“Toplumun tamamının veya belli kesimlerinin normal hayat ve faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan ve acil müdahaleyi gerektiren olayları ve bu olayların oluşturduğu kriz halini” ifade etmektedir.
“Büyük fakat genellikle yerel imkânlarla baş edilebilen çapta, ivedilik gerektiren tüm durum ve hâller”
“Toplumun tamamının veya belli kesimlerinin normal hayat ve faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan ve acil müdahaleyi gerektiren olayları ve bu olayların oluşturduğu kriz hali” olarak tanımlamaktadır.
“İşyerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek veya işyerini dışarıdan etkileyebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme, salgın hastalık, radyoaktif sızıntı, sabotaj ve doğal afet gibi ivedilikle müdahale gerektiren olaylar” olarak tanımlanmıştır.
“İnsanın canı ve malıyla diğer faaliyetlerinin, olağan dışı olayların sonuçlarından en az kayıp ve zararla kurtulabilmesi için yapılması gereken iş ve işlemlerin, olaylar olmadan önce planlaması ve olay sırasında; zamanında, hızlı ve etkili bir şekilde uygulanmasını gerektiren tüm faaliyetler.”
☣️ Tehlikeli kimyasal madde yayılımı
☢️ Radyoaktif sızıntı
“İşyerlerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler dâhil bilgilerin ve uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı plan.”
☣️ Tehlikeli kimyasal yayılım, zehirlenme
☢️ Radyoaktif sızıntı
Acil durumların olumsuz sonuçlarından çalışanların etkilenmeyeceği mesafede veya korunakta belirlenmiş güvenli yeri ifade eder.
Çalışma ortamı, kullanılan maddeler, iş ekipmanı ile çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek ve çalışan ile çalışma çevresini etkileyecek acil durumları önceden değerlendirerek muhtemel acil durumları belirler.
Acil durumların olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirleri alır.
Acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak üzere gerekli ölçüm ve değerlendirmeleri yapar.
Acil durum planlarını hazırlar ve tatbikatların yapılmasını sağlar.
İşyeri dışındaki kuruluşlarla irtibatı sağlayacak gerekli düzenlemeleri yapar.
Önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda uygun donanıma sahip ve bu konularda eğitimli yeterli sayıda çalışanı görevlendirir ve her zaman hazır bulunmalarını sağlar.
Acil durumlarda enerji kaynaklarının ve tehlike yaratabilecek sistemlerin olumsuz durumlar yaratmayacak ve koruyucu sistemleri etkilemeyecek şekilde devre dışı bırakılması ile ilgili gerekli düzenlemeleri yapar.
Acil durumlarda kullanılacak kişisel koruyucu donanımlar ve müdahale ekipmanlarının işyerinde belirlenmiş acil durumlara ve acil durum ekiplerinin görevlerine uygun olmasını sağlar.
Varsa alt işveren ve geçici iş ilişkisi kurulan işverenin çalışanları, müşteri ve ziyaretçiler ile işyerinde toplantı, seminer, konferans ve eğitim gibi toplu halde gerçekleştirilen faaliyetler için bulunan katılımcılar ve diğer kişilerin acil durumlar, tahliye planı, kaçış yolları, toplanma yerleri ve acil durum ekipleri hakkında bilgilendirilmesini sağlar.
Alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlere uymak.
Acil durum ile karşılaştıklarında; hemen en yakın amirine, acil durumla ilgili görevlendirilen sorumluya veya çalışan temsilcisine haber vermek.
Acil durumun giderilmesi için, işveren ile işyeri dışındaki ilgili kuruluşlardan olay yerine intikal eden ekiplerin talimatlarına uymak.
Acil durumlar sırasında kendisinin ve çalışma arkadaşlarının hayatını tehlikeye düşürmeyecek şekilde davranmak.
1 🚨 Acil durumların belirlenmesi 2 🧯 Olumsuz etkileri önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin alınması 3 👷 Görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi 4 🚪 Acil durum müdahale ve tahliye yöntemlerinin oluşturulması 5 📋 Dokümantasyon 6 🧪 Tatbikat 7 🔄 Acil durum planının yenilenmesi
İşyerinde yapılan risk değerlendirmesi sonuçlarına göre belirlenen tehlikeler.
Yangın ve patlama riski bulunan alanlar ve faaliyetler.
Tehlikeli kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme ve salgın hastalık ihtimali.
Deprem, sel, fırtına, heyelan gibi doğal afetlerin meydana gelme ihtimali.
İşyerine yönelik kasıtlı zarar verme veya sabotaj ihtimali.
Herhangi bir acil durum meydana gelmeden alınan önlemleri ve yapılan çalışmaları ifade eder.
Acil durumun oluşmasının engellenemediği durumlarda bu acil durumun etkilerini sınırlandırıcı tedbirlerin alınması anlamına gelir.
⚡ Elektrik tesisatının periyodik kontrolü ve arıza durumunda derhal yetkili kişilerce giderilmesi
🚭 Sigara içilebilen alanların sınırlandırılması ve işaretlenmesi
📡 Gaz detektörü bulundurulması (gerekli işyerleri için)
🛢️ Gaz tüpleri ve gaz hatlarının periyodik kontrolü
⚡ Paratonerin işlevsel hale getirilip periyodik kontrollerinin yapılması
🔌 Elektronik cihazların fişlerinin mesai saatleri dışında prizden çekilmesi
🔧 Kazanların periyodik kontrolü
🚫 Kazan dairesine yetkisiz kişilerin girmesinin önlenmesi
🧪 Kimyasal maddelerin uygun etiketlenmesi ve depolanması
🚫 Laboratuvarlara yetkili kişi harici personelin girmesinin engellenmesi
🗑️ Kimyasal atıkların düzenli depolanması
🧑🚒 Yangınla mücadele ekibi oluşturulması ve eğitim verilmesi
🔄 Periyodik yangın tatbikatı yapılması
🚪 Uygun acil çıkış kapılarının bulunması
📋 Tahliye planlarının görünür şekilde asılı olması
🧯 Uygun standartlarda yangın söndürme ekipmanı ve periyodik kontrolleri
🔧 Acil durum vanaları (doğal gaz akışını kesmek için)
🛑 CO, CO₂ detektörleri
🔊 Işıklı ve sesli alarm sistemi
📄 Patlamadan korunma dokümanı hazırlanması
📊 Patlayıcı ortam oluşabilecek yerlerin sınıflandırılması
🔧 Kullanılan ekipmanların uygun kategorilere göre seçilmesi
🔧 Kazanların periyodik kontrolü
🚫 Kazan dairesine yetkisiz kişilerin girmesinin önlenmesi
📡 Gaz detektörü bulundurulması (gerekli işyerleri için)
🛢️ Gaz tüpleri ve hatlarının periyodik kontrolü
🧪 Kimyasal maddelerin uygun etiketlenmesi ve depolanması
🚫 Laboratuvarlara yetkisiz kişilerin girişinin engellenmesi
🗑️ Kimyasal atıkların düzenli depolanması
💨 Havalandırma sistemi bulundurulması
📋 Kimyasalların güvenlik bilgi formlarının bulundurulması
🛑 CO, CO₂ detektörleri bulundurulması
🔊 Işıklı ve sesli alarm sistemi
🔧 Acil durum vanaları (doğal gaz akışını kesmek için)
📋 Tahliye planlarının görünür şekilde asılı olması
🧯 Yangın söndürme ekipmanlarının doğru konumlandırılması
🧯 Uygun standartlarda yangın söndürme ekipmanı
🔄 Periyodik kontrollerin yapılması
🧪 Zemin etüdü yapılması ve yapısal dayanıklılık kontrolleri
🏗️ İşyerinin deprem yönetmeliğine uygun inşa edilmesi
⚙️ Devrilme riski olan ekipmanların güvenli biçimde sabitlenmesi
🪜 Ofis içerisindeki dolapların ve rafların sabitlenmesi
📐 İşyeri planlamasının deprem riskleri göz önünde bulundurularak yapılması
🎓 Tüm çalışanlara deprem eğitimi verilmesi
🗺️ Acil çıkışların ve toplanma yerlerinin tahliye planında gösterilmesi
📋 Tahliye planlarının işyerinde görünür şekilde asılı olması
👷 Acil durum ekiplerinin oluşturulması
🎓 Ekiplerin deprem eğitimi alması
🔄 Düzenli deprem tatbikatlarının yapılması
🏞️ İşletmenin kurulum aşamasında dere yataklarına tesis yapılmaması
💧 Yağmur suyu kanallarının kontrolü ve düzenli bakımı
🌳 Bireysel ve kurumsal olarak ağaçlandırmaya önem verilmesi
🚪 Kapalı alanlarda pencere ve kapılar için taşınabilir engeller bulundurulması
⚡ Olası sel durumunda elektrik ve su kaynaklarının kapatılması
🧰 Afet sırasında ve sonrasında kullanılacak ekipmanların hazır bulundurulması
🗺️ Sel için belirlenmiş toplanma yerinin tahliye planında belirtilmesi
👷 Kurtarma ve koruma ekiplerinin oluşturulması
🎓 Destek ekiplerine sel ile ilgili eğitim verilmesi
📋 Risk değerlendirmesi yapılması
🎓 Çalışanlara iş ile ilgili gerekli eğitimlerin verilmesi
🧠 İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri
🩸 Belirlenen zaman dilimlerinde sağlık gözetimlerinin yapılması
📋 Ramak kala formlarının oluşturulması ve doldurulması
💬 Çalışanların İSG yönünden fikir ve önerilerinin alınması
🏅 İSG konusunda ödül sistemi getirilmesi
🪜 Zemin, yol ve merdivenlerin standartlara uygun olması
🌡️ Termal konfor şartlarının mevzuata uygun olması
🤝 Güvenlik kültürünün aşılanması için çalışmalar yapılması
🗺️ İşyeri içi güncel trafik planının bulundurulması
🚑 İlkyardım ekibi oluşturulması
🎓 İlkyardım personeline profesyonel eğitim verilmesi
💊 Ecza dolaplarının bulundurulması ve uygun içerikte olması
🦺 Uygun kişisel koruyucu donanım (KKD) temini
🛡️ KKD’lerin çalışanlarca doğru kullanımının sağlanması
📞 Acil durum irtibat numaralarının görünür yerlere asılması
🚗 Araçların nizami park edilmesi (ileri doğru çıkacak şekilde)
📅 Gıda ürünlerinin son tüketim tarihlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi
🚚 Yemeklerin hijyenik koşullarda taşınması
🍽️ Tabak, çatal, tepsi gibi servis ekipmanlarının temiz tutulması
🧪 Yemeklerden numune alınarak saklanması
👨🍳 Yemek servisi yapan personele hijyen ve gıda güvenliği eğitimi verilmesi
🧼 Tüm personele genel hijyen eğitimi verilmesi
📞 Acil durum irtibat numaraları listesinin görünür yerlerde asılı olması
🧤 Yemek servisi yapan kişilerin eldiven, bone ve uygun iş kıyafeti kullanması
🚪 Giriş çıkışların kontrollü yapılması
📦 Bina girişlerine X-Ray cihazı yerleştirilmesi
🎥 Bina dışında ve içinde güvenlik kameralarının bulunması ve sürekli takibi
🧍♂️ İşyerinde bir güvenlik biriminin oluşturulması
💣 Patlayıcı malzeme ve ekipmanların bulunduğu kısımlara girişin sınırlandırılması
🪪 Dışarıdan gelen kişilerin kaydının tutulması, kimlik alınması ve ziyaretçi kartı verilmesi
📞 Kolluk kuvvetleri ile derhal irtibata geçilmesi
🔔 Acil durum sireninin çalması
📋 Acil çıkışları gösteren tahliye planının görünür yerlerde asılı olması
📢 İşverence acil durumların meydana gelmesi halinde uyarı verme, arama, kurtarma, tahliye, haberleşme, ilk yardım ve yangınla mücadele gibi uygulanması gereken acil durum müdahale yöntemleri belirlenir ve yazılı hale getirilir.
📋 Tahliye sonrası, işyeri dâhilinde kalmış olabilecek çalışanların belirlenmesi için sayım da dâhil olmak üzere gerekli kontroller yapılır.
📖 İşveren, tahliye düzenlemelerini acil durum planında belirtir ve çalışanlara önceden gerekli talimatları verir.
👩🦽 İşyerlerindeki; yaşlı, engelli, gebe çalışanlar ile kreşteki çocuklara tahliye esnasında refakat edilmesi için tedbirler alınır.
👥 Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri oluşturulurken çalışanlar dışında müşteri, ziyaretçi gibi işyerinde bulunması muhtemel diğer kişiler de göz önünde bulundurulur.
🌍 Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri, yakındaki işyerleri ve çevreden gelebilecek olumsuz etkiler de dikkate alınarak belirlenir.
Yangına derhal müdahale ederek kontrol altına almak, yayılmasını önlemek ve söndürme faaliyetlerini yürütmek.
Panik ve kargaşayı önlemek, ekipler arası koordinasyonu sağlamak, sayım ve bilgi akışını yürütmek.
Acil durum sonrası çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini gerçekleştirmek.
Acil durumdan olumsuz etkilenen kişilerin ilk yardım müdahalelerini gerçekleştirmek.
Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için en az bir çalışanın destek elemanı olarak görevlendirilmesi yeterlidir.
🏗️ İnşaat Sektörü 🔴 Çok Tehlikeli 👥 Çalışan: 65 kişi 🔥 Söndürme: 3 kişi 🚨 Kurtarma: 3 kişi 🛡️ Koruma: 3 kişi ⛑️ İlkyardım: 7 kişi ✅ Yönetmeliğe Uygun 🏢 Az Tehlikeli Sektör 🟢 Az Tehlikeli 👥 Çalışan: 17 kişi 🔥 Söndürme: 1 kişi 🚨 Kurtarma: 1 kişi 🛡️ Koruma: 1 kişi ⛑️ İlkyardım: 0 kişi ⚠️ İlkyardımcı gerekmiyor (20'den az) 🏢 Ofis 🔵 Tehlike Sınıfı Yok 👥 Çalışan: 62 kişi 🔥 Söndürme: 2 kişi 🚨 Kurtarma: 2 kişi 🛡️ Koruma: 2 kişi ⛑️ İlkyardım: 3 kişi 📌 62 çalışan → 3 ilkyardımcı (için kuralı) 🏭 Tehlikeli Sektör 🟠 Tehlikeli 👥 Çalışan: 102 kişi 🔥 Söndürme: 3 kişi 🚨 Kurtarma: 3 kişi 🛡️ Koruma: 3 kişi ⛑️ İlkyardım: 7 kişi ✅ Yönetmeliğe Uygun
Kural: Az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışan için 1 ilkyardımcı görevlendirilir.
İlkyardımcı belgesinin geçerlilik süresi üç yıldır. Geçerlilik süresinin bitiminden önceki 3 (üç) ay içerisinde güncelleme eğitimi alınması zorunludur. Belirtilen süreler içinde güncelleme eğitimine katılanların belgeleri yenilenir, katılmayanların belgeleri geçersiz sayılır.
Güncelleme eğitimlerinin mücbir sebep veya olağanüstü hâl nedeniyle yapılamaması halinde, Genel Müdürlük onayı ile söz konusu eğitimler bu durumların ortadan kalkmasından itibaren üç ay içinde yapılır. Bu süre zarfında yetki belgeleri geçerli olmaya devam eder.
Acil durum planı asgarî aşağıdaki hususları ile dokümante edilir:
🚪 İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı
📦 Hazırlayanların adı, soyadı ve unvanı
🎥 Hazırlandığı tarih ve geçerlilik tarihi
🧍♂️ Belirlenen acil durumlar
💣 Alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler
🪪 Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri
🧯 Yangın söndürme ekipmanlarının yerleri
🔔 İlkyardım malzemelerinin bulunduğu yerler
🗺️ Kaçış yolları, toplanma yerleri ve uyarı sistemleri kroki
🧯 Tahliye planı (işyeri bölümlerini gösteren)
🧍♂️ Görevlendirilen çalışanlar ve yedekleri (ad, soyad, unvan, sorumluluk, iletişim)
💣 Ulusal ve yerel kurumların acil durum irtibat numaraları
🪪 Kimyasal yayılım, parlama, patlama riskli bölümler
🚪 Elektrik ve gaz akışının kesim noktaları, vanaları
Acil Durum Planının sayfaları numaralandırılarak; hazırlayan kişiler tarafından her sayfası paraflanıp, son sayfa imzalanır.
Söz konusu plan, acil durumla mücadele edecek ekiplerin kolayca ulaşabileceği şekilde işyerinde saklanır.
Acil durum planı kapsamında hazırlanan tahliye planı, işyeri bina ve eklentilerinin giriş ve çıkışları ile katlarda, çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür bir şekilde asılır.
Acil durumlara hazırlık için işyerleri, belirledikleri acil durumlar için yılda en az bir defa tatbikat yapmalıdır.
Gerçekleştirilen tatbikatın tarihi, görülen eksiklikler ve bu eksiklikler doğrultusunda yapılacak düzenlemeleri içeren tatbikat raporu hazırlanır.
Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanlarındaki işyerlerinde tatbikatlar yönetimin koordinasyonu ile yürütülür.
İşyerinde veya yakın çevresinde, belirlenmiş olan acil durumları etkileyebilecek veya yeni acil durumların ortaya çıkmasına neden olacak değişikliklerin meydana gelmesi halinde etkinin büyüklüğüne göre acil durum planı tamamen veya kısmen yenilenir.
👥 Acil durum planları tehlike sınıfına göre yenilenir.
🔴 Çok Tehlikeli 2 Yıl ⏳ En sık yenileme 🟠 Tehlikeli 4 Yıl ⏳ Orta sıklıkta yenileme 🟢 Az Tehlikeli 6 Yıl ⏳ En seyrek yenileme
Tüm çalışanlar acil durum planları ile söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinde görevlendirilen destek elemanları hakkında bilgilendirilir.
İşe yeni alınan çalışana ve herhangi bir işverenden geçici bir süre için çalışmak üzere devralınan çalışanlara, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilave olarak acil durum planları ile ilgili bilgilendirme yapılır.
Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerine verilecek özel eğitimler; iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin işverence yürütülmesi halinde işveren tarafından verilebilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 29 uncu maddesi gereğince güvenlik raporu hazırlanan işyerlerinde hazırlanacak dahili acil durum planları, bu Yönetmelikte belirtilen acil durum planı hazırlığında dikkate alınarak kullanılır.
İşletmeye başlanmadan önce, büyük endüstriyel kaza oluşabilecek işyerleri için, işyerlerinin büyüklüğüne göre büyük kaza önleme politika belgesi veya güvenlik raporu işveren tarafından hazırlanır.
Güvenlik raporu hazırlama yükümlülüğü bulunan işveren, hazırladıkları güvenlik raporlarının içerik ve yeterlilikleri Bakanlıkça incelenmesini müteakip işyerlerini işletmeye açabilir.
Aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaşması durumunda, yürütülen işler için diğer işverenlerin yürüttüğü işler de göz önünde bulundurularak acil durum planı işverenlerce ortaklaşa hazırlanır.
👥 Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanları, sanayi bölgeleri veya sitelerinin işyerlerince hazırlanan acil durum planlarının koordinasyonu yönetim tarafından yürütülür.
Bir işyerinde bir veya daha fazla alt işveren bulunması halinde;
📢 Acil durum planlarının hazırlanması konusunda işyerinin bütünü için asıl işveren sorumludur.
📖 Kendi çalışma alanı ve yaptıkları işler ile sınırlı olmak üzere alt işverenler sorumludur.
30 iş günü veya daha kısa süren işlerde, işyerinin veya yapılacak işin mahiyeti itibarıyla çalışanları doğrudan etkilemesi muhtemel acil durumlar için bu Yönetmelik kapsamında yapılan özel görevlendirmeler işverence yapılır ve çalışanlar özel görevi bulunanlar ve acil durumlar ile ilgili bilgilendirilir.
Tehlikeli maddeler · Yüksek seviyede koruma · Sürekli iyileştirme
Bu Yönetmeliğin amacı, tehlikeli maddeler bulunduran kuruluşlarda büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve muhtemel kazaların insanlara ve çevreye olan zararlarının en aza indirilmesi amacıyla, yüksek seviyede, etkili ve sürekli korumayı sağlamak için alınması gerekli önlemler ile ilgili usul ve esasları belirlemektir.
Bu Yönetmelik, Ek-1’in Bölüm 1 ve Bölüm 2’sinde belirtilen sınır değerlere eşit veya üzerindeki miktarlarda olmak üzere; Bölüm 1 ve Bölüm 2’ye konu olan tehlikeli maddeleri bulunduran, bulundurması muhtemel olan veya içerisindeki endüstriyel bir kimyasal prosesin kontrol kaybı esnasında bu miktarlarda tehlikeli madde oluşması beklenen, alt ve üst seviyeli kuruluşlara uygulanır.
Bu Yönetmelik aşağıdakilere uygulanmaz:
a) Askeri kuruluş, tesis ve depolara
b) İyonlaştırıcı radyasyon faaliyetlerine
c) Taşımacılık ve transfer işlemleri (karayolu, demiryolu, deniz/hava, boru hattı)
ç) Maden, taş ocağı, sondaj ve hidrokarbon arama/çıkarma
d) Denizde hidrokarbon arama/çıkarma/depolama/işleme
e) Deniz tabanı altında gaz depolanması (belirli şartlarda)
f) Yer altı/üstü atık depolama sahaları
Bu Yönetmelik aşağıdakilere uygulanır:
a) Boru hatları üzerindeki pompa istasyonları (depolama faaliyeti varsa)
b) Kimyasal ve ısıl işlemler ile maden işleme faaliyetlerinde tehlikeli maddelerin bulunduğu atık havuz ve barajları
c) Kıyı yer altı gaz depoları (doğal katmanlar, akiferler, tuz yatakları, kullanılmayan madenler)
MADDE 5 📖 Tanımlar 5 tanım a 🚒 Acil Hizmet Birimleri Büyük endüstriyel kazalarda, kuruluşta ve civarında zararın en aza indirilmesi amacıyla görev yapan kolluk güçleri, itfaiye, il sağlık müdürlüğü, 112, sahil güvenlik ve arama-kurtarma hizmetleri dâhil sağlık ve güvenlik hizmetlerini gerçekleştiren birimler. 🚨 Kolluk · İtfaiye · Sağlık · Kurtarma ç 💥 Büyük Endüstriyel Kaza Bu Yönetmelik kapsamındaki herhangi bir kuruluşun işletilmesi esnasında, kontrolsüz gelişmelerden kaynaklanan ve kuruluş içinde veya dışında insan ve/veya çevre sağlığı için anında veya daha sonra ciddi tehlikeye yol açabilen bir veya birden fazla tehlikeli maddenin sebep olduğu büyük bir yayılım, yangın veya patlama olayı. 🔥 Yayılım · Yangın · Patlama d 📊 Büyük Endüstriyel Kaza Frekansı Büyük kaza senaryo dokümanında senaryo edilen her bir büyük endüstriyel kazanın meydana gelme frekans seviyesi. 📈 Senaryo · Frekans seviyesi e 📄 Büyük Kaza Senaryo Dokümanı Kuruluşta büyük endüstriyel kaza tehlikelerinin belirlenmesi ve bu tehlikelerden kaynaklanacak risklerin değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan doküman. 📋 Tehlike · Risk değerlendirmesi 🔄 🧪 Karışım İki veya daha fazla maddenin kimyasal özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesi ya da çözelti oluşturması. ⚗️ Kimyasal karışım · Çözelti 📌 Kaynak: Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik – MADDE 5 Tanımlar
Büyük kazaları önlemek ve etkilerini sınırlamak için Ek-3 ve ilgili mevzuatta belirtilen yükümlülüklere ilişkin tüm tedbirleri almak.
Her tehlikeli madde için müdahale yöntemi ve koruyucu donanım bilgilerini içeren kart hazırlanır. İl AFAD, il sağlık, belediye, itfaiye ve OSB/endüstri bölgesi itfaiyesine gönderilir.
Bilgilerde değişiklik olması halinde, değişikliği takip eden 1 ay içinde kart güncellenir ve ilgili kurumlara gönderilir.
İşletmecinin kuruluş dışındaki uzman kişi veya kurumlardan hizmet alması, işletmecinin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
▸ Proses güvenliği birimi ve görev tanımları
▸ Organizasyon şeması hazırlama ve duyurma
▸ Güvenlik toplantıları, ödül-ceza, görüş alma
▸ Mevzuat, standart, teknoloji takibi
▸ Acil servis, AFAD, OSGB ile işbirliği
▸ Alt işveren/geçici işçiler ile iletişim sistemi
▸ Normal ve normal olmayan işlemlerden kaynaklanan tehlikelerin
▸ sistematik olarak belirlenmesi için yöntem oluşturulması
▸ Bakım, proses, ekipman, uyarı sistemleri
▸ Yaşlanan ekipman ve korozyon risk yönetimi
▸ Önleyici ve düzeltici bakım planı oluşturma
▸ Mekanik gerilme, korozyon, erozyon, kimyasal hasar değerlendirmesi
▸ Teknik ve organizasyonel değişikliklerin planlanması
▸ Personel, tesis, proses, depolama değişiklikleri
▸ Kritik değişiklik tanımı, izin ve koordinasyon
▸ Risk değerlendirmesi ve önlemler
▸ Kayıt altına alma ve çalışanları bilgilendirme
▸ Sistematik analiz ile öngörülebilir acil durumların belirlenmesi
▸ Acil durum planları hazırlama, tatbikat yapma
▸ Planın gözden geçirilmesi ve çalışanlara özel eğitim
▸ Somut ve ölçülebilir performans göstergeleri
▸ Büyük kazalar ve ramak kala olayların analizi ve raporlanması
▸ Sonuçların çalışanlara duyurulması
▸ İç denetim sistemi kurma (göstergeler ve hedefler)
▸ Güvenlik yönetim sistemi unsurlarını 2 yıldan fazla olmamak üzere iç denetime tabi tutma
▸ Denetim raporu düzenleme (hedefler, kapsam, organizasyon, sonuçlar)
📌 Kaynak: Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik – MADDE 6 ve EK-3
İşletmeci tarafından Ek-1 Notlar 4'teki toplama kuralı uygulanarak kuruluşun alt veya üst seviyesi belirlenir.
Alt veya üst seviyeli kuruluş işletmecisi, bildirimini faaliyete geçmeden önce Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bildirim sistemini kullanarak beyan usulü ile yapar.
Beyan edilen tehlikeli maddelerin miktarında kuruluş seviyesini etkileyecek değişiklik
Beyan edilen tehlikeli maddelerin niteliğinde değişiklik
Maddelerin fiziki şeklinde ve/veya uygulanan proseslerde seviye etkileyecek değişiklik
Bildirim sistemi üzerinden verilen kuruluş bilgilerinde herhangi bir değişiklik
Kuruluşun faaliyetine son vermesi, devredilmesi veya kapsam dışına çıkması
Alt/üst seviyeli kuruluş işletmecisi, tehlikelerin belirlenmesi ve risk değerlendirmesi amacıyla büyük kaza senaryo dokümanı hazırlar veya hazırlatır.
a) Tehlikeli ekipmanların belirlenmesi
b) Dâhili tehlikelerin tanımlanması
c) Harici tehlikelerin tanımlanması
ç) Frekans değeriyle karşılaştırma senaryoları
Dâhili ve harici tehlikeler belirlenirken; geçmiş kazalar, ramak kalalar ve kaza veri bankaları dikkate alınır.
Kök nedenlerden başlanarak olası yayılım, yangın veya patlama olaylarının tamamını içerecek şekilde oluşturulur.
İşletmeci, dokümanda kullandığı güvenilirlik ve olasılık verilerini hangi veri bankalarından/kaynaklardan aldığı konusunda ayrıntılı bilgi verir.
Kapsama dâhil olduğu tarihten itibaren bir yıl içinde doküman hazırlanır.
Hazırlanan büyük kaza senaryo dokümanı kuruluşta muhafaza edilir.
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, büyük kaza senaryo dokümanına ilişkin usul ve esasların yer aldığı bir tebliğ yayımlar.
İşletmeci, büyük kazaya sebep olabilecek tehlikeli ekipmanlar için senaryo edilen her bir büyük endüstriyel kazanın meydana gelme frekans değerini
Alt seviyeli kuruluş işletmecisi; ilgili tebliğ ve Ek-3'teki güvenlik yönetim sistemini dikkate alarak büyük kaza önleme politika belgesini hazırlar veya hazırlatır.
📌 Büyük endüstriyel kazaları önlemek ve yüksek seviyede koruma sağlamak amacıyla, Ek-3'teki güvenlik yönetim sistemi bilgilerini içeren belgedir.
a Faaliyet halinde → 6 ay içinde
b Kapsama dâhil olma → 1 yıl içinde
c Diğer durumlar → faaliyete geçmeden önce
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, büyük kaza önleme politika belgesine ilişkin usul ve esasların yer aldığı bir tebliğ yayımlar.
📜 Bakanlık Tebliği ile usul ve esaslar belirlenir.
Üst seviyeli işletmeci, Ek-2 asgari bilgiler ve ilgili tebliği dikkate alarak güvenlik raporu hazırlar. Kuruluş, faaliyet ve proses tanıtımı ile Ek-3 güvenlik yönetim sistemi bilgilerini içerir.
Faaliyete geçmeden önce rapor hazırlanır, Bakanlığa yazılı bildirim yapılır. İnceleme sonucu aykırılıklar için süre verilir. Giderildiğinde 5 iş günü içinde incelemeye devam edilir, uygun görülürse faaliyete başlanır.
Birleşme/devir veya madde cinsi/miktar değişikliği nedeniyle üst seviyeli olanlar yeni kuruluş sayılmaz, raporu kapsama dâhil olduğu tarihten itibaren 1 yıl içinde hazırlar.
a) Tebliğdeki asgari bilginin bulunup bulunmadığı
b) İnsan/çevre sağlığı güvenliği yeterliliği değildir
Rapordaki bilginin kuruluştaki durumu yansıtması esastır. Doğruluğundan işletmeci sorumludur.
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, güvenlik raporuna ilişkin usul ve esasların yer aldığı bir tebliğ yayımlar.
Tehlikeli maddelerin niteliği, fiziki şekli veya depolama şekli değişirse
Tehlikeli maddelerin depolandığı veya kullanıldığı proseslerde değişiklik
Büyük endüstriyel kaza veya ramak kala olay meydana gelmesi
Ek-3 güvenlik yönetim sisteminde değişiklik yapılması
Bildirim sistemi üzerinden verilen kuruluş bilgilerinde değişiklik
Ek-3 unsurlarını kapsayan güvenlik yönetim sistemi bilgisi
▸ Tarihsel gelişim, coğrafi konum
▸ Büyük kazaya sebep olabilecek tesis/prosesler
▸ Büyük kaza riskleri ve tedbirler
▸ Güvenlik ekipmanları
▸ Teknik parametreler
▸ Kimyasal isim, CAS, IUPAC
Fiziksel, kimyasal, toksikolojik özellikler ve insan/çevre üzerindeki anlık ve sonraki etkileri
Üst seviyeli işletmeci, Ek-4 ve ilgili tebliğe göre dâhili acil durum planı hazırlar ve kuruluşta muhafaza eder.
Kuruluşun üst seviyeli hale gelmesi durumunda, kapsama dâhil olduğu tarihten itibaren 1 yıl içinde hazırlanır.
İşletmeye yeni açılacak kuruluş, faaliyete geçmeden önce dâhili acil durum planını hazırlar.
Kirlilik olasılığında, Deniz Çevresi Yönetmeliği'ne göre onaylanmış kıyı tesisi acil müdahale planları geçerli sayılır. Kuruluş bunu dâhili acil durum planında belirtir.
Planın doğruluğundan ve kaza sonrası oluşabilecek çevre kirliliğinden işletmeci kusur aranmaksızın sorumludur.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, dâhili acil durum planına ilişkin usul ve esasların yer aldığı bir tebliğ yayımlar.
Acil durum prosedürlerini belirlemeye yetkili kişiler ile sorumlu ve koordine eden kişilerin isim ve unvanları
İl Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi'nin iletişim bilgileri
Kazayı kontrol etmek ve sonuçlarını en aza indirmek için yürütülecek faaliyetler, güvenlik ekipmanı ve mevcut kaynaklar
Acil durum uyarılarının nasıl verileceği ve uyarı durumunda yapılması gerekenleri kapsayan düzenlemeler
Erken uyarı içeriği ve gelişmelere bağlı olarak elde edilen detaylı bilginin valiliğe iletilmesi düzenlemeleri
Tüm personelin acil durumlarda yapması gerekenler hakkında verilen eğitimler ve acil hizmet birimleriyle koordinasyon düzenlemeleri
Kuruluş dışından sağlanacak ve kazanın etkilerini azaltacak yardımlara ilişkin düzenlemeler
Üç yılı aşmayan aralıklarla gözden geçirir, günceller, tatbik eder ve acil hizmet birimlerinin yeterli düzeyde katılımını sağlar.
Madde 12 gereği güncelleme yapılması veya işletmecinin gerekli görmesi halinde derhâl güncellenir.
Büyük kaza/kontrolsüz olayda planı gecikmeksizin uygular ve il afet ve acil durum müdürlüğüne bilgilendirme yapar.
Plan yetersiz kalırsa, işletmeci il afet müdürlüğüne bildirir. Müdahale, il afet müdahale planı gereğince koordinasyonla yürütülür.
İşletmeci, Ek-5 Bölüm 1'deki bilgilerden az olmamak kaydıyla kamuyu internet sitesi (yoksa sanayi/ticaret odası sitesi) üzerinden sürekli bilgilendirir ve gerektiğinde günceller.
a) Ek-5 Bölüm 2 bilgilerini internet sitesinde sunar.
b) 5 yılda bir günceller.
c) Talep halinde gizli olmayan bilgiler ve teknik olmayan özet sağlar.
Birinci ve ikinci fıkralarda verilen bilgilerin doğruluğundan işletmeci sorumludur.
1. İşletmeci ismi ve kuruluşun tam adresi
2. Yönetmeliğe tâbi olduğu ve bildirim yapıldığı (üst seviyeli ise güvenlik raporu hazırlandığı) belirtilir
3. Faaliyetler basit dille açıklanır
4. Tehlikeli maddeler (isim ve temel zararlılık özellikleri)
5. Büyük kaza durumunda yapılacaklar
Ek-5 Bölüm 1'e ilave olarak;
1. Senaryo edilen büyük kazalar, kontrol önlemleri ve insan/çevre etkileri
2. İşletmecinin acil hizmet birimleriyle irtibat düzenlemeleri
3. Acil hizmet birimleriyle işbirliği yapıldığının belirtilmesi
Denetimler, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve/veya Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından programlı ve program dışı olarak yapılır.
Üst seviyeli kuruluşlar 2 yılda bir, alt seviyeli kuruluşlar 4 yılda bir denetlenir.
a) Kaza analizi ve sebep tespiti
b) Benzer kazalar için tedbir istenir
c) Madde 17 yükümlülükleri kontrol edilir
Denetimler, ilgili Bakanlıkların kendi mevzuatı çerçevesinde gerçekleştirilir.
Ek-1 Sütun 3'teki eşik değerinin en az %5'i ve daha fazla tehlikeli maddenin dâhil olduğu yangın, patlama veya emisyon (sızıntı, dökülme vb.)
b) Kuruluş içi ≥6 kişi yaralanma (≥24 saat hastane)
c) Kuruluş dışı ≥1 kişi yaralanma (≥24 saat hastane)
ç) Dış konut hasarı (kullanılamaz)
d) Tahliye ≥2 saat (kişi×saat ≥500)
e) Su/elektrik/gaz/telefon kesintisi ≥2 saat (kişi×saat ≥1000)
• ≥0,5 ha koruma alanı veya ≥10 ha tarım alanı
Tatlısu/deniz habitatı:
• Nehir/kanal ≥10 km, göl ≥1 ha, delta ≥2 ha, açık deniz/kıyı ≥2 ha
Akifer/yeraltı suyuna ≥1 ha önemli hasar
Kuruluş içi mal hasarı 5 milyon TL, kuruluş dışı mal hasarı 2 milyon TL ve üzeri.
Risk değerlendirme sonuçları İşyerinde yapılan risk değerlendirmesi sonuçlarına göre belirlenen tehlikeler.
Örnek: Yangın dedektörleri, periyodik bakımlar, eğitimler, risk değerlendirmesi.
Örnek: Yangın söndürme sistemleri, acil durum ekipleri, tahliye planları, ilk yardım.
Her 30-40-50 çalışana kadar 1 ekip üyesi.
Her 15-10 çalışana kadar 1 ilkyardımcı 📌 Az Tehlikelide her 20 çalışan için 1 ilkyardımcı.
62 çalışan → 3 ilkyardımcı (için kuralı).
Not – İlkyardım Ekibi (Az Tehlikeli) Kural: Az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışan için 1 ilkyardımcı görevlendirilir. 👥 Çalışan Sayısı 19 ⛑️ İlkyardımcı: 0 ✅ Gerekmez 👥 Çalışan Sayısı 20 ⛑️ İlkyardımcı: 1 ✅ Gerekli 👥 Çalışan Sayısı 39 ⛑️ İlkyardımcı: 1 ✅ 20'ye kadar 1, 40'ta 2 🔑 Kilit Nokta: 20’ye kadar 1 ilkyardımcı, 40’a kadar 2 ilkyardımcı, 60’a kadar 3 ilkyardımcı….
Not – İlkyardım Ekibi (Az Tehlikeli).
⏳ Süreler: 3 yıl → son 3 ay içinde güncelleme eğitimi.
İstisna: Mücbir sebep halinde +3 ay ek süre, belgeler geçerli.
Genel Bilgiler 🚪 İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı 📦 Hazırlayanların adı, soyadı ve unvanı 🎥 Hazırlandığı tarih ve geçerlilik tarihi 📌 Plan İçeriği 🧍♂️ Belirlenen acil durumlar 💣 Alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler 🪪 Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri.
Genel Bilgiler 🚪 İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı 📦 Hazırlayanların adı, soyadı ve unvanı 🎥 Hazırlandığı tarih ve geçerlilik tarihi.
Plan İçeriği 🧍♂️ Belirlenen acil durumlar 💣 Alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler 🪪 Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri.
Kim, nerede, ne zaman? → Ne, nasıl, neyle müdahale?
Yangın söndürme ekipmanlarının yerleri 🔔 İlkyardım malzemelerinin bulunduğu yerler 🗺️ Kaçış yolları, toplanma yerleri ve uyarı sistemleri kroki 🧯 Tahliye planı (işyeri bölümlerini gösteren).
♂️ Görevlendirilen çalışanlar ve yedekleri (ad, soyad, unvan, sorumluluk, iletişim) 💣 Ulusal ve yerel kurumların acil durum irtibat numaraları 🪪 Kimyasal yayılım, parlama, patlama riskli bölümler 🚪 Elektrik ve gaz akışının kesim noktaları, vanaları.
Nerede? → Kim, nereyi ara, nerede tehlikeli?
Gerçekleştirilen tatbikatın tarihi, görülen eksiklikler ve bu eksiklikler doğrultusunda yapılacak düzenlemeleri içeren tatbikat raporu hazırlanır.
Tarih + Eksiklikler + Düzenlemeler.
Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanlarındaki işyerlerinde tatbikatlar yönetimin koordinasyonu ile yürütülür.
İşyerinde veya yakın çevresinde, belirlenmiş olan acil durumları etkileyebilecek veya yeni acil durumların ortaya çıkmasına neden olacak değişikliklerin meydana gelmesi halinde etkinin büyüklüğüne göre acil durum planı tamamen veya kısmen yenilenir.
Tüm çalışanlar acil durum planları ile söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinde görevlendirilen destek elemanları hakkında bilgilendirilir.
İşe yeni alınan çalışana ve herhangi bir işverenden geçici bir süre için çalışmak üzere devralınan çalışanlara, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilave olarak acil durum planları ile ilgili bilgilendirme yapılır.
Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerine verilecek özel eğitimler; iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin işverence yürütülmesi halinde işveren tarafından verilebilir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 29 uncu maddesi gereğince güvenlik raporu hazırlanan işyerlerinde hazırlanacak dahili acil durum planları, bu Yönetmelikte belirtilen acil durum planı hazırlığında dikkate alınarak kullanılır.
Güvenlik raporu → dahili acil durum planı.
İşletmeye başlanmadan önce, büyük endüstriyel kaza oluşabilecek işyerleri için, işyerlerinin büyüklüğüne göre büyük kaza önleme politika belgesi veya güvenlik raporu işveren tarafından hazırlanır.
Güvenlik raporu hazırlama yükümlülüğü bulunan işveren, hazırladıkları güvenlik raporlarının içerik ve yeterlilikleri Bakanlıkça incelenmesini müteakip işyerlerini işletmeye açabilir.
Aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaşması durumunda, yürütülen işler için diğer işverenlerin yürüttüğü işler de göz önünde bulundurularak acil durum planı işverenlerce ortaklaşa hazırlanır.
Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanları, sanayi bölgeleri veya sitelerinin işyerlerince hazırlanan acil durum planlarının koordinasyonu yönetim tarafından yürütülür.
Ortak hazırlık + Yönetim koordinasyonu.
Bir işyerinde bir veya daha fazla alt işveren bulunması halinde;.
Acil durum planlarının hazırlanması konusunda işyerinin bütünü için asıl işveren sorumludur.
Kendi çalışma alanı ve yaptıkları işler ile sınırlı olmak üzere alt işverenler sorumludur.
Asıl işveren → bütün işyeri / Alt işveren → kendi alanı.
30 iş günü veya daha kısa süren işlerde, işyerinin veya yapılacak işin mahiyeti itibarıyla çalışanları doğrudan etkilemesi muhtemel acil durumlar için bu Yönetmelik kapsamında yapılan özel görevlendirmeler işverence yapılır ve çalışanlar özel görevi bulunanlar ve acil durumlar ile ilgili bilgilendirilir.
30 iş günü → özel görevlendirme + bilgilendirme.
MADDE 1 Amaç Bu Yönetmeliğin amacı, tehlikeli maddeler bulunduran kuruluşlarda büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve muhtemel kazaların insanlara ve çevreye olan zararlarının en aza indirilmesi amacıyla, yüksek seviyede, etkili ve sürekli korumayı sağlamak için alınması gerekli önlemler ile ilgili usul ve esasları belirlemektir. ✅ Önleme · Azaltma · Sürekli koruma.
Ek-1 · Sınır değerler · Alt/Üst seviyeli kuruluşlar.
MADDE 3 /
(2) İstisnalara İstisna Bu Yönetmelik aşağıdakilere uygulanır: a. Boru hatları üzerindeki pompa istasyonları (depolama faaliyeti varsa) b. Kimyasal ve ısıl işlemler ile maden işleme faaliyetlerinde tehlikeli maddelerin bulunduğu atık havuz ve barajları c. Kıyı yer altı gaz depoları (doğal katmanlar, akiferler, tuz yatakları, kullanılmayan madenler) 🔄 3 özel durumda yönetmelik uygulanır.
2 Büyük Kaza Tehlikeleri ▸ Normal ve normal olmayan işlemlerden kaynaklanan tehlikelerin ▸ sistematik olarak belirlenmesi için yöntem oluşturulması.
Büyük endüstriyel kazaları önlemek ve yüksek seviyede koruma sağlamak amacıyla, Ek-3'teki güvenlik yönetim sistemi bilgilerini içeren belgedir.
Bakanlık Tebliği ile usul ve esaslar belirlenir.
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür. _______________
(1) 1/10/2021 tarihli ve 31615 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik ile Yönetmeliğe 13 üncü maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere ikinci fıkra eklenmiş ve mevcut diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir. Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin Tarihi Sayısı 18/6/2013 28681 Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin Tarihi Sayısı 1. 1/10/2021 31615 2.
(1) İşveren, belirlediği mümkün ve muhtemel acil durumların oluşturabileceği zararları önlemek ve daha büyük etkilerini sınırlandırmak üzere gerekli tedbirleri alır.
(2) Acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak üzere tedbirler belirlenirken gerekli olduğu durumda ölçüm ve değerlendirmeler yapılır.
(3) Alınacak tedbirler, risklerden korunma ilkelerine uygun olur ve toplu korumayı esas alır. Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri
(1) Acil durum planı asgarî aşağıdaki hususları kapsayacak şekilde dokümante edilir:
a) İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı.
b) Hazırlayanların adı, soyadı ve unvanı.
c) Hazırlandığı tarih ve geçerlilik tarihi.
ç) Belirlenen acil durumlar.
d) Alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler.
e) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri.
f) Aşağıdaki unsurları içeren işyerini veya işyerinin bölümlerini gösteren (Değişik ibare:RG-1/10/2021-31615) tahliye planı: 1) Yangın söndürme amaçlı kullanılacaklar da dâhil olmak üzere acil durum ekipmanlarının bulunduğu yerler. 2) İlkyardım malzemelerinin bulunduğu yerler. 3) Kaçış yolları, toplanma yerleri ve bulunması halinde uyarı sistemlerinin de yer aldığı (Değişik ibare:RG-1/10/2021-31615) kroki. 4) Görevlendirilen çalışanların ve varsa yedeklerinin adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgileri. 5) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) Acil durumlarla ilgili ulusal ve yerel kurum ve kuruluşların acil durum irtibat numaraları. 6) (Ek:RG-1/10/2021-31615) İşyerlerinde kimyasal yayılım, parlama veya patlama tehlikesi ve benzeri özel riskleri barındıran bölümler. 7) (Ek:RG-1/10/2021-31615) Elektrik ve gaz akışının kesim noktaları, vanaları. ( 2 ) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) İşveren tarafından onaylanan acil durum planının sayfaları numaralandırılarak; hazırlayan kişiler tarafından her sayfası paraflanıp, son sayfası imzalanır. 15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununa uygun olarak güvenli elektronik imza ile imzalanmış olan acil durum planları da geçerlidir. Acil durum planı, acil durumla mücadele edecek ekiplerin kolayca ulaşabileceği şekilde işyerinde saklanır.
(3) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) Acil durum planı kapsamında hazırlanan tahliye planı, işyeri bina ve eklentilerinin giriş ve çıkışları ile katlarda, çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür bir şekilde asılır.
(4) (Ek:RG-1/10/2021-31615) Acil durum planı hazırlanırken kullanılabilecek örnek form Ek-1’de yer almaktadır. Tatbikat
İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, işyerlerinde acil durum planlarının hazırlanması, önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda yapılması gereken çalışmalar ile bu durumların güvenli olarak yönetilmesi ve bu konularda görevlendirilecek çalışanların belirlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir. Kapsam
(1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar. Dayanak
(1) Bu Yönetmelik, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 11 inci, 12 nci ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar
(Değişik:RG-1/10/2021-31615)
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Acil durum: İşyerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek veya işyerini dışarıdan etkileyebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme, salgın hastalık, radyoaktif sızıntı, sabotaj ve doğal afet gibi ivedilikle müdahale gerektiren olayları,
b) Acil durum planı: İşyerlerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler ile uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı planı,
c) Toplanma yeri: Acil durumların olumsuz sonuçlarından çalışanların etkilenmeyeceği mesafede veya korunakta belirlenmiş güvenli yeri, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM İşveren ve ÇalışanlarınYükümlülüğü İşverenin yükümlülükleri
(1) İşverenin acil durumlara ilişkin yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Çalışma ortamı, kullanılan maddeler, iş ekipmanı ile çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek ve çalışan ile çalışma çevresini etkileyecek acil durumları önceden değerlendirerek muhtemel acil durumları belirler.
b) Acil durumların olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirleri alır.
c) Acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak üzere gerekli ölçüm ve değerlendirmeleri yapar.
ç) Acil durum planlarını hazırlar ve tatbikatların yapılmasını sağlar.
d) Acil durumlarla mücadele için işyerinin büyüklüğü ve taşıdığı özel tehlikeler, yapılan işin niteliği, çalışan sayısı ile işyerinde bulunan diğer kişileri dikkate alarak; önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda uygun donanıma sahip ve bu konularda eğitimli yeterli sayıda çalışanı görevlendirir ve her zaman hazır bulunmalarını sağlar.
e) Özellikle ilk yardım, acil tıbbi müdahale, kurtarma ve yangınla mücadele konularında, işyeri dışındaki kuruluşlarla irtibatı sağlayacak gerekli düzenlemeleri yapar.
f) Acil durumlarda enerji kaynaklarının ve tehlike yaratabilecek sistemlerin olumsuz durumlar yaratmayacak ve koruyucu sistemleri etkilemeyecek şekilde devre dışı bırakılması ile ilgili gerekli düzenlemeleri yapar.
g) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) Varsa alt işveren ve geçici iş ilişkisi kurulan işverenin çalışanları, müşteri ve ziyaretçiler ile işyerinde toplantı, seminer, konferans ve eğitim gibi toplu halde gerçekleştirilen faaliyetler için bulunan katılımcılar ve diğer kişilerin acil durumlar, tahliye planı, kaçış yolları, toplanma yerleri ve acil durum ekipleri hakkında bilgilendirilmesini sağlar.
ğ) (Ek:RG-1/10/2021-31615) Acil durumlarda kullanılacak kişisel koruyucu donanımların ve müdahale ekipmanlarının işyerinde belirlenmiş acil durumlara ve acil durum ekiplerinin görevlerine uygun olmasını sağlar.
(2) Acil durumlarla ilgili özel görevlendirilen çalışanların sorumlulukları işverenlerin konuya ilişkin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Çalışanların yükümlülük ve sorumlulukları
(1) Çalışanların acil durumlarla ilgili yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Acil durum planında belirtilen hususlar dahilinde alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlere uymak.
b) İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalarda kendileri ve diğer kişilerin sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürecek acil durum ile karşılaştıklarında; hemen en yakın amirine, acil durumla ilgili görevlendirilen sorumluya veya çalışan temsilcisine haber vermek.
c) Acil durumun giderilmesi için, işveren ile işyeri dışındaki ilgili kuruluşlardan olay yerine intikal eden ekiplerin talimatlarına uymak.
ç) Acil durumlar sırasında kendisinin ve çalışma arkadaşlarının hayatını tehlikeye düşürmeyecek şekilde davranmak.
(2) İşveren, çalışanların kendileri veya diğer kişilerin güvenliği için ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaştıkları ve amirine hemen haber veremedikleri durumlarda; istenmeyen sonuçların önlenmesi için, bilgileri ve mevcut teknik donanımları çerçevesinde müdahale edebilmelerine imkân sağlar. Böyle bir durumda çalışanlar, ihmal veya dikkatsiz davranışları olmadıkça yaptıkları müdahaleden dolayı sorumlu tutulamaz. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Acil Durum Planının Hazırlanması Acil durum planı
(1) Acil durum planı, tüm işyerleri için tasarım veya kuruluş aşamasından başlamak üzere acil durumların belirlenmesi, bunların olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin alınması, görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi, acil durum müdahale ve tahliye yöntemlerinin oluşturulması, dokümantasyon, tatbikat ve acil durum planının yenilenmesi aşamaları izlenerek hazırlanır. Acil durumların belirlenmesi
(Değişik:RG-1/10/2021-31615)
(1) İşyerinde meydana gelebilecek acil durumlar, yapılan risk değerlendirmesi sonuçları ile aşağıdaki ve benzeri hususlar dikkate alınarak belirlenir:
a) Yangın ve patlama ihtimali.
b) Tehlikeli kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme ve salgın hastalık ihtimali.
c) Doğal afetlerin meydana gelme ihtimali.
ç) Sabotaj ihtimali. Önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler
(1) İşverence acil durumların meydana gelmesi halinde uyarı verme, arama, kurtarma, tahliye, haberleşme, ilk yardım ve yangınla mücadele gibi uygulanması gereken acil durum müdahale yöntemleri belirlenir ve yazılı hale getirilir.
(2) Tahliye sonrası, işyeri dâhilinde kalmış olabilecek çalışanların belirlenmesi için sayım da dâhil olmak üzere gerekli kontroller yapılır.
(3) İşveren, işyerinde acil durumların meydana gelmesi halinde çalışanların bu durumun olumsuz etkilerinden korunması için bulundukları yerden güvenli bir yere gidebilmeleri amacıyla izlenebilecek uygun tahliye düzenlemelerini acil durum planında belirtir ve çalışanlara önceden gerekli talimatları verir.
(4) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) İşyerlerindeki; yaşlı, engelli, gebe çalışanlar ile kreşteki çocuklara tahliye esnasında refakat edilmesi için tedbirler alınır.
(5) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri oluşturulurken 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınır.
(6) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri oluşturulurken çalışanlar dışında müşteri, ziyaretçi gibi işyerinde bulunması muhtemel diğer kişiler de göz önünde bulundurulur.
(7) (Ek:RG-1/10/2021-31615) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri, yakındaki işyerleri ve çevreden gelebilecek olumsuz etkiler de dikkate alınarak belirlenir. Acil durum ekipleri ve görevleri
(Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-1/10/2021-31615)
(1) İşveren; işyerlerinde aşağıda yer alan acil durum ekiplerini oluşturur:
a) Söndürme ekibi.
b) Kurtarma ekibi.
c) Koruma ekibi.
ç) İlk yardım ekibi.
(2) Birinci fıkrada yer alan ekiplerin görevleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Söndürme ekibi: İşyerinde çıkabilecek yangınlara derhal müdahale ederek mümkünse yangını kontrol altına almak, yangının genişlemesine mani olmak ve söndürme faaliyetlerini yürütmek.
b) Kurtarma ekibi: İşyerlerinde acil durum sonrası; çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini gerçekleştirmek.
c) Koruma ekibi: Acil durum nedeniyle ortaya çıkması muhtemel panik ve kargaşayı önlemek, acil durum ekipleri arasındaki koordinasyon işlerini gerçekleştirmek, sayım işlerini yürütmek, gerektiğinde ilgili ulusal ve yerel kurumların müdahale ekiplerine bilgi vermek.
ç) İlk yardım ekibi: Acil durumdan olumsuz etkilenen kişilerin ilk yardım müdahalelerini gerçekleştirmek.
(3) İşveren, birinci fıkrada yer alan ekiplerden söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için işyerlerinin tehlike sınıfına göre;
a) Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde her 30 çalışana kadar,
b) Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde her 40 çalışana kadar,
c) Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde her 50 çalışana kadar uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az birer çalışanı destek elemanı olarak görevlendirir. Görevlendirme yapılırken (a) bendinde 30 ve katları, (b) bendinde 40 ve katları ve (c) bendinde 50 ve katları dâhil edilir. Ekiplerin görevlendirilmesine ilişkin örnek tablo Ek-3’te yer almaktadır.
(4) 10’dan az çalışanı olan işyerlerinde; acil durumlara ilişkin ulusal ve yerel kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlamak ve birinci fıkrada yer alan ekiplerden söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az bir çalışanın destek elemanı olarak görevlendirilmesi yeterlidir.
(5) İşveren, ilk yardım konusunda 29/7/2015 tarihli ve 29429 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İlkyardım Yönetmeliği esaslarına göre destek elemanı görevlendirir.
(6) Her konu için birden fazla çalışanın görevlendirilmesi gereken işyerlerinde bu çalışanlar konularına göre ekipler halinde koordineli olarak görev yapar. Her ekipte bir ekip başı bulunur.
(7) İşveren tarafından acil durumlarda ekipler arası gerekli koordinasyonu sağlamak üzere koruma ekibinden sorumlu veya sorumlular görevlendirilir.
(8) Birinci fıkrada yer alan ekiplerde görevlendirilecek destek elemanları ve varsa yedekleri belirlenirken işyerindeki vardiya düzeni dikkate alınır.
(9) Acil durum ekiplerinde görevlendirilen destek elemanlarının adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgilerini içeren liste, işyerinde çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür bir şekilde asılır.
(10) Acil durum ekiplerinde görevlendirilen destek elemanlarının işyerinden ayrılma, yer değişikliği ve benzeri durumlarda yerine yeniden görevlendirme yapılır. Dokümantasyon
(1) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) Hazırlanan acil durum planının uygulama adımlarının düzenli olarak takip edilebilmesi ve uygulanabilirliğinden emin olunması için işyerlerinde, ikinci fıkrada belirtilen süreleri aşmamak kaydıyla belirlenen periyotlarla tatbikat yapılır, denetlenir ve gözden geçirilerek gerekli düzeltici ve önleyici tedbirler alınır. Gerçekleştirilen tatbikatın tarihi, görülen eksiklikler ve bu eksiklikler doğrultusunda yapılacak düzenlemeleri içeren tatbikat formu hazırlanır. Tatbikat formu hazırlanırken kullanılabilecek örnek form Ek-2’de yer almaktadır.
(2) (Ek:RG-1/10/2021-31615)
(1) Tatbikat 19/9/2013 tarihli ve 28770 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği kapsamındaki işyerleri için anılan Yönetmelik hükümlerine göre, diğer işyerleri için en geç yılda bir yapılır.
(3) Gerçekleştirilen tatbikat neticesinde varsa aksayan yönler ve kazanılan deneyimlere göre acil durum planları gözden geçirilerek gerekli düzeltmeler yapılır.
(4) Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanlarındaki işyerlerinde tatbikatlar yönetimin koordinasyonu ile yürütülür. Acil durum planının yenilenmesi
(1) İşyerinde (Ek ibare:RG-1/10/2021-31615) veya yakın çevresinde, belirlenmiş olan acil durumları etkileyebilecek veya yeni acil durumların ortaya çıkmasına neden olacak değişikliklerin meydana gelmesi halinde (Mülga ibare:RG-1/10/2021-31615) acil durum planı tamamen veya kısmen yenilenir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen durumlardan bağımsız olarak, hazırlanmış olan acil durum planları; tehlike sınıfına göre çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç iki, dört ve altı yılda bir yenilenir. Çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitim
(Değişik:RG-1/10/2021-31615)
(1) Tüm çalışanlar acil durum planları ile söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinde görevlendirilen destek elemanları hakkında bilgilendirilir.
(2) İşe yeni alınan çalışana ve herhangi bir işverenden geçici bir süre için çalışmak üzere devralınan çalışanlara, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilave olarak acil durum planları ile ilgili bilgilendirme yapılır.
(3) Acil durum konularıyla ilgili özel olarak görevlendirilenler, yürütecekleri faaliyetler ile ilgili özel olarak eğitilir. Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerine verilecek özel eğitimler Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik hükümleri saklı kalmak kaydıyla işyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin işverence yürütülmesi halinde işveren tarafından verilebilir. Bu eğitimler, işveren ile eğitim verenlerce imzalanarak belgelendirilir. Ayrıca bu eğitimler; Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, işçi, işveren ve kamu görevlileri kuruluşları veya bu kuruluşlarca kurulan eğitim vakıfları ve ortaklaşa oluşturdukları eğitim merkezleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, belediyeler veya itfaiyeler tarafından da verilebilir.
(4) İlk yardım ekibindeki destek elemanlarının alacağı ilk yardımcı eğitimlerinin İlkyardım Yönetmeliği esaslarınca alınması sağlanır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Büyük endüstriyel tesislerde acil durum planı
(1) İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 29 uncu maddesi gereğince güvenlik raporu hazırlanan işyerlerinde hazırlanacak dahili acil durum planları bu Yönetmelikte belirtilen acil durum planı hazırlığında dikkate alınarak kullanılır. Birden fazla işveren olması durumunda acil durum planları
(1) Aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaşması durumunda, yürütülen işler için diğer işverenlerin yürüttüğü işler de göz önünde bulundurularak acil durum planı işverenlerce ortaklaşa hazırlanır.
(2) Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanları, sanayi bölgeleri veya sitelerinin işyerlerince hazırlanan acil durum planlarının koordinasyonu yönetim tarafından yürütülür. Asıl işveren ve alt işveren ilişkisinin bulunduğu işyerlerinde acil durum planları
(1) Bir işyerinde bir veya daha fazla alt işveren bulunması halinde acil durum planlarının hazırlanması konusunda işyerinin bütünü için asıl işveren, kendi çalışma alanı ve yaptıkları işler ile sınırlı olmak üzere alt işverenler sorumludur. (Değişik ibare:RG-1/10/2021-31615) Süreksiz işlerde acil durum planlaması
(1) (Değişik ibare:RG-1/10/2021-31615) Otuz iş günü veya daha kısa süren işlerde, işyerinin veya yapılacak işin mahiyeti itibarıyla çalışanları doğrudan etkilemesi muhtemel acil durumlar için bu Yönetmelik kapsamında yapılan özel görevlendirmeler işverence yapılır ve çalışanlar özel görevi bulunanlar ve acil durumlar ile ilgili bilgilendirilir. Acil durum planı rehberleri
(1) Kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, işçi-işveren ve memur sendikaları ile kamu yararına çalışan sivil toplum kuruluşlarının faaliyet gösterdikleri sektörde hazırladıkları rehber taslaklarından, Bakanlıkça bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu yönünden değerlendirilerek onaylanan taslaklar, Bakanlık tarafından sektör, meslek veya yapılan işlere özgü acil durum planı rehberleri olarak yayımlanır. Mevcut acil durum planları ve tatbikatlar
(1) 6331 sayılı Kanun gereğince ve bu Yönetmeliğin yayım tarihi öncesinde;
a) Hazırlanmış olan acil durum planları bir yıl içerisinde Yönetmeliğe göre gözden geçirilerek revize edilir.
b) İşyerlerinde gerçekleştirilmiş olan tatbikatlar süresince geçerli sayılır. Ekip eğitimlerinin tamamlanması
(1) Bu Yönetmelik kapsamında kurulacak olan ekiplerin eğitimleri, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde tamamlanır. Mevcut acil durum ekipleri
(Ek:RG-1/10/2021-31615)
(1) İşyerlerinde mevcut bulunan acil durum ekipleri, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay boyunca görevlerini sürdürür ve mevcut dokümanlar geçerliliğini korur. Bu süre zarfında, bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen ekiplere uygun olarak destek elemanlarının yeniden görevlendirilmesi ve dokümanların güncellenmesi sağlanır. Yürürlük
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme