merkezlerinde yansımalara ve parlamalara neden olabilecek ışık gelmesini önlemek amacıyla tedbirler alınmalıdır. Ekrana gelen gün ışığının kontrol edilebilmesi için yatay ve dikey ayarlanabilir perdeler kullanılmalıdır.

ç) Gürültü Çalışma merkezlerinde kullanılan ekipmanın gürültüsü çalışanların dikkatini dağıtmayacak ve karşılıklı konuşmayı engellemeyecek düzeyde olmalıdır.

d) Isı Çalışma merkezindeki ekipman çalışanları rahatsız edecek düzeyde ortama ısı vermemelidir.

e) Radyasyon Çalışma merkezindeki görünür ışık dışındaki tüm radyasyonların sağlığa zarar vermeyecek düzeylerde olması için gerekli önlemler alınmalıdır.

f) Nem Çalışma ortamında nem, uygun düzeyde tutulmalı ve bu düzey korunmalıdır. 3. Operatör-Bilgisayar arayüzü İşveren, ekranlı araçlarla yapılacak işin düzenlenmesinde ve kullanılacak programların seçiminde aşağıdaki hususlara uyar:

a) Programların işe uygun olması sağlanır.

b) Programların kolay kullanılabilir ve eğer uygunsa operatörün bilgi düzeyine ve deneyimine göre ayarlanabilir olması sağlanır. Operatörün bilgisi dışında programlara müdahale edilemez.

c) Sistemler çalışanların verimini artıracak ve kolaylık sağlayacak şekilde geri beslemeli olmalıdır.

ç) Sistemler operatöre uygun hız ve formatta bilgi verecek şekilde olmalıdır.

d) Programların, özellikle verilerin algılanması ve kullanılması konusunda yazılım ergonomisi prensiplerine uygun olmalıdır.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür. Ek– 1 EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA ARANACAK ASGARİ GEREKLER 1. Ekipman

a) Genel hususlar Bu tür ekipmanların kullanımı çalışanlar için risk kaynağı olmamalıdır.

b) Monitör Ekran, operatörün/çalışanın çalışma pozisyonuna uygun mesafede ve göz hizasında olmalıdır. Ekranda görünen karakterler, kolayca seçilir şekil ve formda, uygun büyüklükte olmalı, satır ve karakterler arasında yeterli boşluk bulunmalıdır. Ekran görüntüsü stabil olmalı, görüntü titrememeli ve benzeri olumsuzluklar bulunmamalıdır. Parlaklık ve karakterler ile arka plan arasındaki kontrast, operatör/çalışan tarafından kolaylıkla ayarlanabilmelidir. Ekran, operatörün/çalışanın ihtiyacına göre kolaylıkla her yöne döndürülerek ayarlanabilir olmalıdır. Ekran, ayrı bir kaide veya ayarlanabilir bir masa üzerinde kullanılabilir olmalıdır. Ekranda kullanıcıyı rahatsız edebilecek yansıma ve parlamalar olmamalıdır.

c) Klavye Klavye, operatörün/çalışanın el ve kollarının yorulmaması ve rahatça çalışabilmesi için ekrandan ayrı ve hareketli olmalıdır. Klavyenin ön tarafına, operatörün/çalışanın bileklerini dayayabileceği özel destek konulmalıdır. Operatörün/çalışanın elleri ve kolları için klavyenin önünde yeterli boşluk olmalıdır. Klavye yüzeyi ışığı yansıtmayacak şekilde mat olmalıdır. Klavye tuşlarının özellikleri ve yerleri klavye kullanımını kolaylaştıracak şekilde olmalıdır. Klavye tuşları üzerindeki semboller, çalışma pozisyonuna göre kolaylıkla okunabilir ve seçilebilir nitelikte olmalıdır.

ç) Çalışma masası veya çalışma yüzeyi Çalışma masası veya çalışma yüzeyi; ekran, klavye, dokümanlar ve diğer ilgili malzemelerin rahat bir şekilde düzenlenebilmesine olanak sağlayacak şekilde, yeterli büyüklükte ve ışığı yansıtmayacak nitelikte olmalıdır. Operatörün/çalışanın rahatsız edici göz ve baş hareketleri ihtiyacını en aza indirecek şekilde yerleştirilmiş ve ayarlanabilir özellikte doküman tutucu kullanılmalıdır. Çalışanın rahat bir pozisyonda olması için yeterli alan olmalıdır.

d) Çalışma sandalyesi Sandalye dengeli ve operatörün/çalışanın rahat bir pozisyonda oturabileceği ve kolaylıkla hareket edebileceği şekilde olmalıdır. Oturma yerinin yüksekliği ayarlanabilir olmalıdır. Sırt dayama yeri öne-arkaya ve yukarı-aşağı ayarlanabilir, sırt desteği bele uygun ve esnek olmalıdır. İstendiğinde operatöre/çalışana uygun bir ayak desteği sağlanmalıdır. 2. Çalışma ortamı

a) Gerekli alan Operatörün/çalışanın oturma şeklini değiştirebilmesi ve rahatça hareket edebilmesi için çalışma merkezi yeterli genişlikte olmalı ve uygun şekilde düzenlenmelidir.

b) Aydınlatma Operatörün/çalışanın gereksinimleri ve yapılan işin türü dikkate alınarak uygun aydınlatma şartları sağlanmalı, arka planla ekran arasında uygun kontrast bulunmalıdır. Yapay aydınlatma kaynaklarının yeri ve teknik özellikleri ekrandaki ve diğer ekipman üzerindeki parlama ve yansımalar önlenecek şekilde olmalıdır.

(1) İşveren, ekranlı araçlarla yapılan çalışmalardan kaynaklanan iş yükünü ve etkilenmeyi azaltmak amacıyla, uygun çalışma planı yaparak operatörlerin periyodik olarak ara vermesini veya dönüşümlü olarak başka işlerde çalışmalarını sağlar. Çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımlarının sağlanması

(1) İşveren, çalışanların ve temsilcilerinin bu Yönetmelikte belirtilen konularda 6331 sayılı Kanunda belirtildiği şekilde görüş ve önerilerini alır ve katılımlarını sağlar. Gözlerin korunması

(1) İşyerinde, ekranlı araçlarla çalışmaya başlamadan önce ve ekranlı araçlarla çalışmadan kaynaklanabilecek görme zorlukları yaşandığında çalışanların göz muayeneleri yapılır.

(2) Ekranlı araçlarla çalışmalarda operatörlerin gözlerinin korunması için;

a) Ekranlı araçlarla çalışmaya başlamadan önce,

b) Yapılan risk değerlendirmesi sonuçlarına göre işyeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla,

c) Ekranlı araçlarla çalışmadan kaynaklanabilecek görme zorlukları yaşandığında, göz muayeneleri yapılır.

(3) Birinci ve ikinci fıkrada belirtilen muayene sonuçlarına göre gerekiyorsa operatörlere/çalışanlara yaptıkları işe uygun araç ve gereç verilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

(1) 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlük

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme

EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, ekranlı araçlarla çalışmalarda alınacak asgari sağlık ve güvenlik önlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Kapsam

(1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren ve ekranlı araçlarla çalışmaların yapıldığı tüm işyerlerini kapsar.

(2) Bu Yönetmelik hükümleri;

a) Hareketli makine ve araçların kumanda kabinlerinde ve sürücü mahallinde,

b) Taşıma araçlarında aracın kumandasındaki bilgisayar sistemlerinde,

c) Toplumun kullanımına açık bilgisayar sistemlerinde,

ç) İşyerinde kullanımı sürekli olmayan taşınabilir sistemlerde,

d) Hesap makineleri, yazar kasa ve benzeri veri veya ölçüm sonuçlarını gösteren küçük ekranlı cihazlarda,

e) Ekranlı daktilolarda, uygulanmaz. Dayanak

(1) Bu Yönetmelik;

a) 6331 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine dayanılarak,

b) 9/1/1985 tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 12 nci maddesine dayanılarak,

c) Avrupa Birliğinin 29/5/1990 tarihli ve 90/270/EEC sayılı Konsey Direktifine paralel olarak, hazırlanmıştır. Tanımlar